శివపురాణమ్

అథ కిం పరమం సాధ్యం కింవా తత్సాధనం పరమ్ సాధకః కీదృశస్తత్ర తదిదం బ్రూహి తత్త్వతః

అయితే, పరమమైన సాధ్యం ఏమిటి? దానికి అత్యుత్తమ సాధనం ఏమిటి? ఎలాంటి సాధకుడు కావాలి? దయచేసి నిజంగా చెప్పండి.

సాధ్యం శివపదప్రాప్తిః సాధనం తస్య సేవనమ్ సాధకస్తత్ప్రసాదాద్యో ఽనిత్యాదిఫలనిఃస్పృహః

శివపదాన్ని పొందడమే లక్ష్యం; దానికి సేవ చేయడమే మార్గం; ఆయన కరుణ వల్ల, నశించిపోయే ఫలితాలపై ఆశ లేకుండా ఉండేవాడే సాధకుడు.

కర్మ కృత్వా తు వేదోక్తం తదర్పితమహాఫలమ్ పరమేశపదప్రాప్తః సాలోక్యాదిక్రమాత్తతః

వేదాల్లో చెప్పిన కర్మలను చేసి, వాటి ఫలితాన్ని捐ించి, పరమేశ్వరుని స్థానాన్ని పొందుతారు; ఆ తరువాత ఆయన లోకంలో ఉండే దశలను అనుభవిస్తారు.

తత్తద్భక్త్యనుసారేణ సర్వేషాం పరమం ఫలమ్ తత్సాధనం బహువిధం సాక్షాదీశేన బోధితమ్

ప్రతి ఒక్కరి భక్తిని బట్టి పరమ ఫలం లభిస్తుంది; దానికి మార్గాలు అనేకం, వాటిని స్వయంగా ఈశ్వరుడు బోధించాడు.

సంక్షిప్య తత్ర వః సారం సాధనం ప్రబ్రవీమ్యహమ్ శ్రోత్రేణ శ్రవణం తస్య వచసా కీర్తనం తథా

ఇప్పుడు మీకు సారాన్ని, సాధనాన్ని సంక్షిప్తంగా చెబుతాను: చెవితో వినడం, నోటితో పఠించడం.

మనసా మననం తస్య మహాసాధనముచ్యతే శ్రోతవ్యః కీర్తితవ్యశ్చ మన్తవ్యశ్చ మహేశ్వరః

మనసుతో ఆలోచించడం గొప్ప సాధనమని చెప్పబడింది. మహేశ్వరుని గురించి వినాలి, జపించాలి, మనసులో ఆలోచించాలి.

ఇతి శ్రుతిప్రమాణం నః సాధనేనా ఽమునా పరమ్ సాధ్యం వ్రజత సర్వార్థసాధనైకపరాయణాః

ఇలా వేదవాక్యమే మనకు ప్రామాణిక మార్గం. దీనివల్ల పరమార్థాన్ని సాధించండి; అన్ని కార్యాల సాధనకే మీరు నిబద్ధులై ఉండండి.

ప్రత్యక్షం చక్షుషా దృష్ట్వా తత్ర లోకః ప్రవర్తతే అప్రత్యక్షం హి సర్వత్ర జ్ఞాత్వా శ్రోత్రేణ చేష్టతే

కళ్లతో ప్రత్యక్షంగా చూసినదానిపైనే ప్రజలు నడుచుకుంటారు. కాని, కనిపించని విషయాలను తెలుసుకుని, వినికిడి ద్వారా వారు వ్యవహరిస్తారు.

తస్మాచ్ఛ్రవణమేవాదౌ శ్రుత్వా గురుముఖాద్బుధః తతః సంసాధయేదన్యత్కీర్తనం మననం సుధీః

అందువల్ల మొదట వినడమే ముఖ్యమైనది. గురువు మాట విని, జ్ఞానులు తరువాత కీర్తన, మననం మొదలైన ఇతర సాధనలను చేయాలి.

క్రమాన్మననపర్యంతే సాధనే ఽస్మిన్సుసాధితే శివయోగో భవేత్తేన సాలోక్యాదిక్రమాచ్ఛనైః

ఈ సాధనను క్రమంగా, మననం వరకు పూర్తిగా సాధించినప్పుడు, శివయోగం కలుగుతుంది. దానివల్ల సాలోక్యాది ఫలితాలు ఒక్కొక్కటిగా లభిస్తాయి.

