శతరుద్రన్తథా కోటిరుద్రం వ్యోమయుగాధికమ్ ద్విసాహస్రం చ ద్విశతం తథోమం భూసహస్రకమ్
శతరుద్రము, కోటిరుద్రము రెండూ రెండు వేల రెండు వందల పద్యాలు కలిగి ఉన్నాయి. అలాగే ఔమ సంహిత వెయ్యి పద్యాలు కలిగి ఉంది.
చత్వారింశత్సాష్టశతం కైలాసం భూసహస్రకమ్ చత్వారింశచ్చ ద్విశతం వాయవీయమతః పరమ్
కైలాస సంహిత వెయ్యి నలభై ఎనిమిది పద్యాలు కలిగి ఉంది. ఆ తరువాత వాయవీయ సంహిత వెయ్యి నలభై రెండు పద్యాలు కలిగి ఉంది.
చతుస్సాహస్రసంఖ్యాకమేవం సంఖ్యావిభేదతః శ్రుతమ్పరమపుణ్యన్తు పురాణం శివసంజ్ఞకమ్
సంఖ్యాప్రకారంగా, శివపురాణం అనబడే పవిత్రమైన పురాణం నాలుగు వేల శ్లోకాలతో ఉందని చెబుతారు.
చతుఃసాహస్రకం యత్తు వాయవీయముదీరితమ్ తదిదం వర్తయిష్యామి భాగద్వయసమన్వితమ్
అలాగే, వాయవీయ పురాణం కూడా నాలుగు వేల శ్లోకాలతో రెండు భాగాలుగా విభజించబడిందని ఇప్పుడు నేను చెప్పబోతున్నాను.
నావేదవిదుషే వాచ్యమిదం శాస్త్రమనుత్తమమ్ న చైవాశ్రద్ధధానాయ నాపురాణవిదే తథా
ఈ గొప్ప శాస్త్రాన్ని వేదాలు తెలియని వారికి, విశ్వాసం లేని వారికి, లేదా పురాణాల గురించి తెలియని వారికి చెప్పకూడదు.
పరీక్షితాయ శిష్యాయ ధార్మికాయానసూయవే ప్రదేయం శివభక్తాయ శివధర్మానుసారిణే
పరీక్షించబడిన శిష్యుడికి, ధార్మికుడికి, అసూయ లేని వానికి, శివభక్తుడికి, శివధర్మాన్ని అనుసరించేవారికి మాత్రమే ఇది చెప్పాలి.
పురాణసంహితా యస్య ప్రసాదాన్మయి వర్తతే నమో భగవతే తస్మై వ్యాసాయామితతేజసే
పురాణ సంపుటి నా లోకంలో స్థిరంగా ఉండేలా దయచేసిన అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న వ్యాస మహర్షికి నా నమస్కారాలు.
పురా కాలేన మహతా కల్పేతీతే పునఃపునః అస్మిన్నుపస్థితే కల్పే ప్రవృత్తే సృష్ఠికర్మణి
పూర్వకాలంలో, గొప్ప కాలం గడిచిపోయి ఒక యుగం ముగిసిన తర్వాత, ఈ కొత్త యుగం ప్రారంభమై సృష్టి కార్యం మొదలైంది.
ప్రతిష్ఠితాయాం వార్తాయాం ప్రబుద్ధాసు ప్రజాసు చ మునీనాం షట్కులీయానాం బ్రువతామితరేతరమ్
సమాజం స్థిరపడినప్పుడు, ప్రజలు జ్ఞానోదయమై, ఆరు వర్గాల మునులు పరస్పరం చర్చలు జరిపారు.
ఇదం పరమిదం నేతి వివాదస్సుమహానభూత్ పరస్య దుర్నిరూపత్వాన్న జాతస్తత్ర నిశ్చయః
వారిలో 'ఇది పరమం', 'అది కాదు' అని గొప్ప వాదనలు జరిగాయి. కానీ పరమసత్యం తెలుసుకోవడం కష్టమైనందున ఎలాంటి నిర్ణయం రాలేదు.
