శివపురాణమ్

య ఏకో జాలవానీశ ఈశానీభిస్స్వశక్తిభిః

ఒక్కడే పరమేశ్వరుడు తన స్వశక్తులతో, ఆ అధికారిణులతో కలిసి, ఈ జగత్తును ఒక వలలా అల్లుతున్నవాడు.

ఏక ఏవ తదా రుద్రో న ద్వితీయో ఽస్తి కశ్చన సంసృజ్య విశ్వభువనం గోప్తా తే సంచుకోచ యః

అప్పుడు ఒక్క రుద్రుడే ఉన్నాడు; మరొకరు లేరు. ఆయన ఈ విశ్వాన్ని సృష్టించి, రక్షించి, చివరికి తనలోకి మళ్లీ తీసుకుంటాడు.

విశ్వతశ్చక్షురేవాయముతాయం విశ్వతోముఖః తథైవ విశ్వతోబాహువిశ్వతః పాదసంయుతః

అతనికి అన్ని వైపులా కన్నులు, ముఖాలు, చేతులు, పాదాలు ఉన్నాయి. ఆయన అన్ని చోట్లా ఉన్నాడు.

ద్యావాభూమీ చ జనయన్ దేవ ఏకో మహేశ్వరః స ఏవ సర్వదేవానాం ప్రభవశ్చోద్భవస్తథా

ఆ పరమేశ్వరుడు ఒక్కడే ఆకాశాన్ని, భూమిని సృష్టించాడు. ఆయనే అన్ని దేవతలకు మూలమూ, ఆదియూ.

హిరణ్యగర్భం దేవానాం ప్రథమం జనయేదయమ్ విశ్వస్మాదధికో రుద్రో మహర్షిరితి హి శ్రుతిః

అతడే దేవతల్లో మొదటివాడైన హిరణ్యగర్భుడిని సృష్టించాడు. రుద్రుడు అందరికంటే గొప్పవాడని శ్రుతి చెబుతోంది.

వేదాహమేతం పురుషం మహాంతమమృతం ధ్రువమ్ ఆదిత్యవర్ణం తమసః పరస్తాత్సంస్థితం ప్రభుమ్

నేను ఆ మహత్తరమైన, అమరమైన, శాశ్వతమైన, సూర్యుని వర్ణంతో, చీకటి దాటి, ప్రభువుగా స్థిరంగా ఉన్న పురుషుడిని తెలుసుకున్నాను.

అస్మాన్నాస్తి పరం కించిదపరం పరమాత్మనః నాణీయో ఽస్తి న చ జ్యాయస్తేన పూర్ణమిదం జగత్

ఈ పరమాత్మను మించి ఎవరూ లేరు, తక్కువవారు కూడా లేరు. ఆయనకన్నా చిన్నదీ లేదు, పెద్దదీ లేదు. ఆయన వల్లే ఈ జగత్తంతా నిండిపోయింది.

సర్వాననశిరోగ్రీవః సర్వభూతగుహాశయః సర్వవ్యాపీ చ భగవాంస్తస్మాత్సర్వగతశ్శివః

అతనికి అన్ని ముఖాలు, తలలు, మెడలు ఉన్నాయి. అన్ని ప్రాణుల హృదయాల్లో నివసిస్తూ, అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉన్నాడు. అందుకే శివుడు అన్ని చోట్లా ఉన్నాడు.

సర్వతః పాణిపాదో ఽయం సర్వతో ఽక్షిశిరోముఖః సర్వతః శ్రుతిమాంల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి

అతనికి అన్ని వైపులా చేతులు, పాదాలు, కన్నులు, తలలు, నోళ్లు, చెవులు ఉన్నాయి. లోకంలో అన్నింటినీ కప్పి, నిలిచివున్నాడు.

సర్వేన్ద్రియగుణాభాసస్సర్వేన్ద్రియవివర్జితః సర్వస్య ప్రభురీశానః సర్వస్య శరణం సుహృత్

అతడు అన్ని ఇంద్రియాల లక్షణాల్లా కనిపించేవాడు, కాని ఎలాంటి ఇంద్రియాలు లేనివాడు. అతడే అన్నింటికీ అధిపతి, పాలకుడు, అందరికీ ఆశ్రయం, స్నేహితుడు.

