శివపురాణమ్

తమజం విశ్వకర్మాణం శాశ్వతం శివమవ్యయమ్ మహాదేవం మహాత్మానం వ్రజామి శరణం శివమ్

పుట్టుకలేని, జగత్కర్త అయిన, శాశ్వతమైన, శివుడైన, అక్షయుడైన, మహాదేవుడైన, మహాత్ముడైన ఆ శివుని ఆశ్రయిస్తాను.

ధర్మక్షేత్రే మహాతీర్థే గంగాకాలిందిసంగమే ప్రయాగే నైమిషారణ్యే బ్రహ్మలోకస్య వర్త్మని

ధర్మక్షేత్రంలో, గంగా-యమునలు కలిసే పవిత్ర ప్రదేశమైన ప్రయాగలో, నైమిశారణ్యమందు, బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లే మార్గంలో—

మునయశ్శంసితాత్మానః సత్యవ్రతపరాయణాః మహౌజసో మహాభాగా మహాసత్రం వితేనిరే

అక్కడ మనస్సును నియంత్రించుకున్న, సత్యవ్రతానికి నిబద్ధులైన, గొప్ప తేజస్సు, భాగ్యంతో ఉన్న మునులు మహాసత్రాన్ని నిర్వహించారు.

తత్ర సత్రం సమాకర్ణ్య తేషామక్లిష్టకర్మణామ్ సాక్షాత్సత్యవతీసూనోర్వేదవ్యాసస్య ధీమతః

ఆ పవిత్రమైన కార్యాన్ని, పాపరహితమైన వారి యజ్ఞాన్ని విని, సత్యవతీ కుమారుడైన వేదవ్యాసుని తెలివైన శిష్యుడు అక్కడికి నేరుగా వచ్చాడు.

శిష్యో మహాత్మా మేధావీ త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః పఞ్చావయవయుక్తస్య వాక్యస్య గుణదోషవిత్

ఆ మహాత్ముడు, మేధావి, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధుడు, ఐదు భాగాలున్న వాక్యాలలోని గుణదోషాలను తెలిసినవాడు.

ఉత్తరోత్తరవక్తా చ బ్రువతో ఽపి బృహస్పతేః మధురః శ్రవణానాం చ మనోజ్ఞపదపర్వణామ్

బృహస్పతికన్నా గొప్పగా మాట్లాడేవాడు, వినడానికి మధురంగా, హృదయాన్ని ఆకట్టుకునే పదాలతో మాట్లాడేవాడు.

కథానాం నిపుణో వక్తా కాలవిన్నయవిత్కవిః ఆజగామ స తం దేశం సూతః పౌరాణికోత్తమః

కథల్లో నైపుణ్యం కలిగినవాడు, సమయం, సందర్భాన్ని తెలిసిన కవి, పురాణకథకుల్లో శ్రేష్ఠుడైన సూతుడు అక్కడికి వచ్చాడు.

తం దృష్ట్వా సూతమాయాంతం మునయో హృష్టమానసాః తస్మై సామ చ పూజాం చ యథావత్ప్రత్యపాదయన్

ఆయన వచ్చి చేరినప్పుడు, మునులు ఎంతో ఆనందంతో, అతనికి యథావిధిగా ఆతిథ్యం ఇచ్చి, గౌరవంగా పూజలు చేశారు.

ప్రతిగృహ్య సతాం పూజాం మునిభిః ప్రతిపాదితామ్ ఉద్దిష్టమానసం భేజే నియుక్తో యుక్తమాత్మనః

మునులు చేసిన ఆతిథ్యాన్ని ఆ సూతుడు గౌరవంగా స్వీకరించి, చెప్పినట్లుగా మనసును నియంత్రించుకుని, ఆత్మ నియమంతో అంగీకరించాడు.

తతస్తత్సంగమాదేవ మునీనాం భావితాత్మనామ్ సోత్కంఠమభవచ్చితం శ్రోతుం పౌరాణికీం కథామ్

ఆ పవిత్రమైన మునుల సమూహంలో, పురాతన కథలు వినాలనే ఆకాంక్ష వారి హృదయాల్లో ఉద్భవించింది.

