శివపురాణమ్

ఇత్యుక్త్వా సూర్యసంకాశం చక్రం దృష్ట్వా మనోమయమ్ ప్రణిపత్య మహాదేవం విససర్జ పితామహః

ఇలా చెప్పి, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే ఆ మనోమయ చక్రాన్ని చూసి, మహాదేవునికి నమస్కరించి, బ్రహ్మదేవుడు దాన్ని విడిచిపెట్టాడు.

తే ఽపి హృష్టతరా విప్రాః ప్రణమ్య జగతాం ప్రభుమ్ ప్రయయుస్తస్య చక్రస్య యత్ర నేమిరశీర్యత

ఆ మునులు ఎంతో ఆనందంతో జగత్తుకు అధిపతిని నమస్కరించి, ఆయన చక్రం పడిన చోటుకు వెళ్లారు.

చక్రం తదపి సంక్షిప్తం శ్లక్ష్ణం చారుశిలాతలే విమలస్వాదుపానీయే నిజపాత వనే క్వచిత్

ఆ చక్రం ఒక అందమైన రాయిపై మెత్తగా, మృదువుగా, పక్కనే స్వచ్ఛమైన తీపి నీరు ఉండే అడవిలో పడిపోయింది.

తద్వనం తేన విఖ్యాతం నైమిషం మునిపూజితమ్ అనేకయక్షగంధర్వవిద్యాధరసమాకులమ్

ఆ అడవి 'నైమిశం'గా ప్రసిద్ధి చెందింది. మునులు పూజించే ఈ ప్రదేశంలో అనేక యక్షులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు సమృద్ధిగా ఉండేవారు.

అష్టాదశ సముద్రస్య ద్వీపానశ్నన్పురూరవాః విలాసవశముర్వశ్యా యాతో దైవేన చోదితః

పురూరవుడు, ఉర్వశి సౌందర్యానికి ఆకర్షితుడై, విధి ప్రేరణతో పదహారు సముద్రాల మధ్య ఉన్న ద్వీపాలను తిరిగాడు.

అక్రమేణ హరన్మోహాద్యజ్ఞవాటం హిరణ్మయమ్ మునిభిర్యత్ర సంక్రుద్ధైః కుశవజ్రైర్నిపాతితః

అక్కడ, మోహంలో పడిపోయి, పురూరవుడు అన్యాయంగా బంగారు యజ్ఞవాటిని తీసుకున్నాడు. కోపంతో ఉన్న మునులు దర్భను వజ్రంలా ఉపయోగించి దాన్ని పడగొట్టారు.

విశ్వం సిసృక్షమాణా వై యత్ర విశ్వసృజః పురా సత్రమారేభిరే దివ్యం బ్రహ్మజ్ఞా గార్హపత్యగాః

అక్కడే, పురాతన కాలంలో, జగత్తును సృష్టించాలనే సంకల్పంతో బ్రహ్మజ్ఞులు, గార్హపత్యాగ్ని వద్ద దైవిక యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించారు.

ఋషిభిర్యత్ర విద్వద్భిః శబ్దార్థన్యాయకోవిదైః శక్తిప్రజ్ఞాక్రియాయోగైర్విధిరాసీదనుష్ఠితః

అక్కడ, పదార్థ న్యాయంలో నిపుణులైన ఋషులు, శక్తి, జ్ఞానం, క్రమబద్ధమైన క్రియతో యాగాన్ని నిర్వహించారు.

యత్ర వేదవిదో నిత్యం వేదవాదబహిష్కృతాన్ వాదజల్పబలైర్ఘ్నంతి వచోభిరతివాదినః

అక్కడ, వేదాలను బాగా తెలిసిన వారు, వేదబాహ్య వాదులను వారి వాదజాలంతో, మాటలతో ఎప్పుడూ ఓడించేవారు.

స్ఫటికమయమహీభృత్పాదజాభ్యశ్శిలాభ్యః ప్రసరదమృతకల్పస్స్వచ్ఛపానీయరమ్యమ్ అతిరసఫలవృక్షప్రాయమవ్యాలసత్త్వం తపస ఉచితమాసీన్నైమిషం తన్మునీనామ్

పర్వత పాదాల వద్ద ఉన్న స్ఫటికపు రాళ్ల నుంచి అమృతానికి సమానమైన స్వచ్ఛమైన నీరు ప్రవహించేది. అక్కడ తీపి నీరు, పండ్లతో నిండిన వృక్షాలు, అడవి జంతువులేమీ లేవు — నైమిశం మునుల తపస్సుకు అర్హమైన ప్రదేశంగా ఉండేది.

