శివపురాణమ్

తస్మాచ్ఛక్తస్స్వతన్త్రో యః సర్వశక్తిశ్చ సర్వవిత్ అనాదినిధనశ్చాయం మహదైశ్వర్యసంయుతః

కాబట్టి, యావత్తు శక్తిగలవాడు, స్వతంత్రుడు, అన్ని శక్తులతో కూడినవాడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, ఆదియూ అంతమూ లేనివాడు, మహత్తర ఐశ్వర్యంతో ఉన్నవాడు—

స ఏవ జగతః కర్తా మహాదేవో మహేశ్వరాః పాతా హర్తా చ సర్వస్య తతః పృథగనన్వయః

అతడే జగత్తుకు కర్త, మహాదేవుడు, మహేశ్వరుడు; అతడే అన్నిటికీ రక్షకుడు, హంతకుడు కూడా. అందుకే ఈ క్రమం ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది.

పరిణామః ప్రధానస్య ప్రవృత్తిః పురుషస్య చ సర్వం సత్యవ్రతస్యైవ శాసనేన ప్రవర్తతే

ప్రధానమైన పదార్థం పరిణామం, పురుషుని చర్య—ఇవి అన్నీ సత్యవ్రతుని ఆజ్ఞ వల్లే జరుగుతాయి.

ఇతీయం శాశ్వతీ నిష్ఠా సతాం మనసి వర్తతే న చైనం పక్షమాశ్రిత్య వర్తతే స్వల్పచేతనః

ఈ శాశ్వతమైన నిర్ణయం జ్ఞానుల మనసులో స్థిరంగా ఉంటుంది. తక్కువ బుద్ధి ఉన్నవాడు మాత్రం దీనిని ఆశ్రయించి ప్రవర్తించడు.

యావదాదిసమారంభో యావద్యః ప్రలయో మహాన్ తావదప్యేతి సకలం బ్రహ్మణః శారదాం శతమ్

సృష్టి ప్రారంభం నుండి మహాప్రళయం వరకు, ఇది అంతా బ్రహ్మదేవుని శత సంవత్సరాలు నిలుస్తుంది.

పరమిత్యాయుషో నామ బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః తత్పరాఖ్యం తదర్ధం చ పరార్ధమభిధీయతే

అవ్యక్త జననుడైన బ్రహ్మదేవునికి ఇది పరమాయుషు అని పిలుస్తారు. దాని సగాన్ని 'పరార్ధం' అని అంటారు.

పరార్ధద్వయకాలాంతే ప్రలయే సముపస్థితే అవ్యక్తమాత్మనః కార్యమాదాయాత్మని తిష్ఠతి

రెండు పరార్ధాల కాలం ముగిసినప్పుడు, ప్రళయం వచ్చినప్పుడు, అవ్యక్తం ఆత్మ యొక్క ఫలితాన్ని తీసుకుని తనలోనే నిలుస్తుంది.

ఆత్మన్యవస్థితే ఽవ్యక్తే వికారే ప్రతిసంహృతే సాధర్మ్యేణాధితిష్ఠేతే ప్రధానపురుషావుభౌ

అవ్యక్తం ఆత్మలో స్థిరంగా ఉండగా, పరిణామం లయమవుతుందే, అప్పుడూ ప్రథానం, పురుషుడు ఇద్దరూ ఒకే విధంగా కలిసిపోతారు.

తమః సత్త్వగుణావేతౌ సమత్వేన వ్యవస్థితౌ అనుద్రిక్తావనన్తౌ తావోతప్రోతౌ పరస్పరమ్

తమస్సు, సత్త్వగుణం ఈ రెండూ సమంగా స్థిరంగా ఉంటాయి. అవి పెరగవు, తగ్గవు, పరస్పరం కలిసిపోయి అనంతంగా ఉంటాయి.

గుణసామ్యే తదా తస్మిన్నవిభాగే తమోదయే శాంతవాతైకనీరే చ న ప్రాజ్ఞాయత కించన

అప్పుడు, గుణ సమత్వంలో, ఏ విభాగమూ లేకుండా, తమస్సు వ్యాపించి, ఒకే శాంతమైన గాలి లేని సముద్రంలా ఉన్నప్పుడు, ఏదీ కనిపించదు.

