శివపురాణమ్

స ఏకస్సర్వభూతేషు గూఢో వ్యాప్తశ్చ విశ్వతః సర్వభూతాంతరాత్మా చ ధర్మాధ్యక్షస్స కథ్యతే

ఆయనే ఒక్కరే అన్ని భూతాలలో అంతర్లీనంగా, అంతటా వ్యాపించి ఉన్నాడు; అన్ని భూతాలకు అంతర్యామి, ధర్మానికి అధికారి అని పిలవబడతాడు.

సర్వభూతాధివాసశ్చ సాక్షీ చేతా చ నిర్గుణః ఏకో వశీ నిష్క్రియాణాం బహూనాం వివశాత్మనామ్

అన్ని భూతాలకు నివాసస్థానమైనవాడు, సాక్షి, చైతన్యమూర్తి, గుణరహితుడు; క్రియలేని వారిలో ఏకైక అధిపతి, బంధనంలో ఉన్న అనేకజీవుల్లో స్వతంత్రాత్మ.

నిత్యానామప్యసౌ నిత్యశ్చేతనానాం చ చేతనః ఏకో బహూనాం చాకామః కామానీశః ప్రయచ్ఛతి

నిత్యులలో నిత్యుడు, చైతన్యులలో చైతన్యుడు; అనేకమందిలో ఒక్కరైనవాడు, కోరికలేనివాడైనా, అందరికీ కోరికలను అనుగ్రహించేవాడు.

సాంఖ్యయోగాధిగమ్యం యత్కారణం జగతాం పతిమ్ జ్ఞాత్వా దేవం పశుః పాశైస్సర్వైరేవ విముచ్యతే

సాంక్యయోగాల ద్వారా లోకాలకు అధిపతిగా ఉన్న ఆ కారణాన్ని తెలుసుకుని, ఆ దేవుడిని గ్రహించినవాడు అన్ని బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.

విశ్వకృద్విశ్వవిత్స్వాత్మయోనిజ్ఞః కాలకృద్గుణీ ప్రధానః క్షేత్రజ్ఞపతిర్గుణేశః పాశమోచకః

ఆయన జగత్తును సృష్టించేవాడు, జగత్తును తెలిసినవాడు, తనంతట తానే జన్మించినవాడు, మూలాలను తెలిసినవాడు, కాలాన్ని సృష్టించేవాడు, గుణాలతో కూడినవాడు, ప్రాధాన్యమైనవాడు, క్షేత్రజ్ఞునికి అధిపతివాడు, గుణాలకు అధిపతి, బంధనాలను తొలగించేవాడు.

బ్రహ్మాణం విదధే పూర్వం వేదాంశ్చోపాదిశత్స్వయమ్ యో దేవస్తమహం బుద్ధ్వా స్వాత్మబుద్ధిప్రసాదతః

బ్రహ్మను ముందుగా సృష్టించి, వేదాలను తానే బోధించిన ఆ దేవుడిని నా స్వబుద్ధి ప్రకాశంతో తెలుసుకున్నాను.

ముముక్షురస్మాత్సంసారాత్ప్రపద్యే శరణం శివమ్ నిష్ఫలం నిష్క్రియం శాంతం నిరవద్యం నిరంజనమ్

ఈ సంసార బంధనాల నుంచి విముక్తి కావాలని కోరుతూ, ఫలరహితుడైన, క్రియలేని, శాంతుడైన, నిందలేని, మలినతలేని శివుని ఆశ్రయంగా తీసుకుంటాను.

అమృతస్య పరం సేతుం దగ్ధేంధనమివానిలమ్ యదా చర్మవదాకాశం వేష్టయిష్యంతి మానవాః

అమృతత్వానికి పరమమైన వంతెనవాడు, కాలిపోయిన ఇంధనానికి గాలి లాంటివాడు; మనుషులు ఆకాశాన్ని చర్మంతో కప్పాలని ప్రయత్నించినప్పుడు,

తదా శివమవిజ్ఞాయ దుఃఖస్యాంతో భవిష్యతి

అప్పుడు శివుని తెలియకపోతే, బాధలకు అంతం కలుగుతుంది.

తపఃప్రభావాద్దేవస్య ప్రసాదాచ్చ మహర్షయః అత్యాశ్రమోచితజ్ఞానం పవిత్రం పాపనాశనమ్

తపస్సు ప్రభావంతో, దేవుని కృపతో, మహర్షులు ఆశ్రమాలకు అతీతమైన, పవిత్రమైన, పాపాలను నాశనం చేసే జ్ఞానాన్ని పొందారు.