అచక్షురపి యః పశ్యత్యకర్ణో ఽపి శృణోతి యః సర్వం వేత్తి న వేత్తాస్య తమాహుః పురుషం పరమ్

కళ్లులేని వాడైనా చూస్తాడు, చెవులులేని వాడైనా వింటాడు. అన్నీ తెలుసు, కానీ ఆయనను ఎవరూ పూర్తిగా తెలుసుకోరు. ఆయననే పరమపురుషుడని అంటారు.

అణోరణీయాన్మహతో మహీయానయమవ్యయః గుహాయాం నిహితశ్చాపి జంతోరస్య మహేశ్వరః

అతడు అతి సూక్ష్మమైనదానికన్నా సూక్ష్ముడు, అతి గొప్పదానికన్నా గొప్పవాడు, నశించని వాడు. ప్రాణి హృదయపు గుహలో పరమేశ్వరుడిగా దాగి ఉన్నాడు.

తమక్రతుం క్రతుప్రాయం మహిమాతిశయాన్వితమ్ ధాతుః ప్రసాదాదీశానం వీతశోకః ప్రపశ్యతి

దుఃఖం లేని వాడు, సృష్టికర్త అనుగ్రహంతో, క్రియలు లేనివాడైనా అన్ని క్రియలకు మూలమైన, అపారమైన మహిమ కలిగిన ఆ ఈశ్వరుని దర్శిస్తాడు.

వేదాహమేనమజరం పురాణం సర్వగం విభుమ్ నిరోధం జన్మనో యస్య వదంతి బ్రహ్మవాదినః

నేను ఈ చిరకాలమైన, పాతదైన, అన్నింటినీ వ్యాపించిన, మహత్తరమైన వాడిని తెలుసుకున్నాను. ఆయన జననానికి అంతం ఉందని బ్రహ్మవేత్తలు చెబుతారు.

ఏకో ఽపి త్రీనిమాంల్లోకాన్ బహుధా శక్తియోగతః

ఒక్కడే అయినా, తన శక్తుల ద్వారా ఈ మూడు లోకాలను అనేక విధాలుగా ప్రదర్శిస్తాడు.

విశ్వధాత్రీత్యజాఖ్యా చ శైవీ చిత్రా కృతిః పరా తామజాం లోహితాం శుక్లాం కృష్ణామేకాం త్వజః ప్రజామ్

ఆమెనే విశ్వాన్ని పోషించే, అజన్మ, శైవశక్తిగా, అద్భుతమైన సృష్టికర్తగా పిలుస్తారు. ఆమె అజన్మ, ఎరుపు, తెలుపు, నలుపు రంగులతో, ఒక్కతే సృష్టికర్త.

జనిత్రీమనుశేతే ఽన్యోజుషమాణస్స్వరూపిణీమ్ తామేవాజామజో ఽన్యస్తు భక్తభోగా జహాతి చ

అజన్ముడు తల్లి రూపంలో తన స్వరూపాన్ని ఆస్వాదిస్తూ ఉంటాడు. మరొక అజన్ముడు మాత్రం భక్తుల ఆనందం కోసం ఆమెను వదిలిపెడతాడు.

ద్వౌ సుపర్ణౌ చ సయుజౌ సమానం వృక్షమాస్థితౌ ఏకో ఽత్తి పిప్పలం స్వాదు పరో ఽనశ్నన్ ప్రపశ్యతి

ఒకే చెట్టుపై కలిసిన రెండు పక్షులు కూర్చున్నాయి. వాటిలో ఒకటి తీపిగా ఉన్న పిప్పల ఫలాన్ని తింటుంది, మరొకటి మాత్రం తినకుండా చూస్తూ ఉంటుంది.

వృక్షేస్మిన్ పురుషో మగ్నో గుహ్యమానశ్చ శోచతి జుష్టమన్యం యదా పశ్యేదీశం పరమకారణమ్

ఆ చెట్టులో మనిషి లోనికి మునిగిపోయి, దాగి ఉండి బాధపడతాడు. కానీ, అతడు పక్కన ఉన్న పరమకారణమైన పరమేశ్వరుడిని చూసినప్పుడు సంతృప్తి పొందుతాడు.