అప్రజ్ఞాతే జగత్యస్మిన్నేక ఏవ మహేశ్వరః ఉపాస్య రజనీం కృత్స్నాం పరాం మాహేశ్వరీం తతః

ఈ లోకం ఎవరికీ తెలియని స్థితిలో ఉన్నప్పుడు, ఒక్క మహేశ్వరుడే ఉంటాడు. అతడు ఆ పరమమైన మహేశ్వరీ రాత్రిని ఆరాధిస్తాడు.

ప్రభాతాయాం తు శర్వర్యాం ప్రధానపురుషావుభౌ ప్రవిశ్య క్షోభయామాస మాయాయోగాన్మహేశ్వరః

ఆ రాత్రి ముగిసిన తరువాత, మహేశ్వరుడు మాయా శక్తితో ప్రథానం, పురుషుని లోనికి ప్రవేశించి వారిని కదిలిస్తాడు.

తతః పునరశేషాణాం భూతానాం ప్రభవాప్యయాత్ అవ్యక్తాదభవత్సృష్టిరాజ్ఞయా పరమేష్ఠినః

అప్పుడే, పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞతో, అవ్యక్తం నుండి మళ్ళీ సృష్టి ఉద్భవిస్తుంది. అన్ని భూతాల ఉద్భవం, లయం జరుగుతాయి.

విశ్వోత్తరోత్తరవిచిత్రమనోరథస్య యస్యైకశక్తిశకలే సకలస్సమాప్తః ఆత్మానమధ్వపతిమధ్వవిదో వదంతి తస్మై నమః సకలలోకవిలక్షణాయ

అన్ని లోకాలకంటే భిన్నంగా ఉన్నవాడికి, విశ్వంలో ఉన్న అన్ని ఆశలు, ఆశ్చర్యాలు ఒక్క శక్తి యొక్క భాగంలోనే పూర్తిగా లీనమై ఉంటాయి. మార్గాన్ని తెలిసినవారు ఆత్మను, మార్గాధిపతిని ఆయనని పిలుస్తారు. అలాంటి అన్ని లోకాలకంటే ప్రత్యేకమైనవాడైన ఆయనకు నమస్సులు.

పురుషాధిష్ఠితాత్పూర్వమవ్యక్తాదీశ్వరాజ్ఞయా బుద్ధ్యాదయో విశేషాంతా వికారాశ్చాభవన్ క్రమాత్

పురుషుడు స్థాపించబడకముందు, అవ్యక్తం నుండి, పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞతో, బుద్ధి మొదలైనవి, ప్రత్యేకమైన పదార్థాలు, వాటి మార్పులు అన్నీ క్రమంగా ఉద్భవించాయి.

తతస్తేభ్యో వికారేభ్యో రుద్రో విష్ణుః పితామహః కారణత్వేన సర్వేషాం త్రయో దేవాః ప్రజజ్ఞిరే

అవి మార్పుల నుండి, రుద్రుడు, విష్ణువు, బ్రహ్మ అనే ముగ్గురు దేవతలు, సృష్టికి కారణమై పుట్టారు.

సర్వతో భువనవ్యాప్తిశక్తిమవ్యాహతాం క్వచిత్ జ్ఞానమప్రతిమం శశ్వదైశ్వర్యం చాణిమాదికమ్

అతనికి అన్ని లోకాలలో వ్యాపించగల శక్తి, ఎవరితోనూ పోల్చలేని జ్ఞానం, ఎప్పటికీ ఉండే అధికారం, అణిమాదికమైన అసాధారణ శక్తులు ఉన్నాయి.

సృష్టిస్థితిలయాఖ్యేషు కర్మసు త్రిషు హేతుతామ్ ప్రభుత్వేన సహైతేషాం ప్రసీదతి మహేశ్వరః

సృష్టి, స్థితి, లయ అనే మూడు కార్యాలలో, మహేశ్వరుడు తన పరిపాలనతో వాటికి కారణుడై, దయ చూపుతాడు.

కల్పాన్తరే పునస్తేషామస్పర్ధా బుద్ధిమోహినామ్ సర్గరక్షాలయాచారం ప్రత్యేకం ప్రదదౌ చ సః

ఒక కల్పాంతంలో, వారి మధ్య అసూయ, బుద్ధి మాయ వల్ల, సృష్టి, స్థితి, లయ విధులను ఒక్కొక్కరికి విడివిడిగా కేటాయించాడు.

