శివపురాణమ్

కథం జగదిదం కృత్స్నం విధాయ చ నిధాయ చ ఆజ్ఞయా పరమాం క్రీడాం కరోతి పరమేశ్వరః

ఈ జగత్తును సృష్టించి, మళ్లీ లయంచేసి, పరమేశ్వరుడు తన ఆజ్ఞతో ఎలా పరమ క్రీడ చేస్తాడో చెప్పు.

కిం తత్ప్రథమసంభూతం కేనేదమఖిలం తతమ్ కేనా వా పునరేవేదం గ్రస్యతే పృథుకుక్షిణా

మొదటగా ఏది ఉద్భవించింది? ఈ సమస్తాన్ని ఎవరు వ్యాపించారు? మళ్లీ ఈ అంతటినీ ఎవరు, విస్తారమైన కడుపుతో, గ్రహిస్తారు?

శక్తిః ప్రథమసమ్భూతా శాంత్యతీతపదోత్తరా తతో మాయా తతో ఽవ్యక్తం శివాచ్ఛక్తిమతః ప్రభోః

మొదటగా ఉద్భవించినది శక్తి, అది శాంతికి మించిన స్థితిని కలిగి ఉంటుంది. ఆ తరువాత మాయ, ఆ తరువాత అవ్యక్తం — ఇవన్నీ శక్తిమంతుడైన శివుని నుండి వచ్చాయి.

శాన్త్యతీతపదం శక్తేస్తతః శాన్తిపదక్రమాత్ తతో విద్యాపదం తస్మాత్ప్రతిష్ఠాపదసంభవః

శక్తి నుండి శాంతికి మించిన స్థానం, ఆ తరువాత శాంతి స్థానం, దాని తరువాత విద్యా స్థానం, దానినుండి ప్రతిష్ఠ స్థానం ఉద్భవిస్తుంది.

నివృత్తిపదముత్పన్నం ప్రతిష్ఠాపదతః క్రమాత్ ఏవముక్తా సమాసేన సృష్టిరీశ్వరచోదితా

ప్రతిష్ఠ స్థానం నుండి క్రమంగా నివృత్తి స్థానం పుట్టింది. ఇలా సంక్షిప్తంగా, ఈశ్వరుని ఆజ్ఞతో సృష్టి ఎలా జరిగిందో చెప్పబడింది.

ఆనులోమ్యాత్తథైతేషాం ప్రతిలోమ్యేన సంహృతిః అస్మాత్పఞ్చపదోద్దిష్టాత్పరస్స్రష్టా సమిష్యతే

సహజంగా ఇవి ఉద్భవిస్తాయి; వ్యతిరేకంగా పోతే లయమవుతాయి. ఈ ఐదు విధానాల కంటే వేరే సృష్టికర్త ఎవరూ అంగీకరించబడరు.

కలాభిః పఞ్చభిర్వ్యాప్తం తస్మాద్విశ్వమిదం జగత్ అవ్యక్తం కారణం యత్తదాత్మనా సమనుష్ఠితమ్

ఈ ఐదు శక్తులతో ఈ విశ్వం అంతటా వ్యాపించింది. ఆ అవ్యక్తమైన కారణమే స్వయంగా స్థిరంగా ఉండి, అంతటినీ నడిపిస్తుంది.

మహదాదివిశేషాంతం సృజతీత్యపి సంమతమ్ కిం తు తత్రాపి కర్తృత్వం నావ్యక్తస్య న చాత్మనః

మహత్తత్త్వం మొదలుకొని విశేషాంతం వరకు సృష్టి జరుగుతుందని అందరూ ఒప్పుకుంటారు. అయినా, అక్కడ కూడా అవ్యక్తానికి గానీ, ఆత్మకు గానీ చేయగల శక్తి ఉండదు.

అచేతనత్వాత్ప్రకృతేరజ్ఞత్వాత్పురుషస్య చ ప్రధానపరమాణ్వాది యావత్కిఞ్చిదచేతనమ్

ప్రకృతి చైతన్యం లేనిది, పురుషుడు జ్ఞానం లేనివాడు. అందుచేత ప్రధానం నుండి పరమాణువు వరకు ఉన్న ప్రతిదీ చైతన్యం లేనిదే.

