శివపురాణమ్
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
ఒకప్పుడు మహర్షులు, బ్రాహ్మణులు, శైవపురాణాలలో వర్ణించబడిన వివిధ సంహితల గురించి ఆతురతగా విచారించారు. వారు వినిపించినవి—విద్యేశ, తార-రౌద్ర, వైనాయక, ఓమిక, మాతృ, పదకొండు భాగాల రుద్ర, కైలాస, శతరుద్ర—ఇవి ప్రముఖమైన పురాణాలు. కోటిరుద్ర, సహస్రకోటిరుద్ర, వాయవీయ (ధర్మంగా ప్రసిద్ధి చెందినది) వంటి పురాణాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ పురాణాలలో మొత్తం పన్నెండు సంహితలు ఉన్నాయని, అవి అత్యంత పుణ్యదాయకమని బ్రాహ్మణులకు వివరించబడింది. వాటిలో విద్యేశ సంహితకు పది వేల శ్లోకాలు ఉన్నాయి. రుద్ర, వైనాయక, ఓమిక, మాతృ పురాణాలకు ఒక్కొక్కదానికి ఎనిమిది వేల శ్లోకాలు ఉన్నాయి. పదకొండు రుద్రాల సంహిత కలిపి పదమూడు వేల శ్లోకాలను కలిగి ఉంది. కైలాస సంహితకు ఆరు వేల శ్లోకాలు, శతరుద్రానికి మూడు వేల శ్లోకాలు. కోటిరుద్ర సంహిత పదకొండు వేల శ్లోకాలకు మూడింతలు, సహస్రకోటిరుద్ర సంహిత పదికోట్లు రుద్రాల శ్లోకాలతో సమానం. వాయవీయ పురాణం సముద్రాన్ని వంద రెట్లు మించిపోయేంత పెద్దది; ఘర్మ పురాణం సూర్యుడిని వెయ్యి రెట్లు మించిపోయేంత విశాలమైనది. శైవ పురాణాల లెక్క ప్రకారం వీటి మొత్తం సంఖ్య లక్ష శ్లోకాలు. కానీ వ్యాస మహర్షి దీనిని ఇరవై నాలుగు వేల శ్లోకాలుగా సంక్షిప్తం చేశారు. శైవ పురాణం, ఏడు సంహితలుగా విభజించబడిన నాల్గవ పురాణంగా, వేద సమానమైనదిగా భావించబడుతుంది. ఈ పురాణాన్ని మొదట శివుడు స్వయంగా సంకల్పించాడు. మొదట్లో ఇది కోటి కోట్లు శ్లోకాలుగా ఉండేది, కాని సృష్టి ప్రారంభంలో చాలా భాగం మరచిపోయారు. ద్వాపరయుగం మొదలుకొని, ద్వైపాయనాదులు దీనిని పది ఎనిమిది భాగాలుగా, నాలుగు లక్షల శ్లోకాలుగా సంక్షిప్తం చేశారు. ఇప్పుడు మనం చదివే శివ పురాణం ఇరవై నాలుగు వేల శ్లోకాలతో, ఏడు సంహితలుగా విభజించబడింది. వీటిలో మొదటిది విద్యేశ్వర సంహిత, రెండవది రౌద్రీ, మూడవది శతరుద్ర, నాల్గవది కోటిరుద్ర, ఐదవది ఉమా, ఆరవది కైలాస, ఏడవది వాయవీయ సంహిత. ఈ దివ్యమైన శివ పురాణం, ఏడు సంహితలతో, బ్రహ్మ సమానమైనది, అత్యుత్తమమైన ఫలితాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. దీనిని భక్తితో చదివేవారు జీవించగానే ముక్తిని పొందుతారు. వందలాది శ్రుతులు, స్మృతులు, పురాణాలు, ఇతిహాసాలు, ఆగమాలు కలిపినా ఈ శివ పురాణానికి సమానంగా ఉండవు. శివుడు ప్రశంసించిన ఈ పవిత్రమైన శైవ పురాణాన్ని వ్యాసుడు సంక్షిప్తంగా చేయలేదు. ఇది సమస్త జీవులకు హితకరమైనది, త్రివిధ దుఃఖాలను తొలగించేది, సద్గుణులకు శుభాన్ని ప్రసాదించేది. ఇక్కడ ధర్మాన్ని మాయ లేకుండా, ప్రధానంగా వేదాంత జ్ఞానంతో బోధించబడింది. ఈ పురాణాన్ని అసూయ లేని, జ్ఞానవంతులు, మూడవిధుల పురుషార్థాలను కోరేవారు తెలుసుకోవాలి. వేదాంత జ్ఞానంతో ప్రకాశించే శైవ పురాణం, పురాణాలలో మణిపూసవంటి ఈ గ్రంథాన్ని భక్తితో పఠించేవారు