శివపురాణమ్

వేదాంతే పరమం గుహ్యం పురాకల్పప్రచోదితమ్ బ్రహ్మణో వదనాల్లబ్ధం మయేదం భాగ్యగౌరవాత్

పురాతన కాలంలో బోధించబడిన వేదాంతంలోని పరమ గూఢార్థాన్ని, బ్రహ్మ వదనం ద్వారా నాకు లభించినది నా అదృష్ట గౌరవంతో.

నాప్రశాంతాయ దాతవ్యమేతజ్జ్ఞానమనుత్తమమ్ న పుత్రాయాశువృత్తాయ నాశిష్యాయ చ సర్వథా

ఈ ఉత్తమమైన జ్ఞానాన్ని శాంతి లేని వారికి ఇవ్వకూడదు; దురాచారపు కుమారుడికి, అర్హత లేని శిష్యుడికి ఎప్పుడూ చెప్పకూడదు.

యస్య దేవే పరాభక్తిర్యథా దేవే తథా గురౌ తస్యైతే కథితాహ్యర్థాః ప్రకాశంతే మహాత్మనః

దేవునిపై పరమ భక్తి ఉన్నవాడికి, దేవునిలాగే గురువుపై కూడా భక్తి ఉంటే, ఆ మహాత్ముడికి ఈ అర్థాలు స్పష్టంగా తెలుస్తాయి.

అతశ్చ సంక్షేపమిదం శృణుధ్వం శివః పరస్తాత్ప్రకృతేశ్చ పుంసః స సర్గకాలే చ కరోతి సర్వం సంహారకాలే పునరాదదాతి

కాబట్టి, ఈ సంగ్రహాన్ని వినండి: శివుడు ప్రకృతి, పురుషునికి అతీతుడు; సృష్టి సమయంలో అన్నింటినీ చేయడమే కాక, లయ సమయంలో అన్నింటినీ తిరిగి తీసుకుంటాడు.

కాలాదుత్పద్యతే సర్వం కాలదేవ విపద్యతే న కాలనిరపేక్షం హి క్వచిత్కించన విద్యతే

కాలం వల్లే అన్నీ ఉద్భవిస్తాయి, కాలం వల్లే అన్నీ నశిస్తాయి; కాలానికి ఆధీనంగా లేని ఏదీ ఎక్కడా ఉండదు.

యదాస్యాంతర్గతం విశ్వం శశ్వత్సంసారమణ్డలమ్ సర్గసంహృతిముద్రాభ్యాం చక్రవత్పరివర్తతే

ఈ జగత్తు, శాశ్వత సంసార చక్రం, ఆయనలో లీనమై ఉన్నప్పుడు, సృష్టి, లయ సంకేతాలతో చక్రంలా తిరుగుతుంది.

బ్రహ్మా హరిశ్చ రుద్రశ్చ తథాన్యే చ సురాసురాః యత్కృతాం నియతిం ప్రాప్య ప్రభవో నాతివర్తితుమ్

బ్రహ్మ, హరి, రుద్రుడు, ఇతర దేవతలు, అసురులు—all వారు ఆయన నిర్ణయించిన విధిని పొంది, తమ మూలాన్ని దాటి పోలేరు.

భూతభవ్యభవిష్యాద్యైర్విభజ్య జరయన్ ప్రజాః అతిప్రభురితి స్వైరం వర్తతే ఽతిభయంకరః

భూత, భవ్యత, భవిష్యత్తు ద్వారా ప్రాణులను వేరు చేసి, వారిని వృద్ధాప్యంలోకి నడిపించేవాడు; అతని శక్తి అపారమైనది, స్వేచ్ఛగా ప్రవర్తించేవాడు, అత్యంత భయంకరుడు.

క ఏష భగవాన్ కాలః కస్య వా వశవర్త్యయమ్ క ఏవాస్య వశే న స్యాత్కథయైతద్విచక్షణ

ఈ కాలమనే భగవంతుడు ఎవరు? ఆయన ఎవరి మీద అధికారాన్ని చూపుతాడు? ఎవరు ఆయన నియంత్రణలో ఉండరు? దీని గురించి చెప్పు, జ్ఞానవంతుడా.

కాలకాష్ఠానిమేషాదికలాకలితవిగ్రహమ్ కాలాత్మేతి సమాఖ్యాతం తేజో మాహేశ్వరం పరమ్

కాల, కాష్ఠ, నిమిష మొదలైన కాల పరిమాణాలతో రూపాన్ని కలిగి ఉన్నవాడే కాలమని పిలవబడతాడు; ఆయన మహేశ్వరుని పరమ తేజస్సు.