తే ఽభిజగ్ముర్విధాతారం ద్రష్టుం బ్రహ్మాణమవ్యయమ్ యత్రాస్తే భగవాన్ బ్రహ్మా స్తూయమానస్సురాసురైః
అప్పుడు వారు సృష్టికర్త అయిన అవినాశి బ్రహ్మను దర్శించడానికి వెళ్లారు. అక్కడ భగవాన్ బ్రహ్మ దేవతలు, దానవులు స్తుతిస్తూ ఉన్నారు.
మేరుశృంగే శుభే రమ్యే దేవదానవసంకులే సిద్ధచారణసంవాదే యక్షగంధర్వసేవితే
అందమైన మెరువు శిఖరంపై, దేవతలు, దానవులు సమూహంగా ఉండగా, సిద్ధులు, చారణులు సంభాషణలు జరుపుతూ, యక్షులు, గంధర్వులు సేవిస్తూ ఉన్నారు.
విహంగసంఘసంఘుష్టే మణివిద్రుమభూషితే నికుంజకందరదరీగృహానిర్ఝరశోభితే
పక్షుల గుంపులతో మారుమోగుతూ, మణులు, పద్మరాగాలతో అలంకరించబడిన ఆ ప్రదేశం, వనాలు, గుహలు, కొండల మధ్య ప్రవహించే జలపాతాలతో అందంగా ఉంది.
తత్ర బ్రహ్మవనం నామ నానామృగసమాకులమ్ దశయోజనవిస్తీర్ణం శతయోజనమాయతమ్
అక్కడ బ్రహ్మవనం అనే అరణ్యం ఉంది. అది ఎన్నో జంతువులతో నిండిపోయి, పది యోజనల వెడల్పుతో, వంద యోజనల పొడవుతో విస్తరించి ఉంది.
సురసామలపానీయపూర్ణరమ్యసరోవరమ్ మత్తభ్రమరసంఛన్నరమ్యపుష్పితపాదపమ్
ఆ వనంలో మధురమైన, స్వచ్ఛమైన నీటితో నిండిన అందమైన సరస్సు ఉంది. మత్తులో ఉన్న తేనెటీగలు చుట్టుముట్టిన సుందరమైన పుష్పవృక్షాలు ఉన్నాయి.
తరుణాదిత్యసంకాశం తత్ర చారు మహత్పురమ్ దుర్ధర్షబలదృప్తానాం దైత్యదానవరక్షసామ్
అక్కడ ఉదయించే సూర్యునిలా ప్రకాశించే, శక్తివంతమైన, గర్వంతో ఉన్న దైత్యులు, దానవులు, రాక్షసులు నివసించే గొప్ప నగరం ఉంది.
తప్తజాంబూనదమయం ప్రాంశుప్రాకారతోరణమ్ నిర్వ్యూహవలభీకూటప్రతోలీశతమండితమ్
ఆ నగరం కరిగిన బంగారంతో నిర్మించబడింది. ఎత్తైన గోడలు, గోపురాలు, వందల కొద్దీ ప్రాంగణాలు, మేడలు, గోపురాలు, ప్రధాన వీధులతో అలంకరించబడి ఉంది.
మహార్హమణిచిత్రాభిర్లేలిహానమివాంబరమ్ మహాభవనకోటీభిరనేకాభిరలంకృతమ్
అది విలువైన మణులతో మెరుస్తూ, ఆకాశాన్ని తాకేలా కనిపిస్తుంది. అనేక గొప్ప భవనాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
తస్మిన్నివసతి బ్రహ్మా సభ్యైః సార్ధం ప్రజాపతిః తత్ర గత్వా మహాత్మానం సాక్షాల్లోకపితామహమ్
అందులో ప్రజాపతి అయిన బ్రహ్మ తన సభ్యులతో కలిసి నివసిస్తున్నాడు. అక్కడికి వెళ్లిన మునులు, లోకపితామహుడైన ఆ మహాత్ముడిని ప్రత్యక్షంగా చూశారు.
దద్దశుర్మునయో దేవా దేవర్షిగణసేవితమ్ శుద్ధచామీకరప్రఖ్యం సర్వాభరణభూషితమ్
మునులు, దేవతలు, దేవర్షులు సేవిస్తున్న, స్వచ్ఛమైన బంగారం వలె ప్రకాశిస్తూ, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన బ్రహ్మను వారు దర్శించారు.
