శివపురాణమ్

శ్రౌతంభస్మతథాస్మార్తంద్విజానామేవకీర్తితమ్ అన్యేషామపిసర్వేషామపరంభస్మలౌకికమ్

శ్రౌతబస్మం, స్మార్తబస్మం ద్విజులకు మాత్రమే చెప్పబడింది. ఇతరులందరికీ లౌకికబస్మమే చెప్పబడింది.

ధారణంమంత్రతః ప్రోక్తంద్విజానాంమునిపుంగవైః కేవలంధారణంజ్ఞేయమన్యేషాంమంత్రవర్జితమ్

మంత్రంతో ధారణను ద్విజులకు గొప్ప మునులు బోధించారు; ఇతరులకు మాత్రం మంత్రం లేకుండా ధారణ చేయాలని తెలుసుకోవాలి.

ఆగ్నేయముచ్యతేభస్మదగ్ధగోమయసంభవమ్ తదాపిద్రవ్యమిత్యుక్తంత్రిపుండ్రస్యమహామునే

గోమయాన్ని కాల్చి వచ్చిన బస్మాన్ని 'ఆగ్నేయం' అంటారు; ఇదికూడా త్రిపుండ్రానికి ఉపయోగించే పదార్థమే, మహామునీ.

అగ్నిహోత్రోత్థితంభస్మసంగ్రాహ్యంవామనీషిభిః అన్యయజ్ఞోత్థితంవాపిత్రిపుణ్డ్రస్యచధారణే

అగ్నిహోత్రంలో పుట్టిన బస్మాన్ని జ్ఞానులు తీసుకోవాలి, లేదా ఇతర యజ్ఞాలలో వచ్చిన బస్మాన్ని కూడా త్రిపుండ్రానికి ధరించవచ్చు.

అగ్నిరిత్యాదిభిర్మంత్రైర్జాబాలోపనిషద్గతేః సప్తభిధూలనంకార్యంభస్మనాసజలేనచ

'అగ్ని' అనే మంత్రాలతో, జాబాల ఉపనిషత్తులో చెప్పినట్టు, బస్మాన్ని నోటినీటితో ఏడు సార్లు చల్లాలి.

వర్ణానామాశ్రమాణాంచమంత్రతోమంత్రతోపి చ త్రిపుండ్రోద్ధూలనంప్రోక్తజాబాలైరాదరేణచ

వర్ణాలు, ఆశ్రమాల వారికీ మంత్రంతో లేదా మంత్రం లేకుండా, త్రిపుండ్రాన్ని జాబాలులు భక్తితో ధరించమన్నారు.

భస్మనోద్ధూలనంచైవయథాతిర్యక్త్రిపుండ్రకమ్ ప్రమాదాదపిమోక్షార్థీనత్యజేదితివిశ్రుతిః

బస్మాన్ని మరియు త్రిపుండ్రాన్ని అడ్డంగా వేసినా, అప్రమత్తత వల్ల అయినా, మోక్షం కోరేవారు వీటిని వదలకూడదని శాస్త్రం చెబుతోంది.

శివేనవిష్ణునాచైవతథాతిర్యక్త్రిపుండ్రకమ్ ఉమాదేవీచలక్ష్మీంశ్చవాచాన్యాభిశ్చనిత్యశః

శివుడు, విష్ణువు, అలాగే ఉమాదేవి, లక్ష్మీ మరియు ఇతర దేవతలు ఎప్పుడూ త్రిపుండ్రాన్ని ధరించేవారు.

బ్రాహ్మణైః క్షత్రియైర్వైశ్యైః శూద్రైరపిచసంస్కరైః అపభ్రంశైర్ధృతంభస్మత్రిపుండ్రోద్ధూలనాత్మనా

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు, సంస్కారంతో ఉన్నవారు, లేకపోయినా, త్రిపుండ్రాన్ని బస్మంతో తాము తాము వేసుకోవాలి.

