శివపురాణమ్

మాయీ విశ్వం సృజత్యస్మిన్నివిష్టో మాయయా పరః మాయాం తు ప్రకృతిం విద్యాన్మాయినం తు మహేశ్వరమ్

ఈ లోకాన్ని పరమేశ్వరుడు తన మాయాశక్తితో సృష్టిస్తాడు. మాయ అనేది ప్రకృతి అని, మాయను నడిపించేవాడు మహేశ్వరుడు అని తెలుసుకో.

తస్యాస్త్వవయవైరేవ వ్యాప్తం సర్వమిదం జగత్ సూక్ష్మాతిసూక్ష్మమీశానం కలలస్యాపి మధ్యతః

ఆయన అవయవాలతో ఈ జగత్తంతా వ్యాపించి ఉంది. అత్యంత సూక్ష్మమైన ఆ పరమేశ్వరుడు గర్భంలోని మధ్యలో కూడా ఉన్నాడు.

స్రష్టారమపి విశ్వస్య వేష్టితారం చ తస్య తు శివమేవేశ్వరం జ్ఞాత్వా శాంతిమత్యంతమృచ్ఛతి

ఈ విశ్వానికి సృష్టికర్త, అన్నింటిని ఆవరించేవాడు శివుడే అని తెలుసుకుంటే, పరమశాంతిని పొందుతాడు.

స ఏవ కాలో గోప్తా చ విశ్వస్యాధిపతిః ప్రభుః తం విశ్వాధిపతిం జ్ఞాత్వా మృత్యుపాశాత్ప్రముచ్యతే

కాలమూ, రక్షకుడూ, విశ్వానికి అధిపతీ, ప్రభువు కూడా ఆయనే. ఆ విశ్వాధిపతిని తెలుసుకుంటే, మరణ బంధనాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.

ఘృతాత్పరం మండమివ సూక్ష్మం జ్ఞాత్వా స్థితం ప్రభుమ్ సర్వభూతేషు గూఢం చ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే

నెయ్యి కన్నా మిన్నగా, అత్యంత సూత్ష్మంగా అన్ని జీవుల్లో దాగి ఉన్న ఆ ప్రభువును తెలుసుకుంటే, అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.

ఏష ఏవ పరో దేవో విశ్వకర్మా మహేశ్వరః హృదయే సంనివిష్టం తం జ్ఞాత్వైవామృతమశ్నుతే

పరమదేవుడు, జగత్కర్త, మహేశ్వరుడు ఆయనే. హృదయంలో స్థిరంగా ఉన్న ఆయనను తెలుసుకుంటే, అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు.

యదా సమస్తం న దివా న రాత్రిర్న సదప్యసత్ కేవలశ్శివ ఏవైకో యతః ప్రజ్ఞా పురాతనీ

అన్నీ లేనప్పుడు, దినమూ రాత్రీ లేనప్పుడు, సత్తా లేక అసత్తా లేనప్పుడు, ఒక్క శివుడే మిగిలి ఉంటాడు. ఆ శివుని నుంచే పురాతన జ్ఞానం ఉద్భవిస్తుంది.

నైనమూర్ధ్వం న తిర్యక్చ న మధ్యం పర్యజిగ్రహత్ న తస్య ప్రతిమా చాస్తి యస్య నామ మహద్యశః

ఆయనను ఎవరూ పైకి, అడ్డంగా, మధ్యలో కూడా పట్టుకోలేరు. ఆయనకు పోలిక లేదు. ఆయన పేరు గొప్ప కీర్తితో ప్రసిద్ధి చెందింది.

అజాతమిమమేవైకే బుద్ధా జన్మని భీరవః రుద్రస్యాస్య ప్రపద్యంతే రక్షార్థం దక్షిణం సుఖమ్

కొంతమంది జ్ఞానులు, భయములేని వారు, ఈ జననరహితుడిని తెలుసుకుంటారు. రక్షణ కోసం వారు రుద్రుని మంగళకరమైన కుడివైపు చేరుతారు.

ద్వే అక్షరే బ్రహ్మపరే త్వనంతే సముదాహృతే విద్యావిద్యే సమాఖ్యాతే నిహితే యత్ర గూఢవత్

రెండు అక్షరాలు పరబ్రహ్మంగా, అనంతంగా చెప్పబడతాయి. జ్ఞానమూ, అజ్ఞానమూ అక్కడ రహస్యంగా దాగి ఉంటాయని అంటారు.