తత్కర్తృకం స్వయం దృష్టం బుద్ధిమత్కారణం వినా జగచ్చ కర్తృసాపేక్షం కార్యం సావయవం యతః

ఏ కార్యానికైనా జ్ఞానం గల కారణం అవసరం అని మనం చూస్తాం. ఈ లోకమూ భాగాల కలయికగా ఉండి, దానికి చేసే వాడు అవసరమే.

తస్మాచ్ఛక్తస్స్వతన్త్రో యః సర్వశక్తిశ్చ సర్వవిత్ అనాదినిధనశ్చాయం మహదైశ్వర్యసంయుతః

కాబట్టి, యావత్తు శక్తిగలవాడు, స్వతంత్రుడు, అన్ని శక్తులతో కూడినవాడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, ఆదియూ అంతమూ లేనివాడు, మహత్తర ఐశ్వర్యంతో ఉన్నవాడు—

స ఏవ జగతః కర్తా మహాదేవో మహేశ్వరాః పాతా హర్తా చ సర్వస్య తతః పృథగనన్వయః

అతడే జగత్తుకు కర్త, మహాదేవుడు, మహేశ్వరుడు; అతడే అన్నిటికీ రక్షకుడు, హంతకుడు కూడా. అందుకే ఈ క్రమం ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది.

పరిణామః ప్రధానస్య ప్రవృత్తిః పురుషస్య చ సర్వం సత్యవ్రతస్యైవ శాసనేన ప్రవర్తతే

ప్రధానమైన పదార్థం పరిణామం, పురుషుని చర్య—ఇవి అన్నీ సత్యవ్రతుని ఆజ్ఞ వల్లే జరుగుతాయి.

ఇతీయం శాశ్వతీ నిష్ఠా సతాం మనసి వర్తతే న చైనం పక్షమాశ్రిత్య వర్తతే స్వల్పచేతనః

ఈ శాశ్వతమైన నిర్ణయం జ్ఞానుల మనసులో స్థిరంగా ఉంటుంది. తక్కువ బుద్ధి ఉన్నవాడు మాత్రం దీనిని ఆశ్రయించి ప్రవర్తించడు.

యావదాదిసమారంభో యావద్యః ప్రలయో మహాన్ తావదప్యేతి సకలం బ్రహ్మణః శారదాం శతమ్

సృష్టి ప్రారంభం నుండి మహాప్రళయం వరకు, ఇది అంతా బ్రహ్మదేవుని శత సంవత్సరాలు నిలుస్తుంది.

పరమిత్యాయుషో నామ బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః తత్పరాఖ్యం తదర్ధం చ పరార్ధమభిధీయతే

అవ్యక్త జననుడైన బ్రహ్మదేవునికి ఇది పరమాయుషు అని పిలుస్తారు. దాని సగాన్ని 'పరార్ధం' అని అంటారు.

పరార్ధద్వయకాలాంతే ప్రలయే సముపస్థితే అవ్యక్తమాత్మనః కార్యమాదాయాత్మని తిష్ఠతి

రెండు పరార్ధాల కాలం ముగిసినప్పుడు, ప్రళయం వచ్చినప్పుడు, అవ్యక్తం ఆత్మ యొక్క ఫలితాన్ని తీసుకుని తనలోనే నిలుస్తుంది.

ఆత్మన్యవస్థితే ఽవ్యక్తే వికారే ప్రతిసంహృతే సాధర్మ్యేణాధితిష్ఠేతే ప్రధానపురుషావుభౌ

అవ్యక్తం ఆత్మలో స్థిరంగా ఉండగా, పరిణామం లయమవుతుందే, అప్పుడూ ప్రథానం, పురుషుడు ఇద్దరూ ఒకే విధంగా కలిసిపోతారు.

తమః సత్త్వగుణావేతౌ సమత్వేన వ్యవస్థితౌ అనుద్రిక్తావనన్తౌ తావోతప్రోతౌ పరస్పరమ్

తమస్సు, సత్త్వగుణం ఈ రెండూ సమంగా స్థిరంగా ఉంటాయి. అవి పెరగవు, తగ్గవు, పరస్పరం కలిసిపోయి అనంతంగా ఉంటాయి.

గుణసామ్యే తదా తస్మిన్నవిభాగే తమోదయే శాంతవాతైకనీరే చ న ప్రాజ్ఞాయత కించన

అప్పుడు, గుణ సమత్వంలో, ఏ విభాగమూ లేకుండా, తమస్సు వ్యాపించి, ఒకే శాంతమైన గాలి లేని సముద్రంలా ఉన్నప్పుడు, ఏదీ కనిపించదు.

