సర్వోపనిషదాంసారంసమాలోక్యముహుర్ముహుః ఇదమేవ హి నిర్ణీతం పరం శ్రేయస్త్రిపుండ్రకమ్
అన్ని ఉపనిషత్తుల సారాన్ని పునఃపునః పరిశీలించిన తర్వాత, త్రిపుండ్రమే పరమ శ్రేయస్సు అని నిర్ణయించబడింది.
విభూతింనిందతేయోవైబ్రాహ్మణః సోన్యజాతకః యాతిచనరకేఘోరేయావద్బ్రహ్మా చతుర్ముఖః
బ్రాహ్మణుడైనా, ఇతర వర్గస్తుడైనా, ఎవరు విభూతిని నిందిస్తే వారు బ్రహ్మా నాలుగు ముఖాలున్నంత కాలం ఘోర నరకంలో పడతారు.
శ్రాద్ధేయజ్ఞేజపేహోమేవైశ్వదేవేసురార్చనే ధృతత్రిపుండ్రఃపూతాత్మామృత్యుంజయతిమానవః
శ్రాద్ధం, యజ్ఞం, జపం, హోమం, వైశ్వదేవం, దేవతార్చనలో త్రిపుండ్రాన్ని ధరించిన పవిత్ర హృదయుడైన మనిషి మరణాన్ని జయిస్తాడు.
జలస్నానం మలత్యాగేభస్మస్నానంసదాశుచి మంత్రస్నానంహరేత్పాపంజ్ఞానస్నానేపరంపదమ్
నీటితో స్నానం మలినాన్ని తొలగిస్తుంది, భస్మతో స్నానం ఎప్పుడూ పవిత్రతను ఇస్తుంది, మంత్రస్నానం పాపాలను పోగొడుతుంది, జ్ఞానస్నానం పరమ పదాన్ని అందిస్తుంది.
సర్వతీర్థేషుయత్పుణ్యంసర్వతీర్థేషుయత్ఫలమ్ తత్ఫలంసమవాప్నోతిభస్మస్నానకరోనరః
ప్రతి పవిత్ర నదిలో స్నానం చేయడం వల్ల కలిగే పుణ్యమూ, ఫలితమూ, బస్మంతో స్నానం చేసినవాడికి కూడా అదే విధంగా లభిస్తుంది.
భస్మస్నానం పరం తీర్థంగంగాస్నానందినేదినే భస్మరూపీశివఃసాక్షాద్భస్మ త్రైలోక్యపావనమ్
బస్మంతో స్నానం చేయడం అత్యుత్తమ తీర్థయాత్ర. ప్రతి రోజూ గంగానదిలో స్నానం చేయడమూ అంతే. బస్మమే శివుడు స్వరూపంగా ఉంది; ఈ బస్మం మూడు లోకాలను పవిత్రం చేస్తుంది.
నతదూనంనతద్ధ్యానంనతద్దానంజపోనసః త్రిపుండ్రేణవినాయేన విప్రేణ యదనుష్ఠితమ్
త్రిపుండ్రం లేకుండా బ్రాహ్మణుడు చేసే ధ్యానం, జపం, దానం, ధ్యానం — ఇవేవీ సమానంగా ఉండవు.
వానప్రస్థస్యకన్యానాందీక్షాహీననృణాం తథా మధ్యాహ్నాత్ప్రాగ్జలైర్యుక్తంపరతోజలవర్జితమ్
వనప్రస్థులకు, కన్యలకు, దీక్ష లేని వారికి మధ్యాహ్నం వరకు నీటితో స్నానం చేయాలి; ఆ తర్వాత నీరు వాడకూడదు.
ఏవం త్రిపుండ్రం యః కుర్యాన్నిత్యంనియతమానసః శివభక్తః సవిజ్ఞేయో భుక్తిముక్తిం చ విందతి
ఎవరైనా నిత్యం నియమంగా త్రిపుండ్రం ధరించి, శివునికి భక్తిగా ఉంటే, వారు భోగమూ, మోక్షమూ పొందుతారు.
యస్యాంగేనైవరుద్రాక్ష ఏకోపిబహుపుణ్యదః తస్యజన్మనిరర్థంస్యాత్త్రిపుండ్రరహితో యది
ఎవరైనా శరీరంపై ఒక్క రుద్రాక్షను ధరించినా, త్రిపుండ్రం లేకపోతే వారి జన్మం వ్యర్థమవుతుంది.
