శివపురాణమ్

రాజస్, గాత్ర, ఊర్ధ్వబాహు, సవన, అనయ, సుతపా, శుక్ర—ఈ ఏడుగురు మహర్షులు అని గుర్తించబడతారు. స్వాయంభువ మన్వంతరంలో, మహాత్ముడైన వశిష్ఠుని వంశాలు, వారి పేర్లతో, కోట్