తస్మిన్దేశే మహాభాగా మునయశ్శంసితవ్రతాః అర్చయంతో మహాదేవం సత్రమారేభిరే తదా

ఆ ప్రాంతంలో, మహా భాగ్యశాలి మునులు, దృఢవ్రతంతో, మహాదేవుని పూజిస్తూ యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించారు.

విశ్వం సిసృక్షమాణానాం పురా విశ్వసృజామివ

అది పురాతన కాలంలో, జగత్ సృష్టికర్తలు విశ్వాన్ని సృష్టించాలనే సంకల్పంతో చేసినట్లే జరిగింది.

అథ కాలే గతే సత్రే సమాప్తే భూరిదక్షిణే పితామహనియోగేన వాయుస్తత్రాగమత్స్వయమ్

అప్పుడు, యజ్ఞం ముగిసిన తరువాత, విరివిగా దానాలు ఇచ్చినపుడు, పితామహుని ఆజ్ఞతో వాయుదేవుడు అక్కడికి వచ్చాడు.

శిష్యస్స్వయంభువో దేవస్సర్వప్రత్యక్షదృగ్వశీ ఆజ్ఞాయాం మరుతో యస్య సంస్థితాస్సప్తసప్తకాః

ఆయన స్వయంభువుని శిష్యుడు, అన్నింటిని ప్రత్యక్షంగా దర్శించగలవాడు. ఆయన ఆజ్ఞతో సప్తసప్తకములుగా మారుతులు స్థిరంగా ఉంటారు.

ప్రేరయఞ్ఛశ్వదంగాని ప్రాణాద్యాభిః స్వవృత్తిభిః సర్వభూతశరీరాణాం కురుతే యశ్చ ధారణమ్

ఆయన అన్ని ప్రాణుల శరీరాల్లోని అవయవాలను, ప్రాణాదులను వాటి విధుల ప్రకారం నడిపిస్తూ, సమస్త జీవుల శరీరాలను నిలుపుతాడు.

అణిమాదిభిరష్టాభిరైశ్వర్యైశ్చ సమన్వితః తిర్యక్కాలాదిభిర్మేధ్యైర్భువనాని బిభర్తి యః

అణిమాది ఎనిమిది శక్తులతో, మహత్తర ఐశ్వర్యంతో, కాలాన్ని, దిశలను మించిపోయి, పవిత్రమైన మార్గాలతో లోకాలను పోషించేవాడు.

ఆకాశయోనిర్ద్విగుణః స్పర్శశబ్దసమన్వయాత్ తేజసాం ప్రకృతిశ్చేతి యమాహుస్తత్త్వచింతకాః

తత్త్వాన్ని ఆలోచించే వారు, ఆయనను ఆకాశంలో జన్మించినవాడిగా, ద్విగుణ స్వభావంతో, స్పర్శ, శబ్దాలతో కూడినవాడిగా, తేజస్సుకు మూలమైనవాడిగా చెబుతారు.

తమాశ్రమగతం దృష్ట్వా మునయో దీర్ఘసత్రిణః పితామహవచః స్మృత్వా ప్రహర్షమతులం యయుః

ఆయన ఆశ్రమానికి వచ్చినప్పుడు, దీర్ఘకాల యజ్ఞంలో నిమగ్నమైన మునులు, పితామహుని మాటలను గుర్తు చేసుకుని, అపూర్వమైన ఆనందాన్ని పొందారు.

అభ్యుత్థాయ తతస్సర్వే ప్రణమ్యాంబరసంభవమ్ చామీకరమయం తస్మై విష్టరం సమకల్పయన్

అందరూ లేచి, ఆకాశంలో జన్మించిన వాయుదేవునికి నమస్కరించి, ఆయనకు బంగారు ఆసనం సిద్ధం చేశారు.

సోపి తత్ర సమాసీనో మునిభిస్సమ్యగర్చితః ప్రతినంద్య చ తాన్ సర్వాన్ పప్రచ్ఛ కుశలం తతః

ఆయన కూడా అక్కడ కూర్చొని, మునులు అందరూ గౌరవించగా, వారిని సాదరంగా పలకరించి, వారి క్షేమాన్ని అడిగాడు.

