భవృద్ధ్యాసర్వమేతద్ధిమన్యతేస్వయమైత్యసౌ ప్రపఞ్చసారసర్వస్వమనేనైవవశీకృతమ్
ఇది అంతా తన స్వరూప విస్తరణగా శివుడు భావిస్తాడు. ఇలా జగత్తు సారమంతా ఆయన చేతిలో వశమవుతుంది.
తస్మాదస్యవశీకర్తానాస్తీతిసశివఃస్మృతః యథాసర్వమృగాణాంచహింసకోమృగహింసకః
అందుకే శివుని అన్ని విషయాలను వశీకరించేవాడిగా అంటారు. అన్ని జంతువుల్లో సింహం మృగహింసకుడిగా పిలవబడినట్లే.
అస్యహింసామృగోనాస్తితతస్మాత్సింహ ఇతీరితః శం నిత్యంసుఖమానందమికారః పురుషః స్మృతః
శివునికి భయపడని మృగం లేదు కనుక ఆయనను 'సింహం' అంటారు. 'శ' అనగా శాశ్వతమైన ఆనందం, సుఖం. 'మ' అనగా పురుషుడు అని అర్థం.
వకారః శక్తిరమృతంమేలనంశివ ఉచ్యతే తస్మాదేవంస్వమాత్మానం శివంకృత్వార్చయేచ్ఛివమ్
'వ' అనగా శక్తి, అమృతత్వం, ఐక్యం. అందువల్ల, తనను తానే శివుడిగా భావించి, శివుని పూజించాలి.
తస్మాదుద్ధూలనంపూర్వం త్రిపుండ్రంధారయేత్పరమ్ పూజాకాలేహిసజలంశుద్ధ్యర్థంనిర్జలంభవేత్
కాబట్టి, భస్మను రాసుకునే ముందు, త్రిపుండ్రాన్ని అత్యుత్తమంగా ధరించాలి. పూజ సమయంలో శుద్ధికై నీటితో, లేకపోతే నీరు లేకుండా కూడా ధరించవచ్చు.
దివావా యదివారాత్రౌనారీవాథనరోపివా పూజార్థంసజలంభస్మత్రిపుండ్రేణైవధారయేత్
పగలు అయినా, రాత్రి అయినా, స్త్రీ అయినా, పురుషుడు అయినా, పూజ కోసం నీటితో కలిపిన భస్మ త్రిపుండ్రాన్ని ధరించాలి.
త్రిపుండ్రంసజలంభస్మధృత్వాపూజాంకరోతియః శివపూజాంఫలంసాంగంతస్యైవహిసునిశ్చితమ్
నీటితో కలిపిన భస్మ త్రిపుండ్రాన్ని ధరించి, ఎవరు పూజ చేస్తారో వారికి శివపూజ ఫలం సంపూర్ణంగా లభిస్తుంది.
భస్మవైశివమంత్రేణధృత్వాహ్యత్యాశ్రమీభవేత్ శివాశ్రమీతిసంప్రోక్తః శివైకపరమోయతః
శివమంత్రంతో భస్మను ధరించినవాడు నిజమైన ఆశ్రమవాసిగా అవుతాడు. అతడిని శివాశ్రమిగా అంటారు, ఎందుకంటే అతడు శివునికే పరాయణుడవుతాడు.
శివవ్రతైకనిష్ఠస్యనాశౌచంనచసూతకమ్ లలాటే ఽగ్రేసితంభస్మతిలకంధారయేన్మృదా
శివవ్రతాన్ని మాత్రమే పాటించే వారికి అపవిత్రత, జననశౌచం ఉండవు. వారు మట్టి సహాయంతో లలాటంపై భస్మతిలకం ధరించాలి.
స్వహస్తాద్గురుహస్తాద్వాశివభక్తస్యలక్షణమ్ గుణాన్రుంధ ఇతి ప్రోక్తోగురుశబ్దస్యవిగ్రహః
ఈ భస్మతిలకం తన చేతితో గానీ, గురువు చేతితో గానీ ధరించినా, అదే శివభక్తుని లక్షణం. ఇది గుణాలను నియంత్రిస్తుంది. అందుకే 'గురు' అన్న పదానికి అర్థం ఇదే అని చెబుతారు.