సర్వాంగవ్యాధయః పశ్చాత్సర్వానందశ్చ లీయతే అభ్యాసాత్క్లేశమేతద్వై పశ్చాదాద్యంతమంగలమ్

తర్వాత శరీర వ్యాధులన్నీ, ఆనందమంతా లయమవుతాయి. అభ్యాసం వల్ల ఈ కష్టాన్ని జయించి, చివరికి ఆద్యంతమూ మంగళమే కలుగుతుంది.

మననం కీదృశం బ్రహ్మఞ్ఛ్రవణం చాపి కీదృశమ్ కీర్తనం వా కథం తస్య కీర్తయైతద్యథాయథమ్

బ్రహ్మన్, మననం ఎలా చేయాలి? వినడం ఎలా చేయాలి? కీర్తనం ఎలా చేయాలి? వీటిని యథార్థంగా చెప్పు.

పూజాజపేశగుణరూపవిలాసనామ్నాం యుక్తిప్రియేణ మనసా పరిశోధనం యత్ తత్సంతతం మననమీశ్వరదృష్టిలభ్యం సర్వేషు సాధనవరేష్వపి ముఖ్యముఖ్యమ్

పూజ, జపం, గుణాలు, రూపాలు, లీలలు మొదలైన పేర్లను యుక్తితో, మనసుతో పరిశీలించడం ఎప్పటికీ కొనసాగే మననం. ఇది ఈశ్వరుని దృష్టితో లభిస్తుంది. అన్ని ఉత్తమ సాధనాల్లో ఇది ప్రధానమైంది.

గీతాత్మనా శ్రుతిపదేన చ భాషయా వా శంభుప్రతాపగుణరూపవిలాసనామ్నామ్ వాచా స్ఫుటం తు రసవత్స్తవనం యదస్య తత్కీర్తనం భవతి సా ధనమత్ర మధ్యమ్

పాటగా, వేదవాక్యంగా లేదా మాటల ద్వారా శంభుని మహిమ, గుణాలు, రూపాలు, లీలలు మొదలైన పేర్లను రుచిగా, స్పష్టంగా స్తుతించడమే కీర్తనం. ఇది మధ్యమమైన సాధనంగా భావించబడుతుంది.

యేనాపి కేన కరణేన చ శబ్దపుంజం యత్ర క్వచిచ్ఛివపరం శ్రవణేంద్రియేణ స్త్రీకేలివద్దృఢతరం ప్రణిధీయతే యత్తద్వై బుధాః శ్రవణమత్ర జగత్ప్రసిద్ధమ్

ఏ సాధనంతో అయినా, ఎక్కడైనా శివుని గురించి మాటలను వినికిడి ఇంద్రియంతో, స్త్రీలీలలా దృఢంగా శ్రద్ధతో వినడమే లోకంలో ప్రసిద్ధమైన శ్రవణం అని జ్ఞానులు అంటారు.

సత్సంగమేన భవతి శ్రవణం పురస్తాత్సంకీర్తనం పశుపతేరథ తద్దృఢం స్యాత్ సర్వోత్తమం భవతి తన్మననం తదంతే సర్వం హి సంభవతి శంకరదృష్టిపాతే

సత్సంగతితో ముందుగా శ్రవణం కలుగుతుంది. తర్వాత పశుపతిని కీర్తించడం, అది బలపడిన తర్వాత మననం అత్యుత్తమంగా మారుతుంది. చివరికి శంకరుని కటాక్షంతో అన్నీ జరుగుతాయి.

అస్మిన్సాధనమాహత్మ్యే పురా వృత్తం మునీశ్వరాః యుష్మదర్థం ప్రవక్ష్యామి శృణుధ్వమవధానతః

ఈ సాధన మహిమ గురించి పూర్వకాలంలో మునులు చెప్పిన కథను మీకోసం నేను వివరించబోతున్నాను. శ్రద్ధగా వినండి.

పురా మమ గురుర్వ్యాసః పరాశరమునేః సుతః తపశ్చచార సంభ్రాంతః సరస్వత్యాస్తటే శుభే

పూర్వం నా గురువు వ్యాసుడు, పరాశర మహర్షి కుమారుడు, సరస్వతీ తీరంలో కలవరంతో తపస్సు చేశాడు.

గచ్ఛన్యదృఛయా తత్ర విమానేనార్కరోచిషా సనత్కుమారో భగవాన్దదర్శ మమ దేశికమ్

అక్కడికి అనుకోకుండా వెళ్తున్నప్పుడు, సూర్యకాంతి వంటి విమానంలో భగవాన్ సనత్కుమారుడు నా గురువుని దర్శించాడు.

