శివపురాణమ్

దత్త్వార్ఘ్యమస్మై ప్రదదౌ దేవయోగ్యం చ విష్టిరమ్ ప్రసన్నః ప్రాహ తం ప్రహ్వం ప్రభుర్గంభీరయా గిరా

ఆతిథ్యంగా నీళ్ళు సమర్పించి, దేవతలకు తగిన ఆసనం ఇచ్చాడు. సంతోషంగా, వంగిన వ్యాసునికి ఆ ప్రభువు గంభీరమైన స్వరంతో మాట్లాడాడు.

సత్యం వస్తు మునే దధ్యాః సాక్షాత్కరణగోచరః స శివోథాసహాయోత్ర తపశ్చరసి కిం కృతే

మహర్షీ, నీవు నిజమైన పరమార్థాన్ని మనసులో ధ్యానం చేయాలి. అది ప్రత్యక్ష అనుభవానికి లోనవుతుంది. ఇక్కడ శివుడు నీతో ఉన్నప్పుడు, నీవు తపస్సు ఎందుకు చేస్తున్నావు?

ఏవముక్తః కుమారేణ ప్రోవాచ స్వాశయం మునిః ధర్మార్థకామమోక్షాశ్చ వేదమార్గే కృతాదరాః

కుమారుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆ ముని తన మనసులోని సంకల్పాన్ని చెప్పాడు: ధర్మం, అర్ధం, కామం, మోక్షం — వీటిని వేదమార్గంలో భక్తితో అనుసరిస్తున్నాను.

బహుధా స్థాపితా లోకే మయా త్వత్కృపయా తథా ఏవం భుతస్య మేప్యేవం గురుభూతస్య సర్వతః

నీ కృప వల్ల నేను లోకంలో అనేక విషయాలు స్థాపించాను. అయినా, నేను ఇలా ఉన్నప్పటికీ, అన్ని విధాలా గురువుగా మారినప్పటికీ, ఇదే సత్యం.

ముక్తిసాధనకం జ్ఞానం నోదేతి పరమాద్భుతమ్ తపశ్చరామి ముక్త్యర్థం న జానే తత్ర కారణమ్

విముక్తికి దారి చూపే జ్ఞానం నాకు కలగడం లేదు — ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యకరం. విముక్తి కోసం తపస్సు చేస్తున్నాను, కానీ దానికి కారణం నాకు తెలియడం లేదు.

ఇత్థం కుమారో భగవాన్ వ్యాసేన మునినార్థితః సమర్థః ప్రాహ విప్రేంద్రా నిశ్చయం ముక్తికారణమ్

ఇలా కుమారస్వామి, వ్యాస మహర్షి అడిగినప్పుడు, తన శక్తితో బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులకు విముక్తికి కారణమేమిటో స్పష్టంగా వివరించాడు.

శ్రవణం కీర్తనం శంభోర్మననం చ మహత్తరమ్ త్రయం సాధనముక్తం చ విద్యతే వేదసంమతమ్

శంభుని గురించి వినడం, కీర్తించడం, ధ్యానించడం — ఇవి మూడు గొప్ప సాధనాలు అని వేదాలు కూడా సమ్మతించాయి.

పురాహమథ సంభ్రాంతో హ్యన్యసాధనసంభ్రమః అచలే మందరే శైలే తపశ్చరణమాచరమ్

ఇంతకు ముందు నేను గందరగోళంగా, ఇతర మార్గాల వెతుకులో అయోమయంగా ఉండేవాడిని. అచలమైన మందార పర్వతంపై తపస్సు ఆచరించాను.

శివాజ్ఞయా తతః ప్రాప్తో భగవాన్నన్దికేశ్వరః స మే దయాలుర్భగవాన్సర్వసాక్షీ గణేశ్వరః

ఆ తర్వాత శివుని ఆజ్ఞతో భగవాన్ నందికేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆయన దయామయుడు, అన్నింటికీ సాక్షి, గణాధిపతి.

ఉవాచ మహ్యం సస్నేహం ముక్తిసాధనముత్తమమ్ శ్రవణం కీర్తనం శంభోర్మననం వేదసంమతమ్

ఆయన నాకు ప్రేమతో విముక్తికి ఉత్తమమైన మార్గాన్ని చెప్పారు — శంభుని గురించి వినడం, కీర్తించడం, ధ్యానించడం; ఇవన్నీ వేదసమ్మతమైనవే.