క్షరం త్వవిద్యా హ్యమృతం విద్యేతి పరిగీయతే తే ఉభే ఈశతే యస్తు సో ఽన్యః ఖలు మహేశ్వరః

అజ్ఞానం నశించేది, జ్ఞానం అమరమైనది అని చెబుతారు. ఈ రెండింటినీ పాలించేవాడు నిజంగా మహేశ్వరుడే.

ఏకైకం బహుధా జాలం వికుర్వన్నేకవచ్చ యః సర్వాధిపత్యం కురుతే సృష్ట్వా సర్వాన్ ప్రతాపవాన్

ప్రతి ఒక్కదాన్ని అనేక రూపాల్లో ప్రదర్శిస్తూ, అయినా ఒక్కటిగా ఉండి, అన్నింటిని సృష్టించిన తర్వాత, పరమాధిపత్యంతో అన్నింటిని పాలిస్తాడు.

దిశ ఊర్ధ్వమధస్తిర్యక్ భాసయన్ భ్రాజతే స్వయమ్ యో నిఃస్వభావాదప్యేకో వరేణ్యస్త్వధితిష్ఠతి

తానే వెలిగుతూ, పైకి, కిందకి, అడ్డంగా అన్ని దిశలను ప్రకాశింపజేస్తాడు. స్వభావం లేకపోయినా, ఆ ఉత్తముడు ఒక్కడే నిలిచి ఉంటాడు.

స్వభావవాచకాన్ సర్వాన్ వాచ్యాంశ్చ పరిణామయన్ గుణాంశ్చ భోగ్యభోక్తృత్వే తద్విశ్వమధితిష్ఠతి

స్వభావాన్ని సూచించే అన్ని పదాలను, వాటి అర్థాలను, లక్షణాలను, అనుభవించేవాడినీ, అనుభవించబడేదాన్ని కూడా మారుస్తూ, ఆయన ఈ విశ్వాన్ని వ్యాపించి ఉంటాడు.

తే వై గుహ్యోపణిషది గూఢం బ్రహ్మ పరాత్పరమ్ బ్రహ్మయోనిం జగత్పూర్వం విదుర్దేవా మహర్షయః

దేవతలు, మహర్షులు, బ్రహ్మకు మూలమైన, జగత్తుకు ఆదిగా ఉన్న ఆ పరాత్పర బ్రహ్మను, రహస్యమైన ఉపనిషత్తులో దాగి ఉన్నదిగా తెలుసుకుంటారు.

భావగ్రాహ్యమనీహాఖ్యం భావాభావకరం శివమ్ కలాసర్గకరం దేవం యే విదుస్తే జహుస్తనుమ్

శివుని నిజ స్వరూపాన్ని, అనుభవంతో గ్రహించదగినవాడని, ఆశలేనివాడని, సృష్టి-లయాలను కలిగించేవాడని, కాలాన్ని విభజించేవాడని ఎవరెవరు తెలుసుకుంటారో వారు ఈ శరీరాన్ని వదిలిపెడతారు.

స్వభావమేకే మన్యంతే కాలమేకే విమోహితాః దేవస్య మహిమా హ్యేష యేనేదం భ్రామ్యతే జగత్

కొంతమంది మాయలో పడి, ప్రకృతినే పరమమని భావిస్తారు; మరికొంతమంది కాలాన్నే అంతమని అనుకుంటారు. కానీ ఈ జగత్తు తిరుగడమంతా దేవుని మహిమ వల్లే జరుగుతుంది.

యేనేదమావృతం నిత్యం కాలకాలాత్మనా యతః తేనేరితమిదం కర్మ భూతైః సహ వివర్తతే

ఈ జగత్తు ఎప్పుడూ ఆయన వల్లే ఆవృతమై ఉంటుంది. ఆయన కాలానికి అతీతుడు. ఆయన వల్లే ఈ కార్యం జరుగుతుంది; భూతాలతో కలసి మార్పు చెందుతుంది.

తత్కర్మ భూయశః కృత్వా వినివృత్య చ భూయశః తత్త్వస్య సహ తత్త్వేన యోగం చాపి సమేత్య వై

ఆ కార్యాన్ని పునఃపునః చేయడం, మళ్లీ దానిని వదిలిపెట్టడం ద్వారా, తన అసలైన తత్వంతో కలిసే యోగాన్ని పొందుతాడు.