అతీవాభిముఖం కృత్వా వచనం చేదమబ్రువన్

తమ దృష్టిని పూర్తిగా ఆయనవైపు మళ్లించి, వారు ఇలా అన్నారు.

రోమహర్షణ సర్వజ్ఞ భవాన్నో భాగ్యగౌరవాత్ సంప్రాప్తోద్య మహాభాగ శైవరాజ మహామతే

ఓ రోమహర్షణా! అన్నీ తెలిసినవాడా! మా అదృష్టవశాత్తు నీవు ఈ రోజు మాకు వచ్చావు. మహాభాగుడా! శైవులలో జ్ఞానవంతుడా!

పురాణవిద్యామఖిలాం వ్యాసాత్ప్రత్యక్షమీయివాన్ తస్మాదాశ్చర్యభూతానాం కథానాం త్వం హి భాజనమ్

నీవు వ్యాసుని నుండి నేరుగా అన్ని పురాణ జ్ఞానాన్ని పొందినవాడివి. అందుకే, ఆశ్చర్యకరమైన కథలకు నీవే అసలైన పాత్రవు.

రత్నానామురుసారాణాం రత్నాకర ఇవార్ణవః యచ్చ భూతం యచ్చ భవ్యం యచ్చాన్యద్వస్తు వర్తతే

రత్నాల సముద్రం లాగా, నీవు గతంలో జరిగినవి, భవిష్యత్తులో జరిగేవి, ఇంకా ఉన్న అన్నిటినీ తెలుసుకున్నవాడివి.

న తవావిదితం కిఞ్చిత్త్రిషు లోకేషు విద్యతే త్వమదృష్టవశాదస్మద్దర్శనార్థమిహాగతః అకుర్వన్కిమపి శ్రేయో న వృథా గన్తుమర్హసి

ఈ మూడు లోకాల్లో నీకు తెలియనిది ఏమీలేదు. అదృష్టవశాత్తు మాకు కనబడటానికి నీవు ఇక్కడికి వచ్చావు. మాకు మేలు చేయకుండా వృథాగా వెళ్ళకూడదు.

తస్మాచ్ఛ్రావ్యతరం పుణ్యం సత్కథాజ్ఞానసంహితమ్ వేదాంతసారసర్వస్వం పురాణం శ్రావయాశు నః

అందుకే, మాకు పవిత్రమైన పురాణాన్ని, మంచి కథలతో కూడిన జ్ఞానాన్ని, వేదాంత సారాన్ని త్వరగా వినిపించు.

ఏవమభ్యర్థితస్సూతో మునిభిర్వేదవాదిభిః శ్లక్ష్ణాం చ న్యాయసంయుక్తాం ప్రత్యువాచ శుభాం గిరమ్

వేదాలను బోధించిన మునులు ఇలా కోరగా, ఆ సూతుడు మృదువుగా, న్యాయబద్ధంగా, శుభంగా సమాధానం చెప్పాడు.

పూజితో ఽనుగృహీతశ్చ భవద్భిరితి చోదితః కస్మాత్సమ్యఙ్న విబ్రూయాం పురాణమృషిపూజితమ్

మీరు నన్ను గౌరవించి, అనుగ్రహించగా, మునులచే పూజించబడిన పురాణాన్ని నేను చెప్పకపోవడం ఎలా సాధ్యం?

అభివంద్య మహాదేవం దేవీం స్కందం వినాయకమ్ నందినం చ తథా వ్యాసం సాక్షాత్సత్యవతీసుతమ్

మహాదేవుడిని, దేవిని, స్కందుడిని, వినాయకుడిని, నందిని, అలాగే సత్యవతీ కుమారుడైన వ్యాసుని నమస్కరించి,

వక్ష్యామి పరమం పుణ్యం పురాణం వేదసంమితమ్ శివజ్ఞానార్ణవం సాక్షాద్భక్తిముక్తిఫలప్రదమ్

వేదాలకు అనుగుణంగా, శివజ్ఞాన సముద్రమైన, భక్తి, మోక్ష ఫలితాలను నేరుగా ఇచ్చే పరమ పవిత్రమైన పురాణాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను.