ఉద్ధూలనంత్రిపుండ్రంచశ్రద్ధయానాచరంతియే తేషాంనాస్తిసమాచారోవర్ణాశ్రమసమన్వితః

త్రిపుండ్రాన్ని భక్తితో ధరించే వారికి వర్ణాశ్రమ నియమాలు వర్తించవు.

ఉద్ధూలనంత్రిపుండ్రంచశ్రద్ధయానాచరంతియే తేషాంనాస్తివినిముంక్తిస్సంసారాజ్జన్మకోటిభిః

త్రిపుండ్రాన్ని భక్తితో ధరించే వారు కోట్ల జన్మలు అయినా సంసార బంధనాల నుండి విడిపోలేరు.

ఉద్ధూలనంత్రిపుండ్రంచశ్రద్ధయానాచరన్తియే తేషాంనాస్తిశివజ్ఞానంకల్పకోటిశతైరపి

త్రిపుండ్రాన్ని భక్తితో ధరించే వారు కోట్ల కల్పాలు అయినా శివజ్ఞానం పొందలేరు.

ఉద్ధూలనంత్రిపుండ్రం చ శ్రద్ధయానాచరన్తియే తేమహాపాతకైర్యుక్తా ఇతిశాస్త్రీయనిర్ణయః

త్రిపుండ్రాన్ని భక్తితో ధరించే వారు మహాపాతకాలతో కూడినవారని శాస్త్రం నిర్ణయించింది.

ఉద్ధూలనంత్రిపుండ్రంచశ్రద్ధయానాచరన్తి యే తేషామాచరితం సర్వంవిపరీతఫలాయ హి

త్రిపుండ్రాన్ని భక్తితో ధరించే వారు చేసే ప్రతి కార్యం విపరీత ఫలితాన్నే ఇస్తుంది.

మహాపాతకయుక్తానాం జంతూనాంశర్వవిద్విషామ్ త్రిపుండ్రోద్ధూలనద్వేషోజాయతేసుదృఢం మునే

మహాపాతకాలు చేసినవారు, శర్వుడిని ద్వేషించే వారు త్రిపుండ్రాన్ని ధరించడంపై గాఢమైన ద్వేషం కలుగుతుంది, మునీ!

శివాగ్నికార్యం యః కృత్వాకుర్యాత్త్రియాయుషాత్మవిత్ ముచ్యతేసర్వపాపైస్తుస్పృష్టేనభస్మనానరః

శివాగ్ని కార్యం చేసి, బస్మంతో త్రిపుండ్రాన్ని వేసుకున్నవాడు, ఆయుష్షు తక్కువైనా, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

సితేనభస్మనాకుర్యాత్త్రిసన్ధ్యంయస్త్రిపుణ్డ్రకమ్ సర్వపాపవినిర్ముక్తః శివేనసహమోదతే

వెల్లువైన బస్మంతో త్రిపుండ్రాన్ని మూడు సంధ్యాకాలాల్లో వేసుకునే వాడు అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొంది శివునితో ఆనందిస్తాడు.

సితేనభస్మనా కుర్యాలాటే తు త్రిపుణ్డ్రకమ్ యోసావనాదిభూతాన్హిలోకానాప్తో మృతోభవేత్

వెల్లువైన బస్మంతో నుదుటిపై త్రిపుండ్రాన్ని వేసుకునే వాడు బ్రహ్మ మొదలైన లోకాలను పొందుతాడు, మరణించిన తర్వాత ముక్తుడవుతాడు.

అకృత్వా భస్మనాస్నానం న జపేద్వైషడక్షరమ్ త్రిపుండ్రం చ రచిత్వా తు విధినాభస్మనాజపేత్

బస్మంతో స్నానం చేయకుండా షడక్షర మంత్రాన్ని జపించకూడదు; కానీ బస్మంతో త్రిపుండ్రాన్ని విధిగా వేసుకుని ఆ మంత్రాన్ని జపించాలి.