అష్టాభిశ్చ త్రిభిశ్చైవం ద్వాభ్యాం చైకేన వా పునః కాలేనాత్మగుణైశ్చాపి కృత్స్నమేవ జగత్ స్వయమ్

ఎనిమిది, మూడు, రెండు, ఒక్కటి ఇలా కాలం, ఆత్మగుణాల ద్వారా, ఈ మొత్తం జగత్తు ఆయన వల్లే వెలువడుతుంది.

గుణైరారభ్య కర్మాణి స్వభావాదీని యోజయేత్ తేషామభావే నాశః స్యాత్కృతస్యాపి చ కర్మణః

గుణాల ద్వారా కర్మలు, ప్రకృతి మొదలైన వాటితో కలిపి జరుగుతాయి. అవి లేకపోతే, చేసిన కర్మలు కూడా నశించిపోతాయి.

కర్మక్షయే పునశ్చాన్యత్తతో యాతి స తత్త్వతః స ఏవాదిస్స్వయం యోగనిమిత్తం భోక్తృభోగయోః

కర్మలు తీరిన తర్వాత, మరొకటి వస్తుంది; ఇలా తత్వాన్ని అనుసరించి సాగుతాడు. ఆయనే ఆది, అనుభవించేవాడు-అనుభవానికి కారణం కూడా ఆయనే.

పరస్త్రికాలాదకలస్స ఏవ పరమేశ్వరః సర్వవిత్ త్రిగుణాధీశో బ్రహ్మసాక్షాత్పరాత్పరః

అయన కాలమునకు అతీతుడు, కాలరహితుడు, పరమేశ్వరుడు, అన్నిటిని తెలిసినవాడు, మూడు గుణాలకు అధిపతి, బ్రహ్మ స్వరూపుడు, అత్యున్నతుడు.

తం విశ్వరూపమభవం భవమీడ్యం ప్రజాపతిమ్ దేవదేవం జగత్పూజ్యం స్వచిత్తస్థముపాస్మహే

సృష్టికర్తను, అవిర్భావ-తిరోభావానికి మూలమైనవాడిని, అందరికి ఆరాధ్యుడైన దేవదేవునిని, జగత్తు పూజించే వాడిని, మన మనస్సులో నివసించే వాడిని మేము భక్తితో ఆరాధిస్తాము.

కాలాదిభిః పరో యస్మాత్ప్రపఞ్చః పరివర్తతే ధర్మావహం పాపనుదం భోగేశం విశ్వధామ చ

కాలాది కారణాల వల్ల జగత్తు మార్పులకు లోనవుతుంది. ధర్మాన్ని ప్రసాదించే, పాపాన్ని తొలగించే, అనుభూతికి అధిపతిగా, జగత్తుకు నిలయంగా ఉన్న దేవుని మేము ఆరాధిస్తాము.

తమీశ్వరాణాం పరమం మహేశ్వరం తం దేవతానాం పరమం చ దైవతమ్ పతిం పతీనాం పరమం పరస్తాద్విదామ దేవం భువనేశ్వరేశ్వరమ్

ఇశ్వరులలో శ్రేష్ఠుడు, మహేశ్వరుడు, దేవతలలో అత్యున్నతుడు, అధిపతుల అధిపతి, అందరి కంటే పైవాడు, భువనాధిపతిని మేము తెలుసుకుంటాము.

న తస్య విద్యేత కార్యం కారణం చ న విద్యతే న తత్సమో ఽధికశ్చాపి క్వచిజ్జగతి దృశ్యతే

ఆయనకు చేయవలసిన పని లేదు, కారణం లేదు; ఈ లోకంలో ఆయనకు సమానమైనవాడు లేదా మించినవాడు ఎవరూ లేరు.

పరాస్య వివిధా శక్తిః శ్రుతౌ స్వాభావికీ శ్రుతా జ్ఞానం బలం క్రియా చైవ యాభ్యో విశ్వమిదం కృతమ్

ఆయనకు అనేక విధాలైన, సహజమైన పరాశక్తులు ఉన్నాయి. అవే జ్ఞానం, బలం, క్రియ. వాటివల్లే ఈ విశ్వం సృష్టించబడింది.

తస్యాస్తి పతిః కశ్చిన్నైవ లింగం న చేశితా కారణం కారణానాం చ స తేషామధిపాధిపః

ఆయనకు యజమాని లేడు, గుర్తింపు లేదు, పాలకుడు లేడు; ఆయనే కారణాలకూ కారణం, వాటి అధిపతులకూ అధిపతి.