ఏతే పరస్పరోత్పన్నా ధారయన్తి పరస్పరమ్ పరస్పరేణ వర్ధంతే పరస్పరమనువ్రతాః

వీరు ఒకరినొకరు ఆధారపడి, పరస్పరం పెరిగి, పరస్పరానికి నిబద్ధంగా ఉంటూ, ఒకరినొకరు పోషిస్తారు.

క్వచిద్బ్రహ్మా క్వచిద్విష్ణుః క్వచిద్రుద్రః ప్రశస్యతే నానేన తేషామాధిక్యమైశ్వర్యం చాతిరిచ్యతే

కొన్ని సార్లు బ్రహ్మ, కొన్ని సార్లు విష్ణువు, మరికొన్ని సార్లు రుద్రుడు ప్రశంసించబడతారు. దీని వల్ల వారికి అధికారం లేదా ఐశ్వర్యం పెరగదు.

మూర్ఖా నిందంతి తాన్వాగ్భిః సంరంభాభినివేశినః యాతుధానా భవంత్యేవ పిశాచాశ్చ న సంశయః

వివాదానికి అలవాటుపడిన మూర్ఖులు, మాటలతో వారిని నిందిస్తారు. అలాంటి వారు రాక్షసులు, పిశాచులు అవుతారు — ఇందులో సందేహం లేదు.

దేవో గుణత్రయాతీతశ్చతుర్వ్యూహో మహేశ్వరః సకలస్సకలాధారశక్తేరుత్పత్తికారణమ్

మహేశ్వరుడు మూడు గుణాలకు అతీతుడు, నలుగురు విభాగాలతో ఉన్నవాడు, అన్నింటికీ ఆధారం, అన్నిటిని పోషించే శక్తికి కారణుడు.

సోయమాత్మా త్రయస్యాస్య ప్రకృతేః పురుషస్య చ లీలాకృతజగత్సృష్టిరీశ్వరత్వే వ్యవస్థితః

ఈ ఆత్మే, లీలకోసం జగత్తును సృష్టించి, ప్రకృతి, పురుషుడు, జగత్తు మీద అధిపతిగా నిలిచాడు.

యస్సర్వస్మాత్పరో నిత్యో నిష్కలః పరమేశ్వరః స ఏవ చ తదాధారస్తదాత్మా తదధిష్ఠితః

అన్నింటికంటే పైగా, నిత్యుడు, భాగాలులేని పరమేశ్వరుడు — ఆయనే దానికి ఆధారం, ఆత్మ, పాలకుడు.

తస్మాన్మహేశ్వరశ్చైవ ప్రకృతిః పురుషస్తథా సదాశివభవో విష్ణుర్బ్రహ్మా సర్వశివాత్మకమ్

అందువల్ల మహేశ్వరుడు, ప్రకృతి, పురుషుడు, సదాశివుడు, విష్ణువు, బ్రహ్మ — వీరందరూ సర్వవ్యాప్తి శివుని నుండి ఉద్భవించారు.

ప్రధానాత్ప్రథమం జజ్ఞే వృద్ధిః ఖ్యాతిర్మతిర్మహాన్ మహత్తత్త్వస్య సంక్షోభాదహంకారస్త్రిధా ఽభవత్

ప్రధానం నుండి మొదట వృద్ధి, ఖ్యాతి, మతి, మహత్తత్త్వం పుట్టాయి. ఆ మహత్తత్త్వం కలకలంతో, అహంకారం మూడు రూపాల్లో ఏర్పడింది.

అహంకారశ్చ భూతాని తన్మాత్రానీంద్రియాణి చ వైకారికాదహంకారాత్సత్త్వోద్రిక్తాత్తు సాత్త్వికః

అహంకారం నుండి భూతాలు, తన్మాత్రలు, ఇంద్రియాలు పుట్టాయి. సత్త్వగుణం ఎక్కువగా ఉన్న అహంకారం నుండి సాత్విక స్వభావం వచ్చింది.

వైకారికః స సర్గస్తు యుగపత్సంప్రవర్తతే బుద్ధీన్ద్రియాణి పఞ్చైవ పఞ్చకర్మేంద్రియాణి చ

ఆ సాత్విక సృష్టి, వైకారికం అని పిలవబడుతుంది, ఒకేసారి ప్రబలుతుంది — ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు.