శివపురాణమ్

ఇత్యాదిశ్య వయం సర్వే ప్రేషితా పరమేష్ఠినా అస్మిన్దేశే మహాభాగ తవాగమనకాంక్షిణః

ఇలా పరమేశ్వరుని ఆదేశం మేరకు మేమందరం ఈ ప్రదేశానికి పంపబడ్డాము, మహాభాగా! మీ రాక కోసం ఎదురుచూస్తూ ఉన్నాము.

దీర్ఘసత్రం సమాసీనా దివ్యవర్షసహస్రకమ్ అతస్తవాగమాదన్యత్ప్రార్థ్యం నో నాస్తి కించన

దివ్య సంవత్సరాల వెయ్యేళ్ళ పాటు కొనసాగుతున్న దీర్ఘయజ్ఞంలో మేము కూర్చున్నాము. మీ రాక తప్ప మాకు ఇంకేమీ కావాల్సినదిలేదు.

ఇత్యాకర్ణ్య పురావృత్తమృషీణాం దీర్ఘసత్రిణామ్ వాయుః ప్రీతమనా భూత్వా తత్రాసీన్మునిసంవృతః

మునులు దీర్ఘయజ్ఞం గురించి చెప్పిన పురాతన కథను విని, వాయుదేవుడు ఆనందంతో, మునుల మధ్య కూర్చున్నాడు.

తతస్తైర్మునిభిః పృష్టస్తేషాం భావవివృద్ధయే సర్గాది శార్వమైశ్వర్యం సమాసాద వదద్విభుః

ఆ తర్వాత, ఆ మునులు తమ జ్ఞానం పెరగాలని అడిగినప్పుడు, పరాక్రమశాలి వాడు సృష్టి, శివుని ఐశ్వర్యం గురించి వివరంగా చెప్పడం ప్రారంభించాడు.

తత్ర పూర్వం మహాభాగా నైమిషారణ్యవాసినః ప్రణిపత్య యథాన్యాయం పప్రచ్ఛుః పవనం ప్రభుమ్

అక్కడ, మొదట నైమిశారణ్యంలో నివసించే మహాభాగులు, విధిగా నమస్కరించి, వాయుదేవుని ప్రశ్నించారు.

భవాన్ కథమనుప్రాప్తో జ్ఞానమీశ్వరగోచరమ్ కథం చ శివభావస్తే బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః

మీరు ఈశ్వరుని సంబంధమైన జ్ఞానాన్ని ఎలా పొందారు? బ్రహ్మకు అవ్యక్త జననుడైన శివుని స్వరూపం మీకు ఎలా లభించింది?

ఏకోనవింశతిః కల్పో విజ్ఞేయః శ్వేతలోహితః తస్మిన్కల్పే చతుర్వక్త్రస్స్రష్టుకామో ఽతపత్తపః

పంతొమ్మిదవ కల్పాన్ని శ్వేతలోహిత కల్పంగా తెలుసుకోవాలి. ఆ కల్పంలో నాలుగు ముఖాలవాడు సృష్టి చేయాలని తపస్సు చేశాడు.

తపసా తేన తీవ్రేణ తుష్టస్తస్య పితా స్వయమ్ దివ్యం కౌమారమాస్థాయ రూపం రూపవతాం వరః

ఆ కుమారుడు తీవ్రమైన తపస్సు చేయగా, అతని తండ్రి స్వయంగా ఆనందించి, అందరిలో అందమైనవాడిగా, దివ్యమైన యవ్వన రూపాన్ని ధరించాడు.

శ్వేతో నామ మునిర్భూత్వా దివ్యాం వాచముదీరయన్ దర్శనం ప్రదదౌ తస్మై దేవదేవో మహేశ్వరః

ఆ తండ్రి శ్వేతుడు అనే ఋషిగా మారి, దివ్యమైన మాటలు పలికాడు. దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన మహేశ్వరుడు అతనికి దర్శనం ఇచ్చాడు.

తం దృష్ట్వా పితరం బ్రహ్మా బ్రహ్మణో ఽధిపతిం పతిమ్ ప్రణమ్య పరమజ్ఞానం గాయత్ర్యా సహ లబ్ధవాన్

తన తండ్రి బ్రహ్మను చూసినవాడు, సృష్టికి అధిపతిగా ఉన్న బ్రహ్మను నమస్కరించి, గాయత్రితో కలిసి పరమ జ్ఞానాన్ని పొందాడు.

తతస్స లబ్ధవిజ్ఞానో విశ్వకర్మా చతుర్ముఖః అసృజత్సర్వభూతాని స్థావరాణి చరాణి చ

అప్పుడే నాలుగు ముఖాలున్న విశ్వకర్ముడు ఆ జ్ఞానం పొందిన తరువాత, స్థిరమైనవి, చలించేవి అన్నీ భూతాలను సృష్టించాడు.

యతశ్శ్రుత్వామృతం లబ్ధం బ్రహ్మణా పరమేశ్వరాత్ తతస్తద్వదనాదేవ మయా లబ్ధం తపోబలాత్

బ్రహ్మ పరమేశ్వరుని నుండి అమృతమైన జ్ఞానాన్ని పొందినందున, నేను కూడా తపస్సు బలంతో ఆయన నోటివద్ద నుండి అదే జ్ఞానాన్ని పొందాను.

కిం తజ్జ్ఞానం త్వయా లబ్ధం తథ్యాత్తథ్యంతరం శుభమ్ యత్ర కృత్వా పరాం నిష్ఠాం పురుషస్సుఖమృచ్ఛతి

నీకు లభించిన ఆ నిజమైన, శుభమైన జ్ఞానం ఏమిటి? దానిని తెలుసుకొని మనిషి పరమ లక్ష్యాన్ని చేరి సుఖాన్ని పొందుతాడా?

పశుపాశపతిజ్ఞానం యల్లబ్ధం తు మయా పురా తత్ర నిష్ఠా పరా కార్యా పురుషేణ సుఖార్థినా

పశువు, పాశం, పతిని గురించి నేను పూర్వంలో పొందిన ఆ జ్ఞానమే నిజమైనది. సుఖాన్ని కోరే మనిషి ఆ పరమ స్థిరతలో నిలవాలి.

అజ్ఞానప్రభవం దుఃఖం జ్ఞానేనైవ నివర్తతే జ్ఞానం వస్తుపరిచ్ఛేదో వస్తు చ ద్వివిధం స్మృతమ్

అజ్ఞానం వల్ల కలిగే బాధలు జ్ఞానంతోనే పోతాయి. జ్ఞానం అంటే వాస్తవాన్ని గుర్తించడం. ఆ వాస్తవం రెండు విధాలుగా చెప్పబడింది.

అజడం చ జడం చైవ నియంతృ చ తయోరపి పశుః పాశః పతిశ్చేతి కథ్యతే తత్త్రయం క్రమాత్

జడమయినది, అజడమయినది రెండూ, వాటిని నియంత్రించేవాడు—ఈ మూడింటిని వరుసగా పశువు, పాశం, పతి అని అంటారు.

అక్షరం చ క్షరం చైవ క్షరాక్షరపరం తథా తదేతత్త్రితయం భూమ్నా కథ్యతే తత్త్వవేదిభిః

క్షరమైనది, అక్షరమైనది, వాటి కన్నా మించినది—ఈ మూడు విషయాలను వాస్తవాన్ని తెలిసినవారు పూర్తిగా వివరించారు.

అక్షరం పశురిత్యుక్తః క్షరం పాశ ఉదాహృతః క్షరాక్షరపరం యత్తత్పతిరిత్యభిధీయతే

అక్షరమైనదాన్ని పశువు అని, క్షరమైనదాన్ని పాశం అని, వాటి కన్నా మించినదాన్ని పతిగా అంటారు.

కిం తదక్షరమిత్యుక్తం కిం చ క్షరముదాహృతమ్ తయోశ్చ పరమం కిం వా తదేతద్ బ్రూహి మారుత

ఈ అక్షరమైనది ఏమిటి? క్షరమైనది ఏది? వాటి కన్నా మించినది ఏమిటి? దయచేసి నాకు చెప్పు, ఓ వాయుదేవా.

ప్రకృతిః క్షరమిత్యుక్తం పురుషో ఽక్షర ఉచ్యతే తావిమౌ ప్రేరయత్యన్యస్స పరా పరమేశ్వరః

ప్రకృతి క్షరమైనదిగా, పురుషుడు అక్షరమైనవాడిగా చెప్పబడతారు. ఈ ఇద్దరినీ ప్రేరేపించేవాడు పరమేశ్వరుడు.

కైషా ప్రకృతిరిత్యుక్తా క ఏష పురుషో మతః అనయోః కేన సమ్బన్ధః కోయం ప్రేరక ఈశ్వరః

ఈ ప్రకృతి ఏమిటి? పురుషుడు ఎవరు? వీరిద్దరి మధ్య సంబంధం ఏమిటి? వీరిని ప్రేరేపించేవాడు ఎవరు?

మాయా ప్రకృతిరుద్దిష్టా పురుషో మాయయా వృతః సంబన్ధో మూలకర్మభ్యాం శివః ప్రేరక ఈశ్వరః

మాయనే ప్రకృతిగా చెప్పబడింది. పురుషుడు మాయతో ఆవృతుడవుతాడు. వారి సంబంధం మూలకర్మల వల్ల. శివుడు ప్రేరేపించే ఇశ్వరుడు.

కేయం మాయా సమా ఖ్యాతా కింరూపో మాయయా వృతః మూలం కీదృక్ కుతో వాస్య కిం శివత్వం కుతశ్శివః

ఈ మాయ ఏమిటి? దాని స్వరూపం ఎలా ఉంటుంది? మాయతో ఎలా ఆవృతుడవుతారు? దాని మూలం ఏమిటి, అది ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది? శివత్వం అంటే ఏమిటి, శివుడు ఎక్కడి నుంచి వచ్చాడు?

మాయా మాహేశ్వరీ శక్తిశ్చిద్రూపో మాయయా వృతః మలశ్చిచ్ఛాదకో నైజో విశుద్ధిశ్శివతా స్వతః

మాయ మహేశ్వరుని శక్తి. మాయతో ఆవృతుడైనవాడు చైతన్య స్వరూపుడు. మలము అనే మలినత చైతన్యాన్ని కప్పిపడుతుంది. స్వతహాగా ఉన్న విశుద్ధతే శివత్వం.

ఆవృణోతి కథం మాయా వ్యాపినం కేన హేతునా కిమర్థం చావృతిః పుంసః కేన వా వినివర్తతే

మాయ ఎలా వ్యాపించేవాడిని కప్పిపడుతుంది? ఏ కారణంతో? మనిషిలో ఈ ఆవరణ ఎందుకు కలుగుతుంది? అది ఎలా తొలగిపోతుంది?

ఆవృతిర్వ్యపినో ఽపి స్యాద్వ్యాపి యస్మాత్కలాద్యపి హేతుః కర్మైవ భోగార్థం నివర్తేత మలక్షయాత్

అన్ని చోట్ల వ్యాపించి ఉన్నదైనా, దాచబడినదిగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే, కలా మొదలైన వాటి ద్వారా కలిగే కర్మమే అనుభవానికి కారణం. మలము పోయినప్పుడు అది నశిస్తుంది.

కలాది కథ్యతే కిం తత్కర్మ వా కిముదాహృతమ్ తత్కిమాది కిమన్తం వా కిం ఫలం వా కిమాశ్రయమ్

కలా మొదలైనవి అంటే ఏమిటి? కర్మం అంటే ఏమిటి, దాన్ని ఎలా వివరించారు? దానికి ఆది ఏమిటి, అంతం ఏమిటి? దాని ఫలం ఏమిటి, ఆధారం ఏమిటి?

కస్య భోగేన కిం భోగ్యం కిం వా తద్భోగసాధనమ్ మలక్షయస్య కో హేతుః కీదృక్ క్షీణమలః పుమాన్

ఎవరికి అనుభవం ద్వారా ఏమి అనుభవించబడుతుంది? ఆ అనుభవానికి సాధనం ఏమిటి? మలము పోవడానికి కారణం ఏమిటి? మలము పోయిన మనిషి స్వభావం ఎలా ఉంటుంది?

కలా విద్యా చ రాగశ్చ కాలో నియతిరేవ చ కలాదయస్సమాఖ్యాతా యో భోక్తా పురుషో భవేత్

కల, విద్య, రాగం, కాలం, నియతి — ఇవే కలాది అని పిలవబడతాయి. అనుభవించే వాడిని పురుషుడు అంటారు.