యదలంఘ్యమశేషస్య స్థావరస్య చరస్య చ నియోగరూపమీశస్య బలం విశ్వనియామకమ్

అతని ఆగలేని శక్తి, ఇది ఈశ్వరుని ఆజ్ఞ రూపంలో ఉంది, చలించేవాటిని, అచలమైనవాటిని అన్నింటినీ నియంత్రిస్తూ, జగత్తును నడిపించే బలంగా ఉంటుంది.

తస్యాంశాంశమయీ ముక్తిః కాలాత్మని మహాత్మని తతో నిష్క్రమ్య సంక్రాంతా విసృష్టాగ్రేరివాయసీ

ఆ పరమాత్ముని భాగాల నుండి కలిగిన మోక్షం, కాలమనే మహాత్ముని నుండి వెలువడుతుంది. అది మంటపట్టిన అగ్నిలోంచి ఎగిరే చినిగిన నిప్పురవ్వలా బయలుదేరుతుంది.

తస్మాత్కాలవశే విశ్వం న స విశ్వవశే స్థితః శివస్య తు వశే కాలో న కాలస్య వశే శివః

అందువల్ల ఈ జగత్తు కాలానికి ఆధీనంగా ఉంటుంది, అది కాలాన్ని నియంత్రించదు. కానీ కాలం శివునికి వశమై ఉంటుంది, శివుడు మాత్రం కాలానికి వశుడుకాడు.

యతో ఽప్రతిహతం శార్వం తేజః కాలే ప్రతిష్ఠితమ్ మహతీ తేన కాలస్య మర్యాదా హి దురత్యయా

శివుని నిరోధించలేని తేజస్సు కాలంలో స్థిరంగా ఉంది. అందుకే కాలానికి గడువు దాటి పోవడం చాలా కష్టం.

కాలం ప్రజ్ఞావిశేషేణ కో ఽతివర్తితుమర్హతి కాలేన తు కృతం కర్మ న కశ్చిదతివర్తతే

ఎవరైనా ఎంత తెలివిగలవాడైనా కాలాన్ని దాటి పోగలడా? కాలం చేసిన పని ఎవ్వరూ దాటి పోలేరు.

ఏకచ్ఛత్రాం మహీం కృత్స్నాం యే పరాక్రమ్య శాసతి తే ఽపి నైవాతివర్తంతే కాలవేలామివాబ్ధయః

ఒకే రాజ్యాన్ని ఏకఛత్రాధిపత్యంగా పాలించే వారు కూడా కాలానికి హద్దును దాటి పోరారు. సముద్రాలు తమ తీరాన్ని దాటి పోనట్టే వారు కూడా కాలాన్ని దాటి పోలేరు.

యే నిగృహ్యేంద్రియగ్రామం జయంతి సకలం జగత్ న జయంత్యపి తే కాలం కాలో జయతి తానపి

ఇంద్రియాలను జయించి, ప్రపంచాన్ని గెలిచినవారు కూడా కాలాన్ని జయించలేరు. కాలమే వారిని జయిస్తుంది.

ఆయుర్వేదవిదో వైద్యాస్త్వనుష్ఠితరసాయనాః న మృత్యుమతివర్తంతే కాలో హి దురతిక్రమః

ఆయుర్వేదాన్ని తెలిసిన వైద్యులు, రసాయన చికిత్సలు చేసిన వారు కూడా మరణాన్ని దాటి పోలేరు. ఎందుకంటే కాలాన్ని అధిగమించడం అసాధ్యం.

శ్రియా రూపేణ శీలేన బలేన చ కులేన చ అన్యచ్చింతయతే జంతుః కాలో ఽన్యత్కురుతే బలాత్

ఒక జీవి ధనాన్ని, అందాన్ని, స్వభావాన్ని, బలాన్ని, వంశాన్ని ఆలోచించినా, కాలం మాత్రం తన శక్తితో వేరే విధంగా జరిపిస్తుంది.

అప్రియైశ్చ ప్రియైశ్చైవ హ్యచింతితగమాగమైః సంయోజయతి భూతాని వియోజయతి చేశ్వరః

ప్రియమైనవి, అప్రమేయమైనవి, అనుకోని సంఘటనలు ద్వారా భగవంతుడు ప్రాణులను కలిపి, విడదీస్తాడు.