ఏవంత్రిపుండ్రమాహాత్మ్యంసమాసాత్కథితంమయా రహస్యంసర్వజంతూనాం గోపనీయమిదం త్వయా
త్రిపుండ్ర మహిమను నేను సంక్షిప్తంగా వివరించాను. ఇది అన్ని జీవులకు సంబంధించిన రహస్యమైందని గుర్తుంచుకుని, నీవు దాన్ని రహస్యంగా ఉంచాలి.
తిస్రోరేఖాభవంత్యేవస్థానేషుమునిపుంగవాః లలాటాదిషుసర్వేషుయథోక్తేషుబుధైర్మునే
మహర్షులారా, మునులూ చెప్పినట్లు, నుదురు మొదలైన స్థానాల్లో మూడు గీతలు వేయాలి.
భ్రువోర్మధ్యంసమారభ్యయావదంతోభవేద్భ్రువోః తావత్ప్రమాణంసంధార్యం లలాటే చ త్రిపుండ్రకమ్
కన్నుల మధ్య నుంచి కనుబొమ్మల చివర వరకు ఉన్న దూరాన్ని నుదురుపై త్రిపుండ్రానికి కొలతగా తీసుకోవాలి.
మధ్యమానామికాంగుల్యామధ్యేతుప్రతిలోమతః అంగుష్ఠేన కృతారేఖా త్రిపుండ్రాఖ్యా భిధీయతే
మధ్యవేళి, ఉంగర వేళి వేళ్లతో, బొటనవేలు సహాయంతో వెనుక వైపు నుంచి గీత వేస్తే, దాన్ని త్రిపుండ్రం అంటారు.
మధ్యేంగులిభిరాదాయ తిసృభిర్భస్మయత్నతః త్రిపుణ్డ్రధారయేద్భక్త్యాభుక్తిముక్తిప్రదంపరమ్
మధ్య మూడు వేళ్లతో జాగ్రత్తగా బస్మం తీసుకుని, భక్తితో త్రిపుండ్రం ధరించాలి. ఇది పరమమైన భోగమూ, మోక్షమూ ఇస్తుంది.
తిసృణామపి రేఖానాం ప్రత్యేకంనవదేవతాః సర్వత్రాంగేషుతావక్ష్యేసావధానతయా శృణు
ఈ మూడు గీతలకు ఒక్కోటి తొమ్మిది దేవతలు ఉంటారు. అవన్నీ శరీరంలోని భాగాల్లో ఎలా ఉంటాయో నేను చెప్తాను, జాగ్రత్తగా విను.
అకారో గార్హపత్యాగ్నిర్భూధర్మశ్చ రజోగుణః ఋగ్వేదశ్చ క్రియాశక్తిః ప్రాతఃసవనమేవ చ
'అ' అక్షరం, గార్హపత్యాగ్ని, భూమి, ధర్మం, రజోగుణం, ఋగ్వేదం, క్రియాశక్తి, ప్రాతఃసవనం — ఇవన్నీ
మహదేవశ్చ రేఖాయాః ప్రథమాయాశ్చ దేవతా విజ్ఞేయా మునిశార్దూలాః శివదీక్షాపరాయణైః
మహాదేవుడే మొదటి గీతకు దేవత. శివదీక్షకు నిష్టగా ఉన్నవారు దీనిని తెలుసుకోవాలి, మహర్షులారా.
ఉకారో దక్షిణాగ్నిశ్చ నభస్తత్త్వం యజుస్తథా మధ్యందినం చ సవనమిచ్ఛాశక్త్యంతరాత్మకౌ
'ఉ' అక్షరం, దక్షిణాగ్ని, ఆకాశ తత్వం, యజుర్వేదం, మధ్యాహ్న సవనం, ఇచ్ఛాశక్తి — ఇవన్నీ రెండవ గీతలో ఉంటాయి.
మహేశ్వరశ్చ రేఖాయా ద్వితీయాయాశ్చ దేవతా విజ్ఞేయామునిశార్దూల శివదీక్షాపరాయణైః
మహేశ్వరుడే రెండవ గీతకు దేవత. శివదీక్షకు నిష్టగా ఉన్నవారు దీనిని తెలుసుకోవాలి, మహర్షులారా.
