శివపురాణమ్

తమేవంవాదినం దేవం బ్రహ్మాణం బ్రహ్మవిత్తమాః వాగ్భిర్వినయగర్భాభిస్సర్వే ప్రాంజలయో ఽబ్రువన్

అలా పలికిన బ్రహ్మ దేవునికి, బ్రహ్మాన్ని తెలుసుకున్నవారు అందరూ చేతులు జోడించి, వినయంతో కూడిన మాటలతో సమాధానమిచ్చారు.

భగవన్నంధకారేణ మహతా వయమావృతాః ఖిన్నా వివదమానాశ్చ న పశ్యామో ఽత్ర యత్పరమ్

ప్రభూ! మేము గొప్ప చీకటిలో మునిగిపోయాం, మనసు కలవరపడి, వాదిస్తూ, ఇక్కడ ఏది పరమమో గ్రహించలేకపోతున్నాం.

త్వం హి సర్వజగద్ధాతా సర్వకారణకారణమ్ త్వయా హ్యవిదితం నాథ నేహ కించన విద్యతే

నీవే ఈ జగత్తుని పోషించే వాడవు, అన్ని కారణాలకు కారణమైన వాడవు. ప్రభూ! నీకు తెలియకుండా ఇక్కడ ఏదీ లేదు.

కః పుమాన్ సర్వసత్త్వేభ్యః పురాణః పురుషః పరః విశుద్ధః పరిపూర్ణశ్చ శాశ్వతః పరమేశ్వరః

అన్ని జీవులలో ఎవరు పరమమైన పురాతన పురుషుడు? ఎవరు నిర్మలుడు, సంపూర్ణుడు, శాశ్వతుడు, పరమేశ్వరుడు?

కేనైవ చిత్రకృత్యేన ప్రథమం సృజ్యతే జగత్ తత్త్వం వద మహాప్రాజ్ఞ స్వసందేహాపనుత్తయే

ఏ అద్భుతమైన కార్యం వల్ల ఈ జగత్తు మొదట సృష్టించబడింది? మహామునివరా! మా సందేహాలు తొలగించేందుకు ఆ సత్యాన్ని చెప్పు.

ఏవం పృష్టస్తదా బ్రహ్మా విస్మయస్మేరవీక్షణః దేవానాం దానవానాం చ మునీనామపి సన్నిధౌ

అలా అడిగినప్పుడు, బ్రహ్మ దేవతలు, దానవులు, మునుల సమక్షంలో ఆశ్చర్యంతో చిరునవ్వుతో చూశాడు.

ఉత్థాయ సుచిరం ధ్యాత్వా రుద్ర ఇత్యుద్ధరన్ గిరిమ్ ఆనందక్లిన్నసర్వాంగః కృతాంజలిరభాషత

తరువాత బ్రహ్మ లేచి, చాలా సేపు ధ్యానం చేసి, 'రుద్ర' అని ఉచ్చరించి, ఆనందంతో తడిసి, చేతులు జోడించి పలికాడు.

యతో వాచో నివర్తంతే అప్రాప్య మనసా సహ ఆనందం యస్య వై విద్వాన్న బిభేతి కుతశ్చన

యువ్వరి ఆనందాన్ని మన మాటలు, మనసుతో కూడి, చేరుకోలేక వెనక్కు తిరుగుతాయి. ఆ ఆనందాన్ని తెలుసుకున్న జ్ఞాని ఎటువంటి భయానికీ లోనవడడు.

యస్మాత్సర్వమిదం బ్రహ్మవిష్ణురుద్రేన్ద్రపూర్వకమ్ సహ భూతేన్ద్రియైః సర్వైః ప్రథమం సంప్రసూయతే

బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్రుడు మొదలుకొని, అన్ని భూతాలు, ఇంద్రియాలతో కూడిన ఈ జగత్తు అంతా, మొదట ఆయన నుంచే పుట్టింది.

కారణానాం చ యో ధాతా ధ్యాతా పరమకారణమ్ న సంప్రసూయతే ఽన్యస్మాత్కుతశ్చన కదాచన

కారణాలకు కారణమైనవాడు, ధ్యానించే వాడు, పరమకారణమైనవాడు, ఆయన ఎప్పుడూ ఎక్కడా ఇంకొకరి వల్ల పుట్టడు.