యదైవ దుఃఖితః కశ్చిత్తదైవ సుఖితః పరః దుర్విజ్ఞేయస్వభావస్య కాలాస్యాహో విచిత్రతా

ఒకరు బాధపడుతున్నప్పుడు, మరొకరు ఆనందంగా ఉంటారు. అర్థం చేయలేని స్వభావం గల కాలం ఎంత విచిత్రంగా ఉందో చూడండి.

యో యువా స భవేద్వృద్ధో యో బలీయాన్స దుర్బలః యః శ్రీమాన్సో ఽపి నిఃశ్రీకః కాలశ్చిత్రగతిర్ద్విజా

యువకుడు వృద్ధుడవుతాడు, బలవంతుడు బలహీనుడవుతాడు, ధనవంతుడు దరిద్రుడవుతాడు. ఓ ద్విజా! కాలం అనుకోని మార్గాల్లో నడుస్తుంది.

నాభిజాత్యం న వై శీలం న బలం న చ నైపుణమ్ భవేత్కార్యాయ పర్యాప్తం కాలశ్చ హ్యనిరోధకః

ఉత్తమ వంశం, మంచి స్వభావం, బలం, నైపుణ్యం ఇవేవీ కార్యసిద్ధికి చాలవు. ఎందుకంటే కాలాన్ని ఎవరూ ఆపలేరు.

యే సనాథాశ్చ దాతారో గీతవాద్యైరుపస్థితాః యే చానాథాః పరాన్నాదాః కాలస్తేషు సమక్రియః

ఆశ్రయమున్న వారు, దాతలు, సంగీతంతో ఆనందించే వారు, అలాగే ఆశ్రయం లేని వారు, ఇతరుల అన్నం తినేవారు — వీరందరిలోను కాలం సమానంగా వ్యవహరిస్తుంది.

ఫలంత్యకాలే న రసాయనాని సమ్యక్ప్రయుక్తాన్యపి చౌషధాని తాన్యేవ కాలేన సమాహృతాని సిద్ధిం ప్రయాంత్యాశు సుఖం దిశంతి

ఔషధాలు, రసాయనాలు సరిగ్గా వాడినప్పటికీ కాలానికి ముందే ఫలించవు. సరైన సమయంలో వాటిని వాడితే త్వరగా విజయాన్ని, సుఖాన్ని ఇస్తాయి.

నాకాలతో ఽయం మ్రియతే జాయతే వా నాకాలతః పుష్టిమగ్ర్యాముపైతి నాకాలతః సుఖితం దుఃఖితం వా నాకాలికం వస్తు సమస్తి కించిత్

కాలానికి ముందే ఎవరూ మరణించరు, పుట్టరు. కాలానికి ముందే ఎవరూ సంపూర్ణ బలాన్ని పొందరు. కాలానికి ముందే ఎవరూ సుఖంగా, బాధగా ఉండరు. కాలానికి ముందే జరిగేది ఏదీ లేదు.

కాలేన శీతః ప్రతివాతి వాతఃకాలేన వృష్టిర్జలదానుపైతి కాలేన చోష్మా ప్రశమం ప్రయాతి కాలేన సర్వం సఫలత్వమేతి

కాలంతో గాలి చల్లగా వీస్తుంది, కాలంతో మేఘాల నుంచి వర్షం కురుస్తుంది, కాలంతో వేడి తగ్గిపోతుంది. కాలంతోనే ప్రతిదీ ఫలిస్తుంది.

కాలశ్చ సర్వస్య భవస్య హేతుః కాలేన సస్యాని భవంతి నిత్యమ్ కాలేన సస్యాని లయం ప్రయాంతి కాలేన సంజీవతి జీవలోకః

ప్రపంచంలో ఉన్న ప్రతిదానికి కారణం కాలమే. కాలంతోనే పంటలు పండుతాయి, కాలంతోనే అవి నశిస్తాయి, కాలంతోనే జీవులు మళ్లీ జీవించగలుగుతాయి.

ఇత్థం కాలాత్మనస్తత్త్వం యో విజానాతి తత్త్వతః కాలాత్మానమతిక్రమ్య కాలాతీతం స పశ్యతి

ఇలా కాలాత్ముని తత్వాన్ని యథార్థంగా గ్రహించినవాడు, కాలాన్ని దాటి, కాలానికి అతీతమైనదాన్ని దర్శించగలడు.