అప్రజ్ఞాతే జగత్యస్మిన్నేక ఏవ మహేశ్వరః ఉపాస్య రజనీం కృత్స్నాం పరాం మాహేశ్వరీం తతః

ఈ లోకం ఎవరికీ తెలియని స్థితిలో ఉన్నప్పుడు, ఒక్క మహేశ్వరుడే ఉంటాడు. అతడు ఆ పరమమైన మహేశ్వరీ రాత్రిని ఆరాధిస్తాడు.

ప్రభాతాయాం తు శర్వర్యాం ప్రధానపురుషావుభౌ ప్రవిశ్య క్షోభయామాస మాయాయోగాన్మహేశ్వరః

ఆ రాత్రి ముగిసిన తరువాత, మహేశ్వరుడు మాయా శక్తితో ప్రథానం, పురుషుని లోనికి ప్రవేశించి వారిని కదిలిస్తాడు.

తతః పునరశేషాణాం భూతానాం ప్రభవాప్యయాత్ అవ్యక్తాదభవత్సృష్టిరాజ్ఞయా పరమేష్ఠినః

అప్పుడే, పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞతో, అవ్యక్తం నుండి మళ్ళీ సృష్టి ఉద్భవిస్తుంది. అన్ని భూతాల ఉద్భవం, లయం జరుగుతాయి.

విశ్వోత్తరోత్తరవిచిత్రమనోరథస్య యస్యైకశక్తిశకలే సకలస్సమాప్తః ఆత్మానమధ్వపతిమధ్వవిదో వదంతి తస్మై నమః సకలలోకవిలక్షణాయ

అన్ని లోకాలకంటే భిన్నంగా ఉన్నవాడికి, విశ్వంలో ఉన్న అన్ని ఆశలు, ఆశ్చర్యాలు ఒక్క శక్తి యొక్క భాగంలోనే పూర్తిగా లీనమై ఉంటాయి. మార్గాన్ని తెలిసినవారు ఆత్మను, మార్గాధిపతిని ఆయనని పిలుస్తారు. అలాంటి అన్ని లోకాలకంటే ప్రత్యేకమైనవాడైన ఆయనకు నమస్సులు.

పురుషాధిష్ఠితాత్పూర్వమవ్యక్తాదీశ్వరాజ్ఞయా బుద్ధ్యాదయో విశేషాంతా వికారాశ్చాభవన్ క్రమాత్

పురుషుడు స్థాపించబడకముందు, అవ్యక్తం నుండి, పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞతో, బుద్ధి మొదలైనవి, ప్రత్యేకమైన పదార్థాలు, వాటి మార్పులు అన్నీ క్రమంగా ఉద్భవించాయి.

తతస్తేభ్యో వికారేభ్యో రుద్రో విష్ణుః పితామహః కారణత్వేన సర్వేషాం త్రయో దేవాః ప్రజజ్ఞిరే

అవి మార్పుల నుండి, రుద్రుడు, విష్ణువు, బ్రహ్మ అనే ముగ్గురు దేవతలు, సృష్టికి కారణమై పుట్టారు.

సర్వతో భువనవ్యాప్తిశక్తిమవ్యాహతాం క్వచిత్ జ్ఞానమప్రతిమం శశ్వదైశ్వర్యం చాణిమాదికమ్

అతనికి అన్ని లోకాలలో వ్యాపించగల శక్తి, ఎవరితోనూ పోల్చలేని జ్ఞానం, ఎప్పటికీ ఉండే అధికారం, అణిమాదికమైన అసాధారణ శక్తులు ఉన్నాయి.

సృష్టిస్థితిలయాఖ్యేషు కర్మసు త్రిషు హేతుతామ్ ప్రభుత్వేన సహైతేషాం ప్రసీదతి మహేశ్వరః

సృష్టి, స్థితి, లయ అనే మూడు కార్యాలలో, మహేశ్వరుడు తన పరిపాలనతో వాటికి కారణుడై, దయ చూపుతాడు.

కల్పాన్తరే పునస్తేషామస్పర్ధా బుద్ధిమోహినామ్ సర్గరక్షాలయాచారం ప్రత్యేకం ప్రదదౌ చ సః

ఒక కల్పాంతంలో, వారి మధ్య అసూయ, బుద్ధి మాయ వల్ల, సృష్టి, స్థితి, లయ విధులను ఒక్కొక్కరికి విడివిడిగా కేటాయించాడు.