అదయో వాధమో వాపి సర్వపాపాన్వితోపి వా ఉషఃపాపాన్వితో వాపిమూర్ఖో వా పతితోపి వా

ఎవరైనా ఉన్నతుడైనా, నీచుడైనా, ఎంతటి పాపాలు చేసినవాడైనా, ఉదయపు పాపాలతో కలిసినవాడైనా, మూర్ఖుడైనా, పతితుడైనా,

యస్మిన్దేశేవసేన్నిత్యంభూతిశాసనసంయుతః సర్వతీర్థైశ్చక్రతుభిఃసాంనిధ్యంక్రియతేసదా

ఏ ప్రదేశంలో భూతి ఆజ్ఞను ఎప్పుడూ పాటిస్తారో, అక్కడ అన్ని తీర్థాలు, యజ్ఞాలు కలిసి, శాశ్వతంగా పవిత్రత నెలకొంటుంది.

త్రిపుండ్రసహితో జీవః పూజ్యః సర్వైః సురాసురైః పాపాన్వితోపి శుద్ధాత్మా కిం పునః శ్రద్ధయా యుతః

త్రిపుండ్రం ధరించిన జీవిని దేవతలు, అసురులు అందరూ గౌరవించాలి. అతడు పాపి అయినా, అతని ఆత్మ పవిత్రమే. మరి భక్తితో ఉన్నవాడైతే ఎంత గొప్పవాడవుతాడో!

యస్మిన్దేశే శివజ్ఞానీ భూతిశాసనసంయుతః గతో యదృచ్ఛయాద్యాపి తస్మిస్తీర్థాః సమాగతాః

ఎక్కడైనా శివజ్ఞాని, భూతి ఆజ్ఞను పాటిస్తూ యాదృచ్ఛికంగా వెళ్తాడో, అక్కడ అన్నీ తీర్థాలు చేరుకుంటాయి.

బహునాత్రకిముక్తేనధార్యంభస్మసదా బుధైః లింగార్చనంసదాకార్యంజప్యోమంత్రఃషడక్షరః

ఇంకా ఎంత చెప్పాలి? జ్ఞానులు ఎప్పుడూ భస్మను ధరించాలి. లింగాన్ని పూజించాలి, షడక్షర మంత్రాన్ని జపించాలి.

బ్రహ్మణావిష్ణునావాపి రుద్రేణమునిభిః సురైః భస్మధారణమాహాత్మ్యంనశక్యంపరిభాషితుమ్

బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్రుడు, ఋషులు, దేవతలు కూడా భస్మధారణ మహిమను పూర్తిగా వివరించలేరు.

ఇతి వర్ణాశ్రమాచారోలుప్తవర్ణక్రియోపి చ పాపాత్సకృత్త్రిపుండ్రస్యధారణాత్సోపిముచ్యతే

వర్ణాశ్రమ ధర్మాలను వదిలినవాడు, వర్ణకర్మలు లేనివాడైనా, ఒక్కసారి త్రిపుండ్రం ధరించినవాడు పాపాల నుంచి విముక్తుడవుతాడు.

యేభస్మధారిణంత్యక్త్వాకర్మకుర్వంతిమానవాః తేషాం నాస్తివినిర్మోక్షః సంసారాజ్జన్మకోటిభిః

భస్మధారిణిని పట్టించుకోకుండా కర్మలు చేసే మనుషులకు, కోట్ల జన్మలు అయినా సంసార బంధం నుండి విమోచనం ఉండదు.

తే నాధీతంగురోఃసర్వంతేనసర్వమనుష్ఠితమ్ యేనవిప్రేణశిరసిత్రిపుండ్రంభస్మనాకృతమ్

గురువుతో నేర్చుకున్నది, చేసిన కార్యాలన్నీ, తలపై భస్మతో త్రిపుండ్రం పెట్టని బ్రాహ్మణునికి వృథా అవుతాయి.

యే భస్మధారిణం దృష్ట్వానరాః కుర్వంతితాడనమ్ తేషాంచండాలతోజన్మబ్రహ్మన్నూహ్యంవిపశ్చితా

భస్మధారిణిని చూసి హింస చేసే మనుషుల జన్మ, చండాలుడి కన్నా దిగువనదని జ్ఞానులు అంటారు.