శివపురాణమ్

శివశ్చైవ చ రేఖాయాస్తృతియాయాశ్చ దేవతా విజ్ఞేయామునిశార్దూల శివదీక్షాపరాయణౌ

శివుడే మూడవ గీతకు దేవత. శివదీక్షకు నిష్టగా ఉన్నవారు దీనిని తెలుసుకోవాలి, మహర్షులారా.

ఏవం నిత్యం నమస్కృత్య సద్భక్త్యా స్థానదేవతాః త్రిపుండ్రం ధారయేచ్ఛుద్ధో భుక్తింముక్తిం చ విందతి

ఇలా ప్రతి రోజు నిజమైన భక్తితో ఆ స్థలాల దేవతలకు నమస్కరించి, పవిత్రుడైనవాడు త్రిపుండ్రాన్ని ధరిస్తే, భోగం కూడా, మోక్షం కూడా పొందుతాడు.

ఇత్యుక్తాఃస్థానదేవాశ్చసర్వాంగేషుమునిశ్వర తేషాం సంబంధినోభక్త్యాస్థానానిశృణుసాంప్రతమ్

ఓ మునీశ్వరా! స్థల దేవతలు ఇలా చెప్పగా, ఇప్పుడు భక్తితో వాటికి సంబంధించిన స్థలాలను, అవి శరీరంలోని అన్ని భాగాల్లో ఉన్నాయని విను.

ద్వాత్రింశత్స్థానకే వార్ధషోడశస్థానకేపి చ అష్టస్థానే తథా చైవ పఞ్చస్థానేపి నాన్యసేత్

ముప్పై రెండు స్థలాలు, లేకపోతే పదహారు స్థలాలు, లేదా ఎనిమిది స్థలాలు, లేదా ఐదు స్థలాలు ఉన్నాయి — వీటికి మించినవి ఉండవు.

ఉత్తమాంగే లలాటే చ కర్ణయోర్నేత్రయోస్తథా నాసావక్త్రగలేష్వేవంహస్తద్వయ అతఃపరమ్

తలపై, నుదిటిపై, రెండు చెవులపై, రెండు కళ్లపై, ముక్కు, నోరు, గొంతు, అలాగే రెండు చేతులపై ఇలా ధరించాలి.

కూర్పరే మణిబంధేచహృదయేపార్శ్వయోర్ద్వయోః నాభౌముష్కద్వయేచైవమూర్వోర్గుల్ఫేచజానుని

మోచేతులపై, మణికట్టులపై, హృదయంపై, రెండు ప్రక్కలపై, నాభిపై, రెండు వృషణాలపై, తొడలపై, మడమలపై, మోకాళ్లపై కూడా ధరించాలి.

జంఘాద్వయేపదద్వన్ద్వేద్వాత్రింశత్స్థానముత్తమమ్ అగ్న్యబ్భూవాయుదిగ్దేశదిక్పాలాన్వసుభిః సహ

రెండు కాలుజంపలపై, రెండు పాదాలపై — ఇవే ముప్పై రెండు ప్రధాన స్థలాలు. వీటితో పాటు అగ్ని, నీరు, భూమి, గాలి, దిక్కులు, దిక్పాలకులు, వసువులు కూడా ఉంటారు.

ధరాధ్రువశ్చసోమశ్చ అపశ్చేవానిలోనలః ప్రత్యూషశ్చ ప్రభాసశ్చవసవోష్టప్రకీర్తితాః

భూమి, ధ్రువతార, చంద్రుడు, నీరు, గాలి, అగ్ని, ఉదయం, కాంతి — ఇవే ఎనిమిది వసువులు అని పిలవబడతారు.

ఏతేషాంనామమాత్రేణత్రిపుండ్రంధారయేద్బుధాః కుర్యాద్వాషోడశస్థానేత్రిపుణ్డ్రంతుసమాహితః

వీటి పేర్లు పలకడమే త్రిపుండ్రాన్ని ధరించడానికి చాలు. లేకపోతే, ఏకాగ్రతతో పదహారు స్థలాల్లో త్రిపుండ్రాన్ని ధరించవచ్చు.

