శివపురాణమ్

అచక్షురపి యః పశ్యత్యకర్ణో ఽపి శృణోతి యః సర్వం వేత్తి న వేత్తాస్య తమాహుః పురుషం పరమ్

కళ్లులేని వాడైనా చూస్తాడు, చెవులులేని వాడైనా వింటాడు. అన్నీ తెలుసు, కానీ ఆయనను ఎవరూ పూర్తిగా తెలుసుకోరు. ఆయననే పరమపురుషుడని అంటారు.

అణోరణీయాన్మహతో మహీయానయమవ్యయః గుహాయాం నిహితశ్చాపి జంతోరస్య మహేశ్వరః

అతడు అతి సూక్ష్మమైనదానికన్నా సూక్ష్ముడు, అతి గొప్పదానికన్నా గొప్పవాడు, నశించని వాడు. ప్రాణి హృదయపు గుహలో పరమేశ్వరుడిగా దాగి ఉన్నాడు.

తమక్రతుం క్రతుప్రాయం మహిమాతిశయాన్వితమ్ ధాతుః ప్రసాదాదీశానం వీతశోకః ప్రపశ్యతి

దుఃఖం లేని వాడు, సృష్టికర్త అనుగ్రహంతో, క్రియలు లేనివాడైనా అన్ని క్రియలకు మూలమైన, అపారమైన మహిమ కలిగిన ఆ ఈశ్వరుని దర్శిస్తాడు.

వేదాహమేనమజరం పురాణం సర్వగం విభుమ్ నిరోధం జన్మనో యస్య వదంతి బ్రహ్మవాదినః

నేను ఈ చిరకాలమైన, పాతదైన, అన్నింటినీ వ్యాపించిన, మహత్తరమైన వాడిని తెలుసుకున్నాను. ఆయన జననానికి అంతం ఉందని బ్రహ్మవేత్తలు చెబుతారు.

ఏకో ఽపి త్రీనిమాంల్లోకాన్ బహుధా శక్తియోగతః

ఒక్కడే అయినా, తన శక్తుల ద్వారా ఈ మూడు లోకాలను అనేక విధాలుగా ప్రదర్శిస్తాడు.

విశ్వధాత్రీత్యజాఖ్యా చ శైవీ చిత్రా కృతిః పరా తామజాం లోహితాం శుక్లాం కృష్ణామేకాం త్వజః ప్రజామ్

ఆమెనే విశ్వాన్ని పోషించే, అజన్మ, శైవశక్తిగా, అద్భుతమైన సృష్టికర్తగా పిలుస్తారు. ఆమె అజన్మ, ఎరుపు, తెలుపు, నలుపు రంగులతో, ఒక్కతే సృష్టికర్త.

జనిత్రీమనుశేతే ఽన్యోజుషమాణస్స్వరూపిణీమ్ తామేవాజామజో ఽన్యస్తు భక్తభోగా జహాతి చ

అజన్ముడు తల్లి రూపంలో తన స్వరూపాన్ని ఆస్వాదిస్తూ ఉంటాడు. మరొక అజన్ముడు మాత్రం భక్తుల ఆనందం కోసం ఆమెను వదిలిపెడతాడు.

ద్వౌ సుపర్ణౌ చ సయుజౌ సమానం వృక్షమాస్థితౌ ఏకో ఽత్తి పిప్పలం స్వాదు పరో ఽనశ్నన్ ప్రపశ్యతి

ఒకే చెట్టుపై కలిసిన రెండు పక్షులు కూర్చున్నాయి. వాటిలో ఒకటి తీపిగా ఉన్న పిప్పల ఫలాన్ని తింటుంది, మరొకటి మాత్రం తినకుండా చూస్తూ ఉంటుంది.

వృక్షేస్మిన్ పురుషో మగ్నో గుహ్యమానశ్చ శోచతి జుష్టమన్యం యదా పశ్యేదీశం పరమకారణమ్

ఆ చెట్టులో మనిషి లోనికి మునిగిపోయి, దాగి ఉండి బాధపడతాడు. కానీ, అతడు పక్కన ఉన్న పరమకారణమైన పరమేశ్వరుడిని చూసినప్పుడు సంతృప్తి పొందుతాడు.

తదాస్య మహిమానం చ వీతశోకస్సుఖీ భవేత్ ఛందాంసి యజ్ఞాః ఋతవో యద్భూతం భవ్యమేవ చ

అప్పుడు అతడు ఆ పరమాత్మ మహిమను తెలుసుకుని, దుఃఖం లేకుండా సుఖంగా ఉంటాడు. వేదాలు, యజ్ఞాలు, ఋతువులు, గతమైనవన్నీ, రాబోయేవన్నీ కూడా ఆయనే.