సర్వైశ్వర్యేణ సంపన్నో నామ్నా సర్వేశ్వరః స్వయమ్ సర్వైర్ముముక్షుభిర్ధ్యేయశ్శంభురాకాశమధ్యగః

అన్ని ఐశ్వర్యాలతో నిండినవాడు, 'సర్వేశ్వరుడు' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు, ముక్తిని కోరే అందరూ ధ్యానించవలసిన శంభువు, ఆకాశ మధ్యలో ఉన్నవాడు.

యో ఽగ్రే మాం విదధే పుత్రం జ్ఞానం చ ప్రహిణోతి మే తత్ప్రసాదాన్మయాలబ్ధం ప్రాజాపత్యమిదం పదమ్

నన్ను తన కుమారునిగా సృష్టించినవాడు, జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించినవాడు, ఆయన కృప వల్లనే ఈ ప్రజాపతి పదవిని పొందాను.

ఈశో వృక్ష ఇవ స్తబ్ధో య ఏకో దివి తిష్ఠతి యేనేదమఖిలం పూర్ణం పురుషేణ మహాత్మనా

ఈశ్వరుడు ఒక చెట్టు లా అచలంగా, ఒంటరిగా ఆకాశంలో నిలిచివుంటాడు. మహాత్ముడైన ఆ పురుషునివల్ల ఈ జగత్తు అంతా నిండిపోయి ఉంది.

ఏకో బహూనాం జంతూనాం నిష్క్రియాణాం చ సక్రియః య ఏకో బహుధా బీజం కరోతి స మహేశ్వరః

అనేక జంతువులలో ఆయన ఒక్కడే క్రియాశీలుడు, మిగతావారు నిష్క్రియులు. ఆయన ఒక్కడే అనేక రూపాల్లో విత్తనంగా మారి, మహేశ్వరుడవుతాడు.

య ఏకో భాగవాన్రుద్రో న ద్వితీయో ఽస్తి కశ్చన

ఆయన ఒక్కడే భగవంతుడైన రుద్రుడు; రెండవవాడు ఎవరూ లేరు.

సదా జనానాం హృదయే సంనివిష్టో ఽపి యః పరైః అలక్ష్యో లక్షయన్విశ్వమధితిష్ఠతి సర్వదా

ప్రజల హృదయాల్లో ఎప్పుడూ నివసిస్తూ, ఇతరులకు కనిపించడు. కానీ ఆయన మాత్రం అందరినీ గమనిస్తూ, జగత్తులో ఎప్పుడూ ఉంటాడు.

యస్తు కాలాత్ప్రముక్తాని కారణాన్యఖిలాన్యపి అనన్తశక్తిరేవైకో భగవానధితిష్ఠతి

కాలానికి అతీతంగా, అన్ని కారణాలు లయమైనా, అనంతశక్తి కలిగిన భగవంతుడు ఒక్కడే మిగిలి ఉంటాడు.

న యస్య దివసో రాత్రిర్న సమానో న చాధికః స్వభావికీ పరాశక్తిర్నిత్యా జ్ఞానక్రియే అపి

ఆయనకు రాత్రి లేదు, పగలు లేదు, సమానమైనవాడు లేదా ఎక్కువైనవాడు లేరు. ఆయన స్వభావమై పరాశక్తి, నిత్యమైన జ్ఞానక్రియలు కలవాడు.

యదిదం క్షరమవ్యక్తం యదప్యమృతమక్షరమ్ తావుభావక్షరాత్మానావేకో దేవః స్వయం హరః

ఈ క్షరమైన, అవ్యక్తమైనది, అలాగే అమృతమైన, అక్షరమైనది — ఈ రెండింటికి ఆధారమైనదీ, స్వయంగా దేవుడైన హరుడే.

ఈశతే తదభిధ్యానాద్యోజనాసత్త్వభావనః భూయో హ్యస్య పశోరన్తే విశ్వమాయా నివర్తతే

ఆ పరమాన్ని ధ్యానించి, దానిలో స్థిరమైనవాడు, బంధనాంతంలో, జగత్తు మాయ అతని కోసం తొలగిపోతుంది.