వేదాంతే పరమం గుహ్యం పురాకల్పప్రచోదితమ్ బ్రహ్మణో వదనాల్లబ్ధం మయేదం భాగ్యగౌరవాత్

పురాతన కాలంలో బోధించబడిన వేదాంతంలోని పరమ గూఢార్థాన్ని, బ్రహ్మ వదనం ద్వారా నాకు లభించినది నా అదృష్ట గౌరవంతో.

నాప్రశాంతాయ దాతవ్యమేతజ్జ్ఞానమనుత్తమమ్ న పుత్రాయాశువృత్తాయ నాశిష్యాయ చ సర్వథా

ఈ ఉత్తమమైన జ్ఞానాన్ని శాంతి లేని వారికి ఇవ్వకూడదు; దురాచారపు కుమారుడికి, అర్హత లేని శిష్యుడికి ఎప్పుడూ చెప్పకూడదు.

యస్య దేవే పరాభక్తిర్యథా దేవే తథా గురౌ తస్యైతే కథితాహ్యర్థాః ప్రకాశంతే మహాత్మనః

దేవునిపై పరమ భక్తి ఉన్నవాడికి, దేవునిలాగే గురువుపై కూడా భక్తి ఉంటే, ఆ మహాత్ముడికి ఈ అర్థాలు స్పష్టంగా తెలుస్తాయి.

అతశ్చ సంక్షేపమిదం శృణుధ్వం శివః పరస్తాత్ప్రకృతేశ్చ పుంసః స సర్గకాలే చ కరోతి సర్వం సంహారకాలే పునరాదదాతి

కాబట్టి, ఈ సంగ్రహాన్ని వినండి: శివుడు ప్రకృతి, పురుషునికి అతీతుడు; సృష్టి సమయంలో అన్నింటినీ చేయడమే కాక, లయ సమయంలో అన్నింటినీ తిరిగి తీసుకుంటాడు.

కాలాదుత్పద్యతే సర్వం కాలదేవ విపద్యతే న కాలనిరపేక్షం హి క్వచిత్కించన విద్యతే

కాలం వల్లే అన్నీ ఉద్భవిస్తాయి, కాలం వల్లే అన్నీ నశిస్తాయి; కాలానికి ఆధీనంగా లేని ఏదీ ఎక్కడా ఉండదు.

యదాస్యాంతర్గతం విశ్వం శశ్వత్సంసారమణ్డలమ్ సర్గసంహృతిముద్రాభ్యాం చక్రవత్పరివర్తతే

ఈ జగత్తు, శాశ్వత సంసార చక్రం, ఆయనలో లీనమై ఉన్నప్పుడు, సృష్టి, లయ సంకేతాలతో చక్రంలా తిరుగుతుంది.

బ్రహ్మా హరిశ్చ రుద్రశ్చ తథాన్యే చ సురాసురాః యత్కృతాం నియతిం ప్రాప్య ప్రభవో నాతివర్తితుమ్

బ్రహ్మ, హరి, రుద్రుడు, ఇతర దేవతలు, అసురులు—all వారు ఆయన నిర్ణయించిన విధిని పొంది, తమ మూలాన్ని దాటి పోలేరు.

భూతభవ్యభవిష్యాద్యైర్విభజ్య జరయన్ ప్రజాః అతిప్రభురితి స్వైరం వర్తతే ఽతిభయంకరః

భూత, భవ్యత, భవిష్యత్తు ద్వారా ప్రాణులను వేరు చేసి, వారిని వృద్ధాప్యంలోకి నడిపించేవాడు; అతని శక్తి అపారమైనది, స్వేచ్ఛగా ప్రవర్తించేవాడు, అత్యంత భయంకరుడు.

క ఏష భగవాన్ కాలః కస్య వా వశవర్త్యయమ్ క ఏవాస్య వశే న స్యాత్కథయైతద్విచక్షణ

ఈ కాలమనే భగవంతుడు ఎవరు? ఆయన ఎవరి మీద అధికారాన్ని చూపుతాడు? ఎవరు ఆయన నియంత్రణలో ఉండరు? దీని గురించి చెప్పు, జ్ఞానవంతుడా.