మాయీ విశ్వం సృజత్యస్మిన్నివిష్టో మాయయా పరః మాయాం తు ప్రకృతిం విద్యాన్మాయినం తు మహేశ్వరమ్

ఈ లోకాన్ని పరమేశ్వరుడు తన మాయాశక్తితో సృష్టిస్తాడు. మాయ అనేది ప్రకృతి అని, మాయను నడిపించేవాడు మహేశ్వరుడు అని తెలుసుకో.

తస్యాస్త్వవయవైరేవ వ్యాప్తం సర్వమిదం జగత్ సూక్ష్మాతిసూక్ష్మమీశానం కలలస్యాపి మధ్యతః

ఆయన అవయవాలతో ఈ జగత్తంతా వ్యాపించి ఉంది. అత్యంత సూక్ష్మమైన ఆ పరమేశ్వరుడు గర్భంలోని మధ్యలో కూడా ఉన్నాడు.

స్రష్టారమపి విశ్వస్య వేష్టితారం చ తస్య తు శివమేవేశ్వరం జ్ఞాత్వా శాంతిమత్యంతమృచ్ఛతి

ఈ విశ్వానికి సృష్టికర్త, అన్నింటిని ఆవరించేవాడు శివుడే అని తెలుసుకుంటే, పరమశాంతిని పొందుతాడు.

స ఏవ కాలో గోప్తా చ విశ్వస్యాధిపతిః ప్రభుః తం విశ్వాధిపతిం జ్ఞాత్వా మృత్యుపాశాత్ప్రముచ్యతే

కాలమూ, రక్షకుడూ, విశ్వానికి అధిపతీ, ప్రభువు కూడా ఆయనే. ఆ విశ్వాధిపతిని తెలుసుకుంటే, మరణ బంధనాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.

ఘృతాత్పరం మండమివ సూక్ష్మం జ్ఞాత్వా స్థితం ప్రభుమ్ సర్వభూతేషు గూఢం చ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే

నెయ్యి కన్నా మిన్నగా, అత్యంత సూత్ష్మంగా అన్ని జీవుల్లో దాగి ఉన్న ఆ ప్రభువును తెలుసుకుంటే, అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.

ఏష ఏవ పరో దేవో విశ్వకర్మా మహేశ్వరః హృదయే సంనివిష్టం తం జ్ఞాత్వైవామృతమశ్నుతే

పరమదేవుడు, జగత్కర్త, మహేశ్వరుడు ఆయనే. హృదయంలో స్థిరంగా ఉన్న ఆయనను తెలుసుకుంటే, అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు.

యదా సమస్తం న దివా న రాత్రిర్న సదప్యసత్ కేవలశ్శివ ఏవైకో యతః ప్రజ్ఞా పురాతనీ

అన్నీ లేనప్పుడు, దినమూ రాత్రీ లేనప్పుడు, సత్తా లేక అసత్తా లేనప్పుడు, ఒక్క శివుడే మిగిలి ఉంటాడు. ఆ శివుని నుంచే పురాతన జ్ఞానం ఉద్భవిస్తుంది.

నైనమూర్ధ్వం న తిర్యక్చ న మధ్యం పర్యజిగ్రహత్ న తస్య ప్రతిమా చాస్తి యస్య నామ మహద్యశః

ఆయనను ఎవరూ పైకి, అడ్డంగా, మధ్యలో కూడా పట్టుకోలేరు. ఆయనకు పోలిక లేదు. ఆయన పేరు గొప్ప కీర్తితో ప్రసిద్ధి చెందింది.

అజాతమిమమేవైకే బుద్ధా జన్మని భీరవః రుద్రస్యాస్య ప్రపద్యంతే రక్షార్థం దక్షిణం సుఖమ్

కొంతమంది జ్ఞానులు, భయములేని వారు, ఈ జననరహితుడిని తెలుసుకుంటారు. రక్షణ కోసం వారు రుద్రుని మంగళకరమైన కుడివైపు చేరుతారు.

ద్వే అక్షరే బ్రహ్మపరే త్వనంతే సముదాహృతే విద్యావిద్యే సమాఖ్యాతే నిహితే యత్ర గూఢవత్

రెండు అక్షరాలు పరబ్రహ్మంగా, అనంతంగా చెప్పబడతాయి. జ్ఞానమూ, అజ్ఞానమూ అక్కడ రహస్యంగా దాగి ఉంటాయని అంటారు.