శీర్షకేచలలాటేచకంఠేచాంసద్వయేభుజే కూర్పరేమణిబంధేచహృదయేనాభిపార్శ్వకే

తలపై, నుదిటిపై, గొంతుపై, రెండు భుజాలపై, చేతులపై, మోచేతులపై, మణికట్టులపై, హృదయంపై, నాభిపై, ప్రక్కలపై ధరించాలి.

పృష్ఠేచైవంప్రతిష్ఠాయయజేత్తత్రాశ్విదైవతే శివశక్తింతథారుద్రమీశంనారదమేవచ

వెనుక భాగంలో కూడా ఇలా స్థాపించి, అక్కడ శివుడు, శక్తి, రుద్రుడు, ఈశుడు, నారదుడు అనే దేవతలను పూజించాలి.

వామాదినవశక్తీశ్చ ఏతాః షోడశదేవతాః నాసత్యోదస్రకశ్చైవ అశ్వినౌద్వౌప్రకీర్తితౌ

వామాదిగా తొమ్మిది శక్తులు — ఇవే పదహారు దేవతలు. నాసత్యుడు, దస్రుడు అనే ఇద్దరు అశ్వినులు కూడా ఇక్కడ చెప్పబడ్డారు.

అథవామూర్ధ్నికేశేచకర్మయోర్వదనేతథా బాహుద్వయే చ హృదయేనాభ్యామూరుయుగేతథా

లేకపోతే, తలపై, జుట్టుపై, చెవులపై, ముఖంపై, రెండు భుజాలపై, హృదయంపై, నాభి రెండు ప్రక్కలపై, రెండు తొడలపై ధరించవచ్చు.

జానుద్వయేచపదయోః పృష్ఠభాగే చ షోడశ శివశ్చన్ద్రశ్చ రుద్రఃకో విఘ్నేశోవిష్ణురేవ వా

రెండు మోకాళ్లపై, రెండు పాదాలపై, వెనుక భాగంలో — ఇవే పదహారు స్థలాలు: శివుడు, చంద్రుడు, రుద్రుడు, విఘ్నేశుడు, లేక విష్ణువు.

శ్రీశ్చైవహృదయేశమ్భుస్తథానాభౌప్రజాపతిః నాగశ్చనాగకన్యాశ్చ ఉభయోరృషికన్యకాః

హృదయంపై శ్రీ, నాభిపై శంభువు, ప్రజాపతి, నాగుడు, నాగకన్యలు, రెండు పాదాలపై ఋషుల కుమార్తెలు ఉంటారు.

పాదయోశ్చసముద్రాశ్చతీర్థాః పృష్ఠే విశాలతః ఇత్యేవ షోడశ స్థానమథోచ్యతే

పాదాలపై సముద్రాలు, తీర్థాలు, వెనుక భాగంలో విశాలత — ఇలా పదహారు స్థలాలు చెప్పబడ్డాయి.

గుహ్యస్థానం లలాటశ్చ కర్ణద్వయమనుత్తమమ్ అంసయుగ్మం చ హృదయం నాభిరిత్యేవమష్టకమ్

గుప్తస్థానం, నుదిటి, రెండు చెవులు, ఉత్తమమైనవి, రెండు భుజాలు, హృదయం, నాభి — ఇవే ఎనిమిది స్థలాలు.

బ్రహ్మా చ ఋషయః సప్తదేవతాశ్చప్రకీర్తితాః ఇత్యేవం తు సముద్దిష్టం భస్మవిద్భిర్మునీశ్వరాః

బ్రహ్మ, ఏడుగురు ఋషులు, దేవతలు — ఇవన్నీ చెప్పబడ్డాయి. ఇలా బస్మాన్ని తెలిసినవారు, ఓ మునీశ్వరులారా, నిర్దేశించారు.

అథ వా మస్తకం బాహూహృదయం నాభిరేవ చ పఞ్చస్థానాన్యమూన్యాహుర్ధారణే భస్మవిజ్జనాః

లేకపోతే, తల, రెండు భుజాలు, హృదయం, నాభి — ఈ ఐదు స్థలాలు బస్మాన్ని తెలిసినవారు ధరించడానికి చెప్పారు.