ధ్యానారూఢః ప్రబుద్ధో ఽసౌ దదర్శ తమజాత్మజమ్ ప్రణిపత్యాహ సంభ్రాంతః పరం కౌతూహలం మునిః

ధ్యానంలో లీనమై, జాగృతుడై ఉన్న వ్యాసుడు, ఆ జననరహితుడిని చూశాడు. నమస్కరించి, ఆ ముని ఎంతో ఆసక్తితో అడిగాడు.

దత్త్వార్ఘ్యమస్మై ప్రదదౌ దేవయోగ్యం చ విష్టిరమ్ ప్రసన్నః ప్రాహ తం ప్రహ్వం ప్రభుర్గంభీరయా గిరా

ఆతిథ్యంగా నీళ్ళు సమర్పించి, దేవతలకు తగిన ఆసనం ఇచ్చాడు. సంతోషంగా, వంగిన వ్యాసునికి ఆ ప్రభువు గంభీరమైన స్వరంతో మాట్లాడాడు.

సత్యం వస్తు మునే దధ్యాః సాక్షాత్కరణగోచరః స శివోథాసహాయోత్ర తపశ్చరసి కిం కృతే

మహర్షీ, నీవు నిజమైన పరమార్థాన్ని మనసులో ధ్యానం చేయాలి. అది ప్రత్యక్ష అనుభవానికి లోనవుతుంది. ఇక్కడ శివుడు నీతో ఉన్నప్పుడు, నీవు తపస్సు ఎందుకు చేస్తున్నావు?

ఏవముక్తః కుమారేణ ప్రోవాచ స్వాశయం మునిః ధర్మార్థకామమోక్షాశ్చ వేదమార్గే కృతాదరాః

కుమారుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆ ముని తన మనసులోని సంకల్పాన్ని చెప్పాడు: ధర్మం, అర్ధం, కామం, మోక్షం — వీటిని వేదమార్గంలో భక్తితో అనుసరిస్తున్నాను.

బహుధా స్థాపితా లోకే మయా త్వత్కృపయా తథా ఏవం భుతస్య మేప్యేవం గురుభూతస్య సర్వతః

నీ కృప వల్ల నేను లోకంలో అనేక విషయాలు స్థాపించాను. అయినా, నేను ఇలా ఉన్నప్పటికీ, అన్ని విధాలా గురువుగా మారినప్పటికీ, ఇదే సత్యం.

ముక్తిసాధనకం జ్ఞానం నోదేతి పరమాద్భుతమ్ తపశ్చరామి ముక్త్యర్థం న జానే తత్ర కారణమ్

విముక్తికి దారి చూపే జ్ఞానం నాకు కలగడం లేదు — ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యకరం. విముక్తి కోసం తపస్సు చేస్తున్నాను, కానీ దానికి కారణం నాకు తెలియడం లేదు.

ఇత్థం కుమారో భగవాన్ వ్యాసేన మునినార్థితః సమర్థః ప్రాహ విప్రేంద్రా నిశ్చయం ముక్తికారణమ్

ఇలా కుమారస్వామి, వ్యాస మహర్షి అడిగినప్పుడు, తన శక్తితో బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులకు విముక్తికి కారణమేమిటో స్పష్టంగా వివరించాడు.

శ్రవణం కీర్తనం శంభోర్మననం చ మహత్తరమ్ త్రయం సాధనముక్తం చ విద్యతే వేదసంమతమ్

శంభుని గురించి వినడం, కీర్తించడం, ధ్యానించడం — ఇవి మూడు గొప్ప సాధనాలు అని వేదాలు కూడా సమ్మతించాయి.

పురాహమథ సంభ్రాంతో హ్యన్యసాధనసంభ్రమః అచలే మందరే శైలే తపశ్చరణమాచరమ్

ఇంతకు ముందు నేను గందరగోళంగా, ఇతర మార్గాల వెతుకులో అయోమయంగా ఉండేవాడిని. అచలమైన మందార పర్వతంపై తపస్సు ఆచరించాను.

శివాజ్ఞయా తతః ప్రాప్తో భగవాన్నన్దికేశ్వరః స మే దయాలుర్భగవాన్సర్వసాక్షీ గణేశ్వరః

ఆ తర్వాత శివుని ఆజ్ఞతో భగవాన్ నందికేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆయన దయామయుడు, అన్నింటికీ సాక్షి, గణాధిపతి.