శివపురాణమ్

పురా కల్పే మహాకాలే ప్రపన్నే లోకవిశ్రుతే ఆయుధ్యేతాం మహాత్మానౌ బ్రహ్మవిష్ణూ పరస్పరమ్

పూర్వకాలంలో, ఒక మహాకల్పాంతంలో, లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందినప్పుడు, బ్రహ్మా, విష్ణువు అనే ఇద్దరు మహాత్ములు పరస్పరం పోటీ పడటం ప్రారంభించారు.

తయోర్మానం నిరాకర్తుం తన్మధ్యే పరమేశ్వరః నిష్కలస్తంభరూపేణ స్వరూపం సమదర్శయత్

వారిద్దరి అహంకారాన్ని పోగొట్టేందుకు, పరమేశ్వరుడు అంతు లేని స్తంభ రూపంలో తన అసలైన స్వరూపాన్ని వారిద్దరి మధ్య ప్రదర్శించాడు.

తతః స్వలింగచిహ్నత్వాత్స్తమ్భతో నిష్కలం శివః స్వలింగం దర్శయామాస జగతాం హితకామ్యయా

అప్పుడే, తన స్వలింగ లక్షణంతో, స్తంభ రూపంలో ఉన్న శివుడు, జగత్తు మంగళార్థంగా తన లింగాన్ని చూపించాడు.

తదాప్రభృతి లోకేషు నిష్కలం లింగమైశ్వరమ్ సకలం చ తథా బేరం శివస్యైవ ప్రకల్పితమ్

ఆ సమయం నుండి లోకాల్లో, శివుని లింగాన్ని నిరాకారంగా భావిస్తారు. అలాగే, శివుని సాకార రూపమైన విగ్రహాన్ని కూడా స్థాపించారు.

శివాన్యేషః తు దేవానాం బేరమాత్రం ప్రకల్పితమ్ తత్తద్బేరం తు దేవానాం తత్తద్భోగప్రదం శుభమ్ శివస్య లింగబేరత్వం భోగమోక్షప్రదం శుభమ్

ఇతర దేవతలకు కేవలం విగ్రహమే ప్రతిష్ఠించబడింది; వాటివల్ల వారికి తగిన అనుభవాలు లభిస్తాయి, అవి మంగళకరమైనవి. కానీ శివుని లింగవిగ్రహం అనుభవాన్ని, మోక్షాన్ని రెండింటినీ ప్రసాదిస్తుంది, అది మంగళదాయకం.

పురా కదాచిద్యోగీంద్ర విష్ణుర్విషధరాసనః సుష్వాప పరయా భూత్యా స్వానుగైరపి సంవృతః

ఒకసారి, యోగీంద్రా, విష్ణువు పాము మీద శయనిస్తూ, పరమ ఐశ్వర్యంతో, తన సేవకులతో కూడి నిద్రించేవాడు.

యదృచ్ఛయా గతస్తత్ర బ్రహ్మా బ్రహ్మవిదాంవరః అపృచ్ఛత్పుండరీకాక్షం శయనం సర్వసున్దరమ్

అప్పట్లో, యాదృచ్ఛికంగా బ్రహ్మా, బ్రహ్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడు, అక్కడికి వచ్చి, కమలనేత్రుడైన విష్ణువును అందమైన పడకపై చూసి ప్రశ్నించాడు.

కస్త్వం పురుషవచ్ఛేషే దృష్ట్వా మామపి దృప్తవత్ ఉత్తిష్ఠ వత్స మాం పశ్య తవ నాథమిహాగతమ్

నీవెవరు, మానవునిలా పడుకుని, నన్ను గర్వంగా చూస్తున్నావు? లేచి రా బిడ్డా, నన్ను చూడు, నీ యజమాని ఇక్కడికి వచ్చాడు.

ఆగతం గురుమారాధ్యం దృష్ట్వా యో దృప్తవచ్చరేత్ ద్రోహిణస్తస్య మూఢస్య ప్రాయశ్చిత్తం విధీయతే

గురు, ఆరాధ్యుడు వచ్చినప్పుడు, ఎవడు గర్వంగా ప్రవర్తిస్తాడో, అతడు ద్రోహి, మూర్ఖుడు; అతడికి ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలని నియమించబడింది.