త్రికం చ సాధనం ముక్తౌ శివేన మమ భాషితమ్ శ్రవణాదిం బ్రహ్మన్కురుష్వేతి ముహుర్ముహుః

ఈ మూడు సాధనాలను నాకు స్వయంగా శివుడు చెప్పారు — 'ఓ బ్రాహ్మణా, వినడం మొదలైన వాటిని పునఃపునః ఆచరించు' అని.

ఏవముక్త్వా తతో వ్యాసం సానుగో విధినందనః జగామ స్వవిమానేన పదం పరమశోభనమ్

ఇలా చెప్పి, ఆనందంగా తన అనుచరులతో కూడి, తన స్వంత విమానంలో అత్యుత్తమమైన లోకానికి వెళ్లిపోయాడు.

ఏవముక్తం సమాసేన పూర్వవృత్తాంతముత్తమమ్ శ్రవణాదిత్రయం సూత ముక్త్యోపాయస్త్వయేరితః

ఇలా, మునుపటి గొప్ప కథను సంక్షిప్తంగా చెప్పాను. ఓ సూతా, వినడం మొదలైన మూడు మార్గాలు నీవు విముక్తికి ఉపాయంగా వివరించావు.

శ్రవణాదిత్రికే ఽశక్తః కిం కృత్వా ముచ్యతే జనః అయత్నేనైవ ముక్తిః స్యాత్కర్మణా కేన హేతునా

వినడం మొదలైన మూడు సాధనాలు చేయలేని వారు ఇంకేమి చేస్తే విముక్తి పొందుతారు? కష్టపడకుండానే ఏ కార్యం వల్ల విముక్తి కలుగుతుంది?

శ్రవణాదిత్రికే ఽశక్తో లింగం బేరం చ శాంకరమ్ సంస్థాప్య నిత్యమభ్యర్చ్య తరేత్సంసారసాగరమ్

వినడం మొదలైన మూడు సాధనాలు చేయలేనివారు శంకరుని లింగం లేదా విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించి, ప్రతి రోజు భక్తితో పూజ చేస్తే, ఈ సంసారసముద్రాన్ని దాటి పోవచ్చు.

అపి ద్రవ్యం వహేదేవ యథాబలమవంచయన్ అర్పయేల్లింగబేరార్థమర్చయేదపి సంతతమ్

తన శక్తికి తగినంత ద్రవ్యాన్ని మోసుకొచ్చి, మోసం లేకుండా, లింగం లేదా విగ్రహార్ధంగా సమర్పించి, ఎప్పుడూ పూజ చేయాలి.

మండపం గోపురం తీర్థం మఠం క్షేత్రం తథోత్సవమ్ వస్త్రం గంధం చ మాల్యం చ ధూపం దీపం చ భక్తితః

భక్తితో మండపం, గోపురం, తీర్థం, మఠం, క్షేత్రం, ఉత్సవం, వస్త్రం, గంధం, మాల, ధూపం, దీపం — ఇవన్నీ సమర్పించాలి.

వివిధాన్నం చ నైవేద్యమపూపవ్యంజనైర్యుతమ్ ఛత్రం ధ్వజం చ వ్యజనం చామరం చాపి సాంగకమ్

వివిధ రకాల అన్నపానాలు, అప్పాలు, వంటకాలు, గొడుగు, జెండా, వేప, చామరము సహా కావలసిన వస్తువులు సమర్పించాలి.

రాజోపచారవత్సర్వం ధారయేల్లింగబేరయోః ప్రదక్షిణాం నమస్కారం యథాశక్తి జపం తథా

రాజోపచారాలన్నీ లింగం, విగ్రహానికి సమర్పించి, ప్రదక్షిణ, నమస్కారం, తన శక్తికి తగినంత జపం చేయాలి.

ఆవాహనాదిసర్గాంతం నిత్యం కుర్యాత్సుభక్తితః ఇత్థమభ్యర్చ్య యన్దేవం లింగేబేరే చ శాంకరే

ఆవాహన మొదలుకొని సమర్పణ వరకు ప్రతిరోజూ భక్తితో చేయాలి. ఇలా శంకరుని లింగంలో, విగ్రహంలో దేవుని పూజించాలి.