క్షరం త్వవిద్యా హ్యమృతం విద్యేతి పరిగీయతే తే ఉభే ఈశతే యస్తు సో ఽన్యః ఖలు మహేశ్వరః

అజ్ఞానం నశించేది, జ్ఞానం అమరమైనది అని చెబుతారు. ఈ రెండింటినీ పాలించేవాడు నిజంగా మహేశ్వరుడే.

ఏకైకం బహుధా జాలం వికుర్వన్నేకవచ్చ యః సర్వాధిపత్యం కురుతే సృష్ట్వా సర్వాన్ ప్రతాపవాన్

ప్రతి ఒక్కదాన్ని అనేక రూపాల్లో ప్రదర్శిస్తూ, అయినా ఒక్కటిగా ఉండి, అన్నింటిని సృష్టించిన తర్వాత, పరమాధిపత్యంతో అన్నింటిని పాలిస్తాడు.

దిశ ఊర్ధ్వమధస్తిర్యక్ భాసయన్ భ్రాజతే స్వయమ్ యో నిఃస్వభావాదప్యేకో వరేణ్యస్త్వధితిష్ఠతి

తానే వెలిగుతూ, పైకి, కిందకి, అడ్డంగా అన్ని దిశలను ప్రకాశింపజేస్తాడు. స్వభావం లేకపోయినా, ఆ ఉత్తముడు ఒక్కడే నిలిచి ఉంటాడు.

స్వభావవాచకాన్ సర్వాన్ వాచ్యాంశ్చ పరిణామయన్ గుణాంశ్చ భోగ్యభోక్తృత్వే తద్విశ్వమధితిష్ఠతి

స్వభావాన్ని సూచించే అన్ని పదాలను, వాటి అర్థాలను, లక్షణాలను, అనుభవించేవాడినీ, అనుభవించబడేదాన్ని కూడా మారుస్తూ, ఆయన ఈ విశ్వాన్ని వ్యాపించి ఉంటాడు.

తే వై గుహ్యోపణిషది గూఢం బ్రహ్మ పరాత్పరమ్ బ్రహ్మయోనిం జగత్పూర్వం విదుర్దేవా మహర్షయః

దేవతలు, మహర్షులు, బ్రహ్మకు మూలమైన, జగత్తుకు ఆదిగా ఉన్న ఆ పరాత్పర బ్రహ్మను, రహస్యమైన ఉపనిషత్తులో దాగి ఉన్నదిగా తెలుసుకుంటారు.

భావగ్రాహ్యమనీహాఖ్యం భావాభావకరం శివమ్ కలాసర్గకరం దేవం యే విదుస్తే జహుస్తనుమ్

శివుని నిజ స్వరూపాన్ని, అనుభవంతో గ్రహించదగినవాడని, ఆశలేనివాడని, సృష్టి-లయాలను కలిగించేవాడని, కాలాన్ని విభజించేవాడని ఎవరెవరు తెలుసుకుంటారో వారు ఈ శరీరాన్ని వదిలిపెడతారు.

స్వభావమేకే మన్యంతే కాలమేకే విమోహితాః దేవస్య మహిమా హ్యేష యేనేదం భ్రామ్యతే జగత్

కొంతమంది మాయలో పడి, ప్రకృతినే పరమమని భావిస్తారు; మరికొంతమంది కాలాన్నే అంతమని అనుకుంటారు. కానీ ఈ జగత్తు తిరుగడమంతా దేవుని మహిమ వల్లే జరుగుతుంది.

యేనేదమావృతం నిత్యం కాలకాలాత్మనా యతః తేనేరితమిదం కర్మ భూతైః సహ వివర్తతే

ఈ జగత్తు ఎప్పుడూ ఆయన వల్లే ఆవృతమై ఉంటుంది. ఆయన కాలానికి అతీతుడు. ఆయన వల్లే ఈ కార్యం జరుగుతుంది; భూతాలతో కలసి మార్పు చెందుతుంది.

తత్కర్మ భూయశః కృత్వా వినివృత్య చ భూయశః తత్త్వస్య సహ తత్త్వేన యోగం చాపి సమేత్య వై

ఆ కార్యాన్ని పునఃపునః చేయడం, మళ్లీ దానిని వదిలిపెట్టడం ద్వారా, తన అసలైన తత్వంతో కలిసే యోగాన్ని పొందుతాడు.