యథాసంభవనం కుర్యాద్దేశకాలాద్యపేక్షయా ఉద్ధూలనేప్యశక్తిశ్చేత్త్రిపుణ్డ్రాదీని కారయేత్

ఎవరికి ఎంత సాధ్యమో, ఆ స్థలం, కాలం, ఇతర పరిస్థితులను బట్టి ఆచరించాలి. తిలకాలను రాయడం లేదా పూయడం సాధ్యపడకపోతే, కనీసం త్రిపుండ్రాది గుర్తులను వేసుకోవాలి.

త్రినేత్రంత్రిగుణాధారంత్రివేదజనకంశివమ్ స్మరన్నమః శివాయేతి లలాటే తు త్రిపుణ్డ్రకమ్

మూడు కళ్ళవాడైన, మూడు గుణాలకు ఆధారమైన, మూడు వేదాలకు మూలమైన శివుని స్మరిస్తూ, 'శివాయ నమః' అని పలుకుతూ, నుదిటిపై త్రిపుండ్రాన్ని వేసుకోవాలి.

ఈశాభ్యాంనమ ఇత్యుక్త్వాపార్శ్వయోశ్చ త్రిపుణ్డ్రకమ్ బీజాభ్యాం నమ ఇత్యుక్త్వాధారయేత్తుప్రకోష్ఠయోః

'ఈశా' అనే రెండు అక్షరాలతో 'నమః' అని చెప్పి, రెండు పక్కలపై త్రిపుండ్రాన్ని వేసుకోవాలి. అలాగే, బీజాక్షరాలతో 'నమః' అని పలికిన తరువాత, రెండు మణికట్టులపై కూడా వేసుకోవాలి.

కుర్యాదధః పితృభ్యాం చ ఉమేశాభ్యాంతథోపరి భీమాయేతితతఃపృష్ఠేశిరసఃపశ్చిమేతథా

కింద భాగంలో పితృదేవతలకు సంబంధించిన అక్షరాలతో, పైభాగంలో ఉమా, ఈశ్వరులకు సంబంధించిన అక్షరాలతో, అలాగే వెనుక భాగంలో, తల వెనుక భాగంలో కూడా త్రిపుండ్రాన్ని వేసుకోవాలి.

శైనకర్షే మహాప్రాజ్ఞశివరూపమహాపతే శృణురుద్రాక్షమాహాత్మ్యం సమాసాత్కథయామ్యహమ్

ఓ మహాప్రజ్ఞుడైన శైనకా! శివస్వరూపుడైన మహాపతీ! నేను ఇప్పుడు రుద్రాక్ష మహిమను సంక్షిప్తంగా చెబుతాను, విను.

శివప్రియతమోజ్ఞేయో రుద్రాక్షః పరపావనః దర్శనాత్స్పర్శనాజ్జాప్యాత్సర్వపాపహరఃస్మృతః

శివునికి అత్యంత ప్రియమైనది, పరమ పవిత్రమైనది రుద్రాక్ష. దాన్ని చూడటం, తాకటం, జపించడం వల్ల అన్ని పాపాలు తొలగిపోతాయని చెప్పబడింది.

పురారుద్రాక్షమహిమాదేవ్యగ్రేకథితోమునే లోకోపకరణార్థాయశివేన పరమాత్మనా

ఓ మునివరా! రుద్రాక్ష మహిమను మొదటగా శివుడు పరమాత్మగా, లోకహితార్థంగా దేవికి వివరించాడు.

శృణుదేవిమహేశానిరుద్రాక్షమహిమాశివే కథయామితవప్రీత్యాభక్తానాంహితకామ్యయా

ఓ దేవీ! మహేశానిగా శివుడు చెప్పిన రుద్రాక్ష మహిమను నీ ఆనందార్థం, భక్తుల మేలుకోసం నేను చెబుతున్నాను, విను.

దివ్యవర్షసహస్రాణి మహేశానిపునఃపురా తపఃప్రకుర్వతస్త్రస్తంమనః సంయమ్యవై మమ

ఓ మహేశానీ! చాలా కాలం క్రితం, వేలాది దివ్య సంవత్సరాలు నా మనస్సు నియంత్రణతో, భయంతో తపస్సు చేసింది.

స్వతంత్రేణ పరేశేన లోకోపకృతికారిణా లీలయాపరమేశాని చక్షురున్మీలితంమయా

స్వేచ్ఛతో, లోకహితానికి పరమేశ్వరుడు క్రీడగా నా కళ్లను తెరిచాడు, ఓ పరమేశానీ!