తదాస్య మహిమానం చ వీతశోకస్సుఖీ భవేత్ ఛందాంసి యజ్ఞాః ఋతవో యద్భూతం భవ్యమేవ చ

అప్పుడు అతడు ఆ పరమాత్మ మహిమను తెలుసుకుని, దుఃఖం లేకుండా సుఖంగా ఉంటాడు. వేదాలు, యజ్ఞాలు, ఋతువులు, గతమైనవన్నీ, రాబోయేవన్నీ కూడా ఆయనే.

మాయీ విశ్వం సృజత్యస్మిన్నివిష్టో మాయయా పరః మాయాం తు ప్రకృతిం విద్యాన్మాయినం తు మహేశ్వరమ్

ఈ లోకాన్ని పరమేశ్వరుడు తన మాయాశక్తితో సృష్టిస్తాడు. మాయ అనేది ప్రకృతి అని, మాయను నడిపించేవాడు మహేశ్వరుడు అని తెలుసుకో.

తస్యాస్త్వవయవైరేవ వ్యాప్తం సర్వమిదం జగత్ సూక్ష్మాతిసూక్ష్మమీశానం కలలస్యాపి మధ్యతః

ఆయన అవయవాలతో ఈ జగత్తంతా వ్యాపించి ఉంది. అత్యంత సూక్ష్మమైన ఆ పరమేశ్వరుడు గర్భంలోని మధ్యలో కూడా ఉన్నాడు.

స్రష్టారమపి విశ్వస్య వేష్టితారం చ తస్య తు శివమేవేశ్వరం జ్ఞాత్వా శాంతిమత్యంతమృచ్ఛతి

ఈ విశ్వానికి సృష్టికర్త, అన్నింటిని ఆవరించేవాడు శివుడే అని తెలుసుకుంటే, పరమశాంతిని పొందుతాడు.

స ఏవ కాలో గోప్తా చ విశ్వస్యాధిపతిః ప్రభుః తం విశ్వాధిపతిం జ్ఞాత్వా మృత్యుపాశాత్ప్రముచ్యతే

కాలమూ, రక్షకుడూ, విశ్వానికి అధిపతీ, ప్రభువు కూడా ఆయనే. ఆ విశ్వాధిపతిని తెలుసుకుంటే, మరణ బంధనాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.

ఘృతాత్పరం మండమివ సూక్ష్మం జ్ఞాత్వా స్థితం ప్రభుమ్ సర్వభూతేషు గూఢం చ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే

నెయ్యి కన్నా మిన్నగా, అత్యంత సూత్ష్మంగా అన్ని జీవుల్లో దాగి ఉన్న ఆ ప్రభువును తెలుసుకుంటే, అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.

ఏష ఏవ పరో దేవో విశ్వకర్మా మహేశ్వరః హృదయే సంనివిష్టం తం జ్ఞాత్వైవామృతమశ్నుతే

పరమదేవుడు, జగత్కర్త, మహేశ్వరుడు ఆయనే. హృదయంలో స్థిరంగా ఉన్న ఆయనను తెలుసుకుంటే, అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు.

యదా సమస్తం న దివా న రాత్రిర్న సదప్యసత్ కేవలశ్శివ ఏవైకో యతః ప్రజ్ఞా పురాతనీ

అన్నీ లేనప్పుడు, దినమూ రాత్రీ లేనప్పుడు, సత్తా లేక అసత్తా లేనప్పుడు, ఒక్క శివుడే మిగిలి ఉంటాడు. ఆ శివుని నుంచే పురాతన జ్ఞానం ఉద్భవిస్తుంది.

నైనమూర్ధ్వం న తిర్యక్చ న మధ్యం పర్యజిగ్రహత్ న తస్య ప్రతిమా చాస్తి యస్య నామ మహద్యశః

ఆయనను ఎవరూ పైకి, అడ్డంగా, మధ్యలో కూడా పట్టుకోలేరు. ఆయనకు పోలిక లేదు. ఆయన పేరు గొప్ప కీర్తితో ప్రసిద్ధి చెందింది.

అజాతమిమమేవైకే బుద్ధా జన్మని భీరవః రుద్రస్యాస్య ప్రపద్యంతే రక్షార్థం దక్షిణం సుఖమ్

కొంతమంది జ్ఞానులు, భయములేని వారు, ఈ జననరహితుడిని తెలుసుకుంటారు. రక్షణ కోసం వారు రుద్రుని మంగళకరమైన కుడివైపు చేరుతారు.