యస్మిన్న భాసతే విద్యున్న సూర్యో న చ చన్ద్రమాః యస్య భాసా విభాతీదమిత్యేషా శాశ్వతీ శ్రుతిః

ఆయనలో మెరుపు లేదు, సూర్యుడు లేదు, చంద్రుడు లేదు. ఆయన వెలుతురుతోనే ఇది అంతా ప్రకాశిస్తుంది — ఇదే శాశ్వతమైన ఉపదేశం.

ఏకో దేవో మహాదేవో విజ్ఞేయస్తు మహేశ్వరః న తస్య పరమం కించిత్పదం సమధిగమ్యతే

ఒక్కడే దేవుడు, మహాదేవుడు, మహేశ్వరుడిగా తెలుసుకోవాలి. ఆయన పరమ పదాన్ని ఎవరూ చేరలేరు.

అయమాదిరనాద్యన్తస్స్వభావాదేవ నిర్మలః స్వతన్త్రః పరిపూర్ణశ్చ స్వేచ్ఛాధీనశ్చరాచరః

ఆయన ఆదియైనవాడు, ఆది అంతములేని వాడు, స్వభావములే నిర్మలుడు, స్వతంత్రుడు, సంపూర్ణుడు, తన ఇష్టానుసారం చరాచరంగా ఉంటాడు.

అప్రాకృతవపుః శ్రీమాంల్లక్ష్యలక్షణవర్జితః అయం ముక్తో మోచకశ్చ హ్యకాలః కాలచోదకః

ప్రకృతికి అతీతమైన రూపం కలవాడు, మహిమతో నిండినవాడు, లక్షణాలేని వాడు, స్వతంత్రుడూ, మోక్షాన్ని ఇచ్చేవాడూ, కాలానికి అతీతుడూ, కాలాన్ని నడిపేవాడూ ఆయనే.

సర్వోపరికృతావాసస్సర్వావాసశ్చ సర్వవిత్ షడ్విధాధ్వమయస్యాస్య సర్వస్య జగతః పతిః

అన్ని దాటి ఉండి, అన్నిటిలోనూ నివసించే వాడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, ఆరు విధాల కాలానికి అధిపతి, జగత్తు అంతటికీ అధిపతి.

ఉత్తరోత్తరభూతానాముత్తరశ్చ నిరుత్తరః అనన్తానన్తసన్దోహమకరందమధువ్రతః

ఎక్కువ ఉన్నవారిలో ఆయన అత్యున్నతుడు, అంతకన్నా ఎవరూ లేరు. అనంతమైనదీ, పరిమితమైనదీ కలిసే చోట ఆయన నిలిచినవాడు. ఎప్పటికీ మాయాదినందే తేనెను ఆస్వాదించే తేనెటీగవంటి వాడు ఆయన.

అఖండజగదండానాం పిండీకరణపండితః ఔదార్యవీర్యగాంభీర్యమాధుర్యమకరాలయః

అఖండమైన ప్రపంచాలను ఒక్కటి చేసే తెలివిగలవాడు ఆయన. ఉదారత, పరాక్రమం, లోతైన మనసు, మాధుర్యం, భయానకం — ఇవన్నీ ఆయనలో నివసిస్తాయి.

నైవాస్య సదృశం వస్తు నాధికం చాపి కించన అతులః సర్వభూతానాం రాజరాజశ్చ తిష్ఠతి

ఆయనతో సమానమైనది ఏదీ లేదు, ఆయనకన్నా గొప్పది ఏదీ లేదు. అందరిలో ఆయన తులనలేని వాడు, రాజులకూ రాజు.

అనేన చిత్రకృత్యేన ప్రథమం సృజ్యతే జగత్ అంతకాలే పునశ్చేదం తస్మిన్ప్రలయమేష్యతే

ఆయన అద్భుతమైన కార్యంతో మొదటగా ఈ జగత్‌ సృష్టించబడుతుంది. కాలాంతంలో మళ్లీ ఇదే జగత్‌ ఆయనలో లీనమవుతుంది.