లేదా వినేవారు శంభునికి ప్రియులై, పరమపదాన్ని పొందుతారు. ఇలా సూత మహర్షి ఉపన్యాసాన్ని ముగించగా, అక్కడున్న మహర్షులు ఆయనను ఇలా అడిగారు: "సూత మహర్షీ! వేదాంత సారాన్ని, సంపూర్ణతను కలిగిన ఈ అద్భుతమైన పురాణాన్ని మాకు వివరంగా చెప్పండి." మహర్షుల మాటలు విని సూతుడు ఎంతో ఆనందంతో శంకరుని స్మరించి, ఉత్తమ ఋషుల సమక్షంలో ఇలా అన్నాడు: "ఓ మహర్షులారా! శివుని స్మరిస్తూ, వేదసారాన్ని, పురాణ సంప్రదాయాన్ని కలిగిన ఈ శైవ పురాణాన్ని మీరు వినండి. ఇందులో భక్తి, జ్ఞానం, వైరాగ్యాన్ని కలిగించే త్రిగుణ గానం సుస్పష్టంగా ఉంటుంది. వేదాంతమూలంగా పరమార్థం స్పష్టంగా వివరించబడింది. ప్రాచీనకాలంలో, ఎన్నో యుగాలలో ఇది పదే పదే ప్రకటించబడింది. ఈ ప్రస్తుత కలియుగంలో, సృష్టి ప్రారంభంలో ఆరు ఋషుల వంశాలు పరస్పరం సంభాషించాయి. వారిలో గొప్ప వాదం ఉద్భవించింది—'ఇది పరమం, ఇది కాదు' అని. వారు సృష్టికర్త అయిన నిత్యమైన బ్రహ్మను ఆశ్రయించి, నమ్రతతో అభ్యర్థించారు: 'ప్రభూ! మీరు సమస్త లోకాల సృష్టికర్త, సమస్త కారణాలకు కారణం.' 'ఎవరు ఆ పరమపురుషుడు? ఎవరు సమస్త తత్త్వాలకు అతీతుడు, ప్రాచీనుడు, పరమాత్మ? ఎవరి గురించి మనస్సు, వాక్కు చేరలేవో? ఎవరి నుండి బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్ర, ఇంద్ర, అన్ని ఇంద్రియాలు మొదట ఉద్భవించాయో? ఆ దేవుడు, మహాదేవుడు, సమస్తాన్ని తెలిసినవాడు, జగన్నాధుడు; ఆయనను పరభక్తితో తప్ప మరే విధంగా ఎవరూ చూడలేరు.' 'రుద్రుడు, హరి, హరుడు, ఇతర దేవతాధిపతులు ఎల్లప్పుడూ పరమ భక్తితో ఆయన దర్శనాన్ని కోరుతారు. ఇంకా ఏమి చెప్పాలి? శివుని భక్తితోనే ముక్తి లభిస్తుంది. దైవకృప వల్ల భక్తి కలుగుతుంది; భక్తి వల్ల కృప కలుగుతుంది. ఇది విత్తనం నుండి మొలక, మొలక నుండి విత్తనం పుట్టే విధంగా జరుగుతుంది.' 'కాబట్టి, ప్రభువు కృప కోసం, మీరు భూమిపై వెళ్ళి, వెయ్యేళ్ళపాటు దీర్ఘమైన యజ్ఞాన్ని చేయాలి. ఆ యజ్ఞంలో శివుని కృప వల్ల వేదసారాన్ని, సాధ్యాన్ని, సాధనాన్ని తెలుసుకోవచ్చు.' 'ఇప్పుడు మాకు చెప్పండి—పరమపురుషార్థం ఏమిటి? దానికి అత్యుత్తమ సాధనం ఏది? ఎలాంటి సాధకుడు కావాలి?' బ్రహ్మ ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: 'శివపదవిని పొందడమే లక్ష్యం; ఆయన సేవే సాధనం; శివుని కృప వల్ల నశ్వర ఫలితాల పట్ల ఆసక్తి లేని వాడే సాధకుడు. వేదోక్త కర్మలు చేసి, వాటి ఫలితాన్ని అర్పించినవారు, దశలవారీగా ప్రభువు లోకాన్ని పొందుతూ, చివరికి పరమపదాన్ని చేరతారు. ప్రతి ఒక్కరి భక్తి ప్రకారం పరమఫలం లభిస్తుంది; అనేక సాధనాలను ప్రభువు ప్రత్యక్షంగా ఉపదేశించాడు.' 'మొత్తానికి, నేను మీకు సారాన్ని, సాధనాన్ని చెప్పుతున్నాను—చెవితో వినటం, వాక్కుతో పారాయణం చేయటం.' ఇలా, పురాణాల పరంపరలో శైవ పురాణానికి విశిష్టతను, దాని మహిమాన్వితాన్ని, వేదాంతసారాన్ని, భక్తి, జ్ఞానం, వైరాగ్యాలను పొందగలిగే విధానాన్ని మహర్షులకు వివరించారు.