కాలకాష్ఠానిమేషాదికలాకలితవిగ్రహమ్ కాలాత్మేతి సమాఖ్యాతం తేజో మాహేశ్వరం పరమ్

కాల, కాష్ఠ, నిమిష మొదలైన కాల పరిమాణాలతో రూపాన్ని కలిగి ఉన్నవాడే కాలమని పిలవబడతాడు; ఆయన మహేశ్వరుని పరమ తేజస్సు.

యదలంఘ్యమశేషస్య స్థావరస్య చరస్య చ నియోగరూపమీశస్య బలం విశ్వనియామకమ్

అతని ఆగలేని శక్తి, ఇది ఈశ్వరుని ఆజ్ఞ రూపంలో ఉంది, చలించేవాటిని, అచలమైనవాటిని అన్నింటినీ నియంత్రిస్తూ, జగత్తును నడిపించే బలంగా ఉంటుంది.

తస్యాంశాంశమయీ ముక్తిః కాలాత్మని మహాత్మని తతో నిష్క్రమ్య సంక్రాంతా విసృష్టాగ్రేరివాయసీ

ఆ పరమాత్ముని భాగాల నుండి కలిగిన మోక్షం, కాలమనే మహాత్ముని నుండి వెలువడుతుంది. అది మంటపట్టిన అగ్నిలోంచి ఎగిరే చినిగిన నిప్పురవ్వలా బయలుదేరుతుంది.

తస్మాత్కాలవశే విశ్వం న స విశ్వవశే స్థితః శివస్య తు వశే కాలో న కాలస్య వశే శివః

అందువల్ల ఈ జగత్తు కాలానికి ఆధీనంగా ఉంటుంది, అది కాలాన్ని నియంత్రించదు. కానీ కాలం శివునికి వశమై ఉంటుంది, శివుడు మాత్రం కాలానికి వశుడుకాడు.

యతో ఽప్రతిహతం శార్వం తేజః కాలే ప్రతిష్ఠితమ్ మహతీ తేన కాలస్య మర్యాదా హి దురత్యయా

శివుని నిరోధించలేని తేజస్సు కాలంలో స్థిరంగా ఉంది. అందుకే కాలానికి గడువు దాటి పోవడం చాలా కష్టం.

కాలం ప్రజ్ఞావిశేషేణ కో ఽతివర్తితుమర్హతి కాలేన తు కృతం కర్మ న కశ్చిదతివర్తతే

ఎవరైనా ఎంత తెలివిగలవాడైనా కాలాన్ని దాటి పోగలడా? కాలం చేసిన పని ఎవ్వరూ దాటి పోలేరు.

ఏకచ్ఛత్రాం మహీం కృత్స్నాం యే పరాక్రమ్య శాసతి తే ఽపి నైవాతివర్తంతే కాలవేలామివాబ్ధయః

ఒకే రాజ్యాన్ని ఏకఛత్రాధిపత్యంగా పాలించే వారు కూడా కాలానికి హద్దును దాటి పోరారు. సముద్రాలు తమ తీరాన్ని దాటి పోనట్టే వారు కూడా కాలాన్ని దాటి పోలేరు.

యే నిగృహ్యేంద్రియగ్రామం జయంతి సకలం జగత్ న జయంత్యపి తే కాలం కాలో జయతి తానపి

ఇంద్రియాలను జయించి, ప్రపంచాన్ని గెలిచినవారు కూడా కాలాన్ని జయించలేరు. కాలమే వారిని జయిస్తుంది.

ఆయుర్వేదవిదో వైద్యాస్త్వనుష్ఠితరసాయనాః న మృత్యుమతివర్తంతే కాలో హి దురతిక్రమః

ఆయుర్వేదాన్ని తెలిసిన వైద్యులు, రసాయన చికిత్సలు చేసిన వారు కూడా మరణాన్ని దాటి పోలేరు. ఎందుకంటే కాలాన్ని అధిగమించడం అసాధ్యం.

శ్రియా రూపేణ శీలేన బలేన చ కులేన చ అన్యచ్చింతయతే జంతుః కాలో ఽన్యత్కురుతే బలాత్

ఒక జీవి ధనాన్ని, అందాన్ని, స్వభావాన్ని, బలాన్ని, వంశాన్ని ఆలోచించినా, కాలం మాత్రం తన శక్తితో వేరే విధంగా జరిపిస్తుంది.