ప్రసన్నవదనం సౌమ్యం పద్మపత్రాయతేక్షణమ్ దివ్యకాంతిసమాయుక్తం దివ్యగంధానులేపనమ్
ఆ ఆనందభరితమైన ముఖంతో, మృదువైన స్వభావంతో, తామర ఆకుల్లా పొడవైన కళ్లతో, దివ్యమైన కాంతితో మెరిసిపోతూ, పరమమైన సుగంధంతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
దివ్యశుక్లాంబరధరం దివ్యమాలావిభూషితమ్ సురాసురేన్ద్రయోగీంద్రవంద్యమానపదాంబుజమ్
ఆయన దివ్యమైన తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, పరమమైన పుష్పమాలతో అలంకరించబడి, దేవతలూ, అసురులూ, యోగులు కూడా పూజించే తామర పాదాలను కలిగి ఉన్నాడు.
సర్వలక్షణయుక్తాంగ్యా లబ్ధచామరహస్తయా భ్రాజమానం సరస్వత్యా ప్రభయేవ దివాకరమ్
అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడిన అవయవాలు, చేతిలో చామరాన్ని పట్టుకుని, సరస్వతీ దేవి కాంతితో సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు.
తం దృష్ట్వా మునయస్సర్వే ప్రసన్నవదనేక్షణాః శిరస్యంజలిమాధాయ తుష్టువుస్సురపుంగవమ్
అతన్ని చూసిన మునులు అందరూ ఆనందంతో మెరిసే ముఖాలతో, చేతులు తలపై పెట్టి, ఆ దేవతాధిపతిని స్తుతించారు.
నమస్త్రిమూర్తయే తుభ్యం సర్గస్థిత్యంతహేతవే పురుషాయ పురాణాయ బ్రహ్మణే పరమాత్మనే
మూడు రూపాలవాడవైన నీకు నమస్కారం. సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణమైనవాడవు. ప్రాచీన పురుషుడవు, బ్రహ్మ, పరమాత్మా, నీకు వందనం.
నమః ప్రధానదేహాయ ప్రధానక్షోభకారిణే త్రయోవింశతిభేదేన వికృతాయావికారిణే
ప్రధానమే నీ శరీరంగా ఉన్నవాడవు, ప్రధానాన్ని కదిలించేవాడవు, ఇరవైమూడు విధాలుగా మారినప్పటికీ మారని వాడవు, నీకు నమస్కారం.
నమో బ్రహ్మాణ్డదేహాయ బ్రహ్మాండోదరవర్తినే తత్ర సంసిద్ధకార్యాయ సంసిద్ధకరణాయ చ
బ్రహ్మాండమే నీ శరీరంగా ఉన్నవాడవు, దాని లోపల నివసించేవాడవు, అందులో అన్ని కార్యాలను నెరవేర్చేవాడవు, అన్ని సాధనాలను సంపూర్ణంగా చేయువాడవు, నీకు నమస్కారం.
నమోస్తు సర్వలోకాయ సర్వలోకవిధాయినే సర్వాత్మదేహసంయోగ వియోగవిధిహేతవే
అన్ని లోకాలే నీవే, అన్ని లోకాలను ఏర్పరచేవాడవు, అన్ని జీవుల కలయిక, వేరుపాటు కారణమైనవాడవు, నీకు నమస్కారం.
త్వయైవ నిఖిలం సృష్టం సంహృతం పాలితం జగత్ తథాపి మాయయా నాథ న విద్మస్త్వాం పితామహ
ప్రభూ! ఈ జగత్తును నీవే సృష్టించావు, సంహరించావు, కాపాడావు. అయినా నీ మాయ వల్ల మేము నిన్ను తెలుసుకోలేకపోతున్నాం, పితామహా!
ఏవం బ్రహ్మా మహాభాగైర్మహర్షిభిరభిష్టుతః ప్రాహ గంభీరయా వాచా మునీన్ ప్రహ్లాదయన్నివ
అలా మహర్షులు బ్రహ్మను మహిమతో స్తుతించగా, బ్రహ్మ ఆ మునులను ఆనందపరిచేలా, గంభీరమైన స్వరంతో పలికాడు.