మకారాహవనీయౌ చ పరమాత్మా తమోదివౌ జ్ఞానశక్తిః సామవేదస్తృతీయం సవనం తథా
'మ' అక్షరం, ఆహవనీయాగ్ని, పరమాత్మ, రాత్రి, తిమిరం, జ్ఞానశక్తి, సామవేదం, మూడవ సవనం — ఇవన్నీ
శివశ్చైవ చ రేఖాయాస్తృతియాయాశ్చ దేవతా విజ్ఞేయామునిశార్దూల శివదీక్షాపరాయణౌ
శివుడే మూడవ గీతకు దేవత. శివదీక్షకు నిష్టగా ఉన్నవారు దీనిని తెలుసుకోవాలి, మహర్షులారా.
ఏవం నిత్యం నమస్కృత్య సద్భక్త్యా స్థానదేవతాః త్రిపుండ్రం ధారయేచ్ఛుద్ధో భుక్తింముక్తిం చ విందతి
ఇలా ప్రతి రోజు నిజమైన భక్తితో ఆ స్థలాల దేవతలకు నమస్కరించి, పవిత్రుడైనవాడు త్రిపుండ్రాన్ని ధరిస్తే, భోగం కూడా, మోక్షం కూడా పొందుతాడు.
ఇత్యుక్తాఃస్థానదేవాశ్చసర్వాంగేషుమునిశ్వర తేషాం సంబంధినోభక్త్యాస్థానానిశృణుసాంప్రతమ్
ఓ మునీశ్వరా! స్థల దేవతలు ఇలా చెప్పగా, ఇప్పుడు భక్తితో వాటికి సంబంధించిన స్థలాలను, అవి శరీరంలోని అన్ని భాగాల్లో ఉన్నాయని విను.
ద్వాత్రింశత్స్థానకే వార్ధషోడశస్థానకేపి చ అష్టస్థానే తథా చైవ పఞ్చస్థానేపి నాన్యసేత్
ముప్పై రెండు స్థలాలు, లేకపోతే పదహారు స్థలాలు, లేదా ఎనిమిది స్థలాలు, లేదా ఐదు స్థలాలు ఉన్నాయి — వీటికి మించినవి ఉండవు.
ఉత్తమాంగే లలాటే చ కర్ణయోర్నేత్రయోస్తథా నాసావక్త్రగలేష్వేవంహస్తద్వయ అతఃపరమ్
తలపై, నుదిటిపై, రెండు చెవులపై, రెండు కళ్లపై, ముక్కు, నోరు, గొంతు, అలాగే రెండు చేతులపై ఇలా ధరించాలి.
కూర్పరే మణిబంధేచహృదయేపార్శ్వయోర్ద్వయోః నాభౌముష్కద్వయేచైవమూర్వోర్గుల్ఫేచజానుని
మోచేతులపై, మణికట్టులపై, హృదయంపై, రెండు ప్రక్కలపై, నాభిపై, రెండు వృషణాలపై, తొడలపై, మడమలపై, మోకాళ్లపై కూడా ధరించాలి.
జంఘాద్వయేపదద్వన్ద్వేద్వాత్రింశత్స్థానముత్తమమ్ అగ్న్యబ్భూవాయుదిగ్దేశదిక్పాలాన్వసుభిః సహ
రెండు కాలుజంపలపై, రెండు పాదాలపై — ఇవే ముప్పై రెండు ప్రధాన స్థలాలు. వీటితో పాటు అగ్ని, నీరు, భూమి, గాలి, దిక్కులు, దిక్పాలకులు, వసువులు కూడా ఉంటారు.
ధరాధ్రువశ్చసోమశ్చ అపశ్చేవానిలోనలః ప్రత్యూషశ్చ ప్రభాసశ్చవసవోష్టప్రకీర్తితాః
భూమి, ధ్రువతార, చంద్రుడు, నీరు, గాలి, అగ్ని, ఉదయం, కాంతి — ఇవే ఎనిమిది వసువులు అని పిలవబడతారు.
ఏతేషాంనామమాత్రేణత్రిపుండ్రంధారయేద్బుధాః కుర్యాద్వాషోడశస్థానేత్రిపుణ్డ్రంతుసమాహితః
వీటి పేర్లు పలకడమే త్రిపుండ్రాన్ని ధరించడానికి చాలు. లేకపోతే, ఏకాగ్రతతో పదహారు స్థలాల్లో త్రిపుండ్రాన్ని ధరించవచ్చు.