శబ్దార్థన్యాయసంయుక్తై రాగమార్థైర్విభూషితమ్ శ్వేతకల్పప్రసంగేన వాయునా కథితం పురా

శబ్దార్థ న్యాయాలతో, రసభరితమైన విషయాలతో అలంకరించబడి, శ్వేతకల్ప సందర్భంలో వాయుదేవుడు చెప్పిన పురాణమిది.

విద్యాస్థానాని సర్వాణి పురాణానుక్రమం తథా తత్పురాణస్య చోత్పత్తిం బ్రువతో మే నిబోధత

అన్ని విద్యాస్థానాలను, పురాణాల క్రమాన్ని, ఈ పురాణం ఎలా పుట్టిందో నేను చెప్పబోతున్నాను. మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

అంగాని వేదాశ్చత్వారో మీమాంసాన్యాయవిస్తరః పురాణం ధర్మశాస్త్రం చ విద్యాశ్చేతాశ్చతుర్దశ

నాలుగు వేదాలు, వాటి ఉపవేదాలు, మీమాంసా, న్యాయ శాస్త్రాలు, పురాణం, ధర్మశాస్త్రం, ఇంకా ఈ పద్నాలుగు విద్యాశాఖలు ఉన్నాయి.

ఆయుర్వేదో ధనుర్వేదో గాంధర్వశ్చేత్యనుక్రమాత్ అర్థశాస్త్రం పరం తస్మాద్విద్యా హ్యష్టాదశ స్మృతాః

ఆయుర్వేదం, ధనుర్వేదం, గాంధర్వవేదం, తరువాత అర్థశాస్త్రం — ఇలా మొత్తం పదెనిమిది విద్యాశాఖలు ప్రసిద్ధంగా ఉన్నాయి.

అష్టాదశానాం విద్యానామేతాసాం భిన్నవర్త్మనామ్ ఆదికర్తా కవిస్సాక్షాచ్ఛూలపాణిరితి శ్రుతిః

ఈ పదెనిమిది విద్యాశాఖలకు, ఒక్కొక్కటి వేర్వేరు మార్గాల్లో ఉన్నా, వీటికి ఆదికర్త, కవి, స్వయంగా శూలపాణి అని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.

స హి సర్వజగన్నాథః సిసృక్షురఖిలం జగత్ బ్రహ్మాణం విదధే సాక్షాత్పుత్రమగ్రే సనాతనమ్

అతడు అన్ని లోకాల అధిపతి. ఈ సృష్టిని చేయాలని ఆశించి, తన శాశ్వత కుమారుడైన బ్రహ్మను మొదటగా ప్రత్యక్షంగా సృష్టించాడు.

తస్మై ప్రథమపుత్రాయ బ్రహ్మణే విశ్వయోనయే విద్యాశ్చేమా దదౌ పూర్వం విశ్వసృష్ట్యర్థమీశ్వరః

ఆ బ్రహ్మకు, మొదటి కుమారుడికి, సృష్టికి మూలమైనవాడికి, ఈ విద్యలను భగవంతుడు ముందుగా ఇచ్చాడు, ప్రపంచ సృష్టి కోసం.

పాలనాయ హరిం దేవం రక్షాశక్తిం దదౌ తతః మధ్యమం తనయం విష్ణుం పాతారం బ్రహ్మణో ఽపి హి

తరువాత లోకాన్ని కాపాడేందుకు హరిదేవునికి రక్షణశక్తిని ఇచ్చాడు. అలా మధ్య కుమారుడైన విష్ణువు బ్రహ్మకూ రక్షకుడయ్యాడు.

లబ్ధవిద్యేన విధినా ప్రజాసృష్టిం వితన్వతా ప్రథమం సర్వశాస్త్రాణాం పురాణం బ్రహ్మణా స్మృతమ్

బ్రహ్మ విద్యను సంపాదించి, నియమించిన విధంగా సృష్టిని చేస్తూ, మొదట అన్ని శాస్త్రాలలో ప్రథమమైన పురాణాన్ని గుర్తు చేసుకున్నాడు.