ఇతి శ్రుత్వా వచః క్రుద్ధో బహిః శాంతవదాచరత్ స్వస్తి తే స్వాగతం వత్స తిష్ఠ పీఠమితో విశ

ఆ మాటలు విని, కోపం వచ్చినా బయట ప్రశాంతంగా ప్రవర్తించాడు: 'శుభం కలగాలి, స్వాగతం బిడ్డా, కూర్చో, ఈ ఆసనంలోకి రా' అన్నాడు.

కిము తే వ్యాగ్రవద్వక్త్రం విభాతి విషమేక్షణమ్ వత్స విష్ణో మహామానమాగతం కాలవేగతః

నీ ముఖం ఎందుకు పులి ముఖంలా ఉగ్రంగా, కన్ను వక్రంగా కనిపిస్తోంది విష్ణువా? కాల ప్రభావంతో నీకు గొప్ప గర్వం వచ్చిందేమో.

పితామహశ్చ జగతః పాతా చ తవ వత్సక మత్స్థం జగదిదం వత్స మనుషే త్వం హి చోరవత్

బిడ్డా, బ్రహ్మదేవుడు జగత్తుకు పితామహుడు, నీవు రక్షకుడివి. ఈ జగత్తు నాలోనే ఉంది, అయినా నువ్వు మానవుల్లో దొంగలా ప్రవర్తిస్తున్నావు.

మన్నాభికమలాజ్జాతః పుత్రస్త్వం భాషసే వృథా ఏవం హి వదతోస్తత్ర ముగ్ధయోరజయోస్తదా

నా నాభికమలంలో నుండి పుట్టినవాడివి, అయినా వృథాగా మాట్లాడుతున్నావు. అలా ఆ ఇద్దరు మోసపోయిన, ఓడిపోని వారు అక్కడ పరస్పరం మాట్లాడుతుండగా—

అహమేవ బరో న త్వమహం ప్రభురహం ప్రభుః పరస్పరం హంతుకామౌ చక్రతుః సమరోద్యమమ్

'నేనే గొప్పవాడిని, నువ్వు కాదు; నేనే ప్రభువు, నువ్వు కాదు' అని ఒకరిని ఒకరు సంహరించాలనే కోరికతో యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.

యుయుధాతే ఽమరౌ వీరౌ హంసపక్షీంద్రవాహనౌ వైరంచ్యా వైష్ణవాశ్చైవం మిథో యుయుధిరే తదా

ఆ ఇద్దరు అమర వీరులు, హంస, గరుడ వాహనాలపై యుద్ధం చేశారు. అప్పుడు బ్రహ్మ, విష్ణు అనుచరులు కూడా పరస్పరం యుద్ధం చేశారు.

తావద్విమానగతయః సర్వా వై దేవజాతయః దిదృక్షవః సమాజగ్ముః సమరం తం మహాద్భుతమ్

అంతే కాదు, దేవతలన్నీ తమ విమానాల్లో ఆ అద్భుతమైన యుద్ధాన్ని చూడాలని ఉత్సాహంగా అక్కడికి వచ్చారు.

క్షిపంతః పుష్పవర్షాణి పశ్యంతః స్వైరమంబరే సుపర్ణవాహనస్తత్ర క్రుద్ధో వై బ్రహ్మవక్షసి

అందరూ ఆకాశంలో స్వేచ్ఛగా పుష్పవర్షం కురిపిస్తూ చూస్తుండగా, గరుడవాహనుడైన విష్ణువు అక్కడ బ్రహ్మవక్షస్సుపై కోపం తెచ్చుకున్నాడు.

ముమోచ బాణానసహానస్త్రాంశ్చ వివిధాన్బహూన్ ముమోచా ఽథ విధిః క్రుద్ధో విష్ణోరురసి దుఃసహాన్

ఆ సమయంలో కోపంతో ఉన్న బ్రహ్మా అనేక బాణాలు, భయంకరమైన ఆయుధాలను విష్ణువు ఛాతిపై వదిలిపెట్టాడు.

బాణాననలసంకాశానస్త్రాంశ్చ బహుశస్తదా తదాశ్చర్యమితి స్పష్టం తయోః సమరగోచరమ్

ఆ సమయంలో బ్రహ్మా అగ్నిలా మండే బాణాలు, ఆయుధాలను విసిరాడు. వారి యుద్ధం చూసిన ప్రతి ఒక్కరికీ అది ఆశ్చర్యంగా అనిపించింది.