సిద్ధిమేతి శివప్రీత్యా హిత్వాపి శ్రవణాదికమ్ లింగబేరార్చనామాత్రాన్ముక్తాః పుర్వే మహాజనాః

శివుని అనుగ్రహంతో వినడం మొదలైన సాధనాలు చేయకపోయినా, కేవలం లింగం, విగ్రహార్చన వల్లే పురాతన మహానుభావులు విముక్తిని పొందారు.

బేరమాత్రే తు సర్వత్ర పూజ్యంతే దేవతాగణాః లింగేబేరే చ సర్వత్ర కథం సంపూజ్యతే శివః

ప్రతి చోట దేవతలు విగ్రహ రూపంలోనే పూజించబడతారు. కానీ శివుడు మాత్రం లింగ రూపంలోను, విగ్రహ రూపంలోను అన్ని చోట్ల పూజించబడతాడు. ఇది ఎలా సాధ్యమవుతుంది?

అహో మునీశ్వరాః పుణ్యం ప్రశ్నమేతన్మహాద్భుతమ్ అత్ర వక్తా మహాదేవో నాన్యో ఽస్తి పురుషః క్వచిత్

మహర్షులారా! మీరు అడిగిన ఈ ప్రశ్న ఎంతో పుణ్యమయమైనది, ఆశ్చర్యకరమైనది కూడా. దీనికి సమాధానం చెప్పగలవాడు మహాదేవుడే తప్ప, మరొకరు ఎవరూ లేరు.

శివేనోక్తం ప్రవక్ష్యామి క్రమాద్గురుముఖాచ్ఛ్రుతమ్ శివైకో బ్రహ్మరూపత్వాన్నిష్కలః పరికీర్తితః

శివుడు స్వయంగా చెప్పిన మాటలను, గురువుల ద్వారా నేను వినిన విధంగా మీకు వివరించబోతున్నాను. శివుడు ఒక్కడే బ్రహ్మస్వరూపుడిగా, అఖండునిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

రూపిత్వాత్సకలస్తద్వత్తస్మాత్సకలనిష్కలః నిష్కలత్వాన్నిరాకారం లింగం తస్య సమాగతమ్

ఆయనకు రూపం ఉన్నందున, ఆయనకు అవయవాలు కూడా ఉన్నాయి. అందువల్ల ఆయనకు అవయవాలు ఉన్నదీ, లేనిదీ రెండు స్వరూపాలు ఉన్నాయి. అవయవాలు లేనివాడైనందున, ఆయన లింగం నిరాకారంగా, ఆయనతో ఏకమై ఉంటుంది.

సకలత్వాత్తథా బేరం సాకారం తస్య సంగతమ్ సకలాకలరూపత్వాద్బ్రహ్మశబ్దాభిధః పరః

అవయవాలు ఉన్నవాడైనందున, విగ్రహం ఆయనకు రూపంగా ఉంటుంది. అవయవాలు ఉన్నదీ, లేనిదీ రెండింటి స్వరూపుడైనందున, ఆయనను 'బ్రహ్మ' అని, పరమాత్మగా పిలుస్తారు.

అపి లింగే చ బేరే చ నిత్యమభ్యర్చ్యతే జనైః అబ్రహ్మత్వాత్తదన్యేషాం నిష్కలత్వం న హి క్వచిత్

ప్రజలు లింగాన్ని, విగ్రహాన్ని ఎప్పుడూ పూజిస్తారు. ఇతర దేవతలు బ్రహ్మస్వరూపులు కాబట్టి, వారికి అవయవాలు లేనివాడిగా ఉండటం ఎప్పుడూ సాధ్యం కాదు.

తస్మాత్తే నిష్కలే లింగే నారాధ్యంతే సురేశ్వరాః అబ్రహ్మత్వాచ్చ జీవత్వాత్తథాన్యే దేవతాగణాః

అందుచేత అవయవాలు లేని లింగాన్ని దేవేంద్రాదులు పూజించరు. ఇతర దేవతలు బ్రహ్మస్వరూపులు కాక, జీవులే కాబట్టి, వారూ అలాగే ఉంటారు.

తూష్ణీం సకలమాత్రత్వాదర్చ్యంతే బేరమాత్రకే జీవత్వం శంకరాన్యేషాం బ్రహ్మత్వం శంకరస్య చ

అవయవాలు ఉన్న విగ్రహాన్ని మాత్రమే మౌనంగా పూజిస్తారు. శంకరా! ఇతరులు జీవులే, కానీ శంకరుడే బ్రహ్మస్వరూపుడు.