అత్ర వః కుశలం విప్రాః కచ్చిద్వృత్తే మహాక్రతౌ కచ్చిద్యజ్ఞహనో దైత్యా న బాధేరన్సురద్విషః

మీరు అందరూ బాగున్నారా, బ్రాహ్మణులారా? ఈ గొప్ప యజ్ఞం సక్రమంగా జరుగుతోందా? దేవతలకు శత్రువైన రాక్షసులు యజ్ఞాన్ని అడ్డుకోలేద吧?

ప్రాయశ్చిత్తం దురిష్టం వా న కచ్చిత్సమజాయత స్తోత్రశస్త్రగృహైర్దేవాన్ పిత్ఃన్ పిత్ర్యైశ్చ కర్మభిః

దేవతలను స్తోత్రాలు, ఆయుధాలు, పితృకర్మలతో పూజించడంలో ఏదైనా అపచారం లేదా దోషం వల్ల కష్టాలు వచ్చాయా? ప్రాయశ్చిత్తం అవసరమైందా?

కచ్చిదభ్యర్చ్య యుష్మాభిర్విధిరాసీత్స్వనుష్ఠితః నివృత్తే చ మహాసత్రే పశ్చాత్కిం వశ్చికీర్షితమ్

మీరు నిబంధనల ప్రకారం యజ్ఞాన్ని సక్రమంగా నిర్వహించారా? ఇప్పుడు ఈ మహాయజ్ఞం పూర్తయిన తర్వాత, మీరు తరువాత ఏం చేయాలని భావిస్తున్నారు?

ఇత్యుక్తా మునయః సర్వే వాయునా శివభావినా ప్రహృష్టమనసః పూతాః ప్రత్యూచుర్వినయాన్వితాః

ఇలా అడిగినప్పుడు, శివభక్తుడైన వాయుదేవుని వల్ల హర్షంతో, పవిత్రమైన హృదయాలతో ఉన్న మునులు అందరూ వినయంగా సమాధానం చెప్పారు.

అద్య నః కుశలం సర్వమద్య సాధు భవేత్తపః అస్మచ్ఛ్రేయోభివృద్ధ్యర్థం భవానత్రాగతో యతః

ఈ రోజు మాకు అన్నీ బాగున్నాయి; ఈ రోజు మా తపస్సు నిజంగా ఫలించింది. ఎందుకంటే, మా మేలుకోసం మీరు ఇక్కడికి వచ్చారు.

శృణు చేదం పురావృత్తం తమసాక్రాంతమానసైః ఉపాసితః పురాస్మాభిర్విజ్ఞానార్థం ప్రజాపతిః

ఇప్పుడు మీరు ఒక పురాతన సంఘటనను వినండి. అప్పట్లో మేము అజ్ఞానంలో ఉండగా, జ్ఞానం కోసం ప్రజాపతిని పూజించాము.

సోప్యస్మాననుగృహ్యాహ శరణ్యశ్శరణాగతాన్ సర్వస్మాదధికో రుద్రో విప్రాః పరమకారణమ్

ఆయన, శరణార్థులకు ఆశ్రయం ఇచ్చే వాడు, మమ్మల్ని దయతో చూసి ఇలా అన్నాడు: 'రుద్రుడు అందరికన్నా గొప్పవాడు, బ్రాహ్మణులారా, ఆయనే పరమకారణం.'

తమప్రతర్క్యం యాథాత్మ్యం భక్తిమానేవ పశ్యతి భక్తిశ్చాస్య ప్రసాదేన ప్రసాదాదేవ నిర్వృతిః

ఆయన అసలు స్వరూపాన్ని తర్కంతో గ్రహించలేరు; భక్తులు మాత్రమే దాన్ని తెలుసుకుంటారు. ఆయన కృప వల్లే భక్తి కలుగుతుంది, ఆయన అనుగ్రహంతోనే ముక్తి లభిస్తుంది.

తస్మాదస్య ప్రసాదార్థం నైమిషే సత్రయోగతః యజధ్వం దీర్ఘసత్రేణ రుద్రం పరమకారణమ్

కాబట్టి ఆయన కృప కోసం, మీరు నైమిశారణ్యంలో దీర్ఘకాల యజ్ఞంతో పరమకారణమైన రుద్రుని పూజించాలి.