సమీక్ష్య దైవతగణాః శశంసుర్భృశమాకులాః తతో విష్ణుః సుసంక్రుద్ధః శ్వసన్వ్యసనకర్శితః

దీన్ని గమనించిన దేవతలు భయంతో కలవరపడి ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకున్నారు. అప్పుడే విష్ణువు తీవ్రమైన కోపంతో, బాధతో ఊపిరాడక తడబడుతూ ఉన్నాడు.

మాహేశ్వరాస్త్రం మతిమాన్ సందధే బ్రహ్మణోపరి తతో బ్రహ్మా భృశం క్రుద్ధః కంపయన్విశ్వమేవ హి

అప్పుడు విష్ణువు తెలివిగా మహేశ్వరాస్త్రాన్ని బ్రహ్మాపై ప్రయోగించేందుకు సిద్ధమయ్యాడు. దాంతో బ్రహ్మా తీవ్రమైన కోపంతో మొత్తం జగత్తును కంపించేశాడు.

అస్త్రం పాశుపతం ఘోరం సందధే విష్ణువక్షసి తతస్తదుత్థితం వ్యోమ్ని తపనాయుతసన్నిభమ్

బ్రహ్మా భయంకరమైన పాశుపతాస్త్రాన్ని విష్ణువు ఛాతిపై ప్రయోగించాడు. ఆ ఆయుధం ఆకాశంలో పది వేల సూర్యుల్లా ప్రకాశించింది.

సహస్రముఖమత్యుగ్రం చండవాతభయంకరమ్ అస్త్రద్వయమిదం తత్ర బ్రహ్మవిష్ణ్వోర్భయంకరమ్

ఆ ఆయుధానికి వెయ్యి భయంకరమైన నోర్లు ఉండి, ఉగ్రమైన గాలిలా భయపెట్టేది. అది బ్రహ్మా, విష్ణువులకు రెండింటికీ భయంకరంగా మారింది.

ఇత్థం బభూవ సమరో బ్రహ్మవిష్ణ్వోః పరస్పరమ్ తతో దేవగణాః సర్వే విషణ్ణా భృశమాకులాః ఊచుః పరస్పరం తాత రాజక్షోభే యథా ద్విజాః

ఇలా బ్రహ్మా, విష్ణువుల మధ్య యుద్ధం పరస్పర వినాశనంగా మారింది. దాంతో దేవతలందరూ భయంతో, కలవరంతో ఒకరితో ఒకరు, 'ఇది రాజుల కలహంలా ఉంది' అని అన్నారు.

సృష్టిః స్థితిశ్చ సంహారస్తిరో భావోప్యనుగ్రహః యస్మాత్ప్రవర్తతే తస్మై బ్రహ్మణే చ త్రిశూలినే

సృష్టి, స్థితి, లయము, మరుగుజ్జు, అనుగ్రహం — ఇవన్నీ ఎవరి వల్ల జరుగుతాయో, ఆ బ్రహ్మా మరియు త్రిశూలధారి పరమేశ్వరునికి నమస్కారం.

అశక్యమన్యైర్యదనుగ్రహం వినా తృణక్షయోప్యత్ర యదృచ్ఛయా క్వచిత్

వారి అనుగ్రహం లేకుండా, యథేచ్ఛగా ఒక్క గడ్డి కూడా నాశనం చేయడం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు.

ఇతి దేవాభయం కృత్వా విచిన్వంతః శివక్షయమ్ జగ్ముః కైలాసశిఖరం యత్రాస్తే చంద్రశేఖరః

దేవతలు భయంతో శివుని నివాసాన్ని వెతికారు. వారు కైలాస శిఖరానికి వెళ్లారు, అక్కడ చంద్రశేఖరుడు ఉన్నాడు.

దృష్ట్వైవమమరా హృష్టాః పదంతత్పారమేశ్వరమ్ ప్రణేముః ప్రణవాకారం ప్రవిష్టాస్తత్ర సద్మని

అలా చూసి, ఆనందంతో ఉల్లాసపడిన అమరులు పరమేశ్వరుని పరమ పదాన్ని చేరుకుని, ఓంకార రూపంలో నమస్కరిస్తూ ఆ మందిరంలో ప్రవేశించారు.

తేపి తత్ర సభామధ్యే మండపే మణివిష్టరే విరాజమానముమయా దదృశుర్దేవపుంగవమ్

అక్కడ సభ మధ్యలో, మణిపీఠంపై, మండపంలో, ఉమాదేవితో కాంతివంతంగా వెలిగిపోతున్న దేవతాధిపతిని వారు దర్శించారు.