సవికారాన్రాజసాదీన్గుణాన్రుంధేవ్యపోహతి గుణాతీతః పరశివోగురురూపంసమాశ్రితః
రాజోగుణాది అన్ని మార్పులను తొలగించి, గుణాలను దాటి, పరమశివుడు గురువు రూపంలో ఆశ్రయిస్తాడు.
గుణత్రయంవ్యపోహ్యాగ్రేశివంబోధయతీతిసః విశ్వస్తానాంతుశిష్యాణాంగురురిత్యభిధీయతే
మూడు గుణాలను తొలగించి ముందుగా శివతత్వాన్ని తెలియజేస్తాడు. అందుకే గురుపై నమ్మకమున్న శిష్యులకు ఆయన 'గురు' అని పిలవబడతాడు.
తస్మాద్గురుశరీరంతుగురులింగంభవేద్బుధః గురులింగస్యపూజాతుగురుశుశ్రూషణం భవేత్
కాబట్టి, జ్ఞానులు గురువు శరీరాన్ని గురులింగంగా భావిస్తారు. గురువుకు సేవ చేయడం అంటే గురులింగాన్ని పూజించడమే.
శ్రుతంకరోతిశుశ్రూషాకాయేనమనసాగిరా ఉక్తం యద్గురుణాపూర్వం శక్యంవా ఽశక్యమేవవా
శిష్యుడు తన శరీరం, మనసు, వాక్కుతో గురువు ముందుగా చెప్పినది, సాధ్యమైనా కాని, అసాధ్యమైనా కాని, వినిపించి సేవ చేయాలి.
కరోత్యేవహిపూతాత్మాప్రాణైరపిధనైరపి తస్మాద్వైశాసనేయోగ్యః శిష్య ఇత్యభిధీయతే
పవిత్రమైన మనస్సున్నవాడు తన ప్రాణాలతోనైనా, ధనంతోనైనా ఆ పనిని నెరవేర్చుతాడు. అందువల్ల అతడే దీక్షకు యోగ్యుడైన శిష్యుడు అని పిలవబడతాడు.
శరీరాద్యర్థకంసర్వంగురోర్దత్త్వాసుశిష్యకః అగ్రపాకంనివేద్యాగ్రేభుంజీయాద్గుర్వనుజ్ఞయా
తన శరీరం మొదలుకొని అన్ని వస్తువులను గురువుకి అర్పించిన మంచి శిష్యుడు, మొదటి భాగాన్ని సమర్పించిన తర్వాత, గురువు అనుమతితో భోజనం చేయవచ్చు.
శిష్యఃపుత్ర ఇతి ప్రోక్తః సదాశిష్యత్వయోగతః జిహ్వాలింగాన్మంత్రశుక్రంకర్ణయోనౌనిషిచ్యవై
శిష్యుడు ఎప్పుడూ శిష్యత్వ సంబంధంతో కుమారుడిగా పిలవబడతాడు. నాలుక, లింగం, మంత్రం, వీర్యం, చెవి, గర్భాన్ని అభిషేకిస్తారు.
జాతఃపుత్రోమంత్రపుత్రఃపితరంపూజయేద్గురుమ్ నిమజ్జయతిపుత్రంవైసంసారేజనకఃపితా
మంత్రపుత్రుడిగా జన్మించినవాడు గురువును తండ్రిగా పూజించాలి. తండ్రి కుమారుడిని సంసారంలో ముంచుతాడు.
సంతారయతిసంసారాద్గురుర్వైబోధకః పితా ఉభయోరంతరంజ్ఞాత్వాపితరంగురుమర్చయేత్
గురు జ్ఞానాన్ని కలిగించి సంసారాన్ని దాటి పోవడానికి దారి చూపుతాడు. ఈ ఇద్దరి తేడాను తెలుసుకొని, గురువును తండ్రిగా పూజించాలి.
అంగశుశ్రూషయాచాపి ధనాద్యైః స్వార్జితైర్గురుమ్ పాదాదికేశపర్యంతంలింగాన్యంగానియద్గురోః
తానే సంపాదించిన ధనం మొదలైన వాటితో, గురువు పాదాల నుంచి తల వరకు ఉన్న అన్ని అవయవాలకు సేవ చేయాలి.
ధనరూపైః పాదుకాద్యైః పాదసంగ్రణాదిభిః స్నానాభిషేకనైవేద్యైర్భోజనైశ్చప్రపూజయేత్
ధనం, పాదుకలు మొదలైన వాటితో, పాదస్పర్శ మొదలైన సేవలతో, స్నానం, అభిషేకం, నైవేద్యం, భోజనం వంటి వాటితో పూజ చేయాలి.
గురుపూజైవపూజాస్యాచ్ఛివస్యపరమాత్మనః గురుశేషంతుయత్సర్వమాత్మశుద్ధికరంభవేత్
గురుపూజే పరమాత్మ అయిన శివుని పూజ. గురువుని మిగిలినదంతా ఆత్మశుద్ధికి కారణమవుతుంది.
గురోఃశేషఃశివోచ్ఛిష్టంజలమన్నాదినిర్మితమ్ శిష్యాణాంశివభక్తానాంగ్రాహ్యంభోజ్యంభవేద్ద్విజాః
గురువు మిగిల్చిన నీరు, అన్నం మొదలైనవి శివుని ప్రసాదంగా శిష్యులు, శివభక్తులు స్వీకరించి భుజించాలి.
గుర్వనుజ్ఞావిరహితంచోరవత్సకలంభవేత్ గురోరపివిశేషజ్ఞంయత్నాద్గృహ్ణీతవైగురుమ్
గురువు అనుమతి లేకుండా తీసుకున్నది దొంగతనమే అవుతుంది. కానీ గురువు ప్రత్యేకంగా ఇచ్చినదాన్ని జాగ్రత్తగా స్వీకరించాలి.
అజ్ఞానమోచనంసాధ్యంవిశేషజ్ఞోహిమోచకః ఆదౌచవిఘ్నశమనంకర్తవ్యంకర్మపూర్తయే
విశేష జ్ఞానం కలవాడు అజ్ఞానాన్ని తొలగించి, లక్ష్యాన్ని సాధించగలడు. మొదట పనిలోని అడ్డంకులను తొలగించాలి.
నిర్విఘ్నేనకృతంసాంగంకర్మవైసఫలం భవేత్ తస్మాత్సకలకర్మాదౌవిఘ్నేశం పూజయేద్ బుధః
అడ్డంకులు లేకుండా, సంపూర్ణంగా చేసిన పని ఫలిస్తుంది. అందుకే జ్ఞానులు ప్రతి పనిని ప్రారంభించేటప్పుడు విఘ్నేశ్వరుని పూజించాలి.
సర్వబాధానివృత్త్యర్థంసర్వాన్దేవాన్యజేద్బుధః జ్వరాదిగ్రంథిరోగాశ్చబాధాహ్యాధ్యాత్మికామతా
బాధలు తొలగించేందుకు, జ్ఞానులు అన్ని దేవతలను పూజించాలి. జ్వరం, గడ్డలు, వ్యాధులు, ఇంకా మనసుకు సంబంధించిన బాధలు తొలగించేందుకు కూడా ఇదే విధానం.
పిశాచజంబుకాదీనాంవల్మీకాద్యుద్భవేతథా అకస్మాదేవగోధాదిజంతూనాంపతనేపిచ
పిశాచాలు, నక్కలు, ఎలుకలు, చీమలు వంటి జంతువుల వల్ల కలిగే కష్టాలు, అలాగే అనుకోకుండా గోదుగులు, ఇతర జంతువులు పడిపోవడం వల్ల కలిగే అపశకునాలు కూడా ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి.
గృహేకచ్ఛపసర్పస్త్రీదుర్జనాదర్శనేపిచ వృక్షనారీగవాదీనాంప్రసూతివిషయేపిచ
ఇంట్లో కప్ప, పాము, చెడు స్వభావం ఉన్న మహిళ లేదా దుష్టుడు కనిపిస్తే, అలాగే చెట్లు, మహిళలు, ఆవులు మొదలైన వాటికి సంబంధించిన విషయాల్లో, ముఖ్యంగా ప్రసవ సమయంలో అపశకునాలు కలిగితే కూడా ఇది వర్తిస్తుంది.
భావిదుఃఖంసమాయాతితస్మాత్తేభౌతికామతా అమేధ్యా శనిపాతశ్చమహామారీతథైవచ
భవిష్యత్తులో దుఃఖం సంభవించబోతుందని సూచనలు కనిపిస్తే, అవి భౌతిక కారణాల వల్లనని భావించాలి. అపవిత్రత, శని ప్రభావం, పెద్ద వ్యాధులు కూడా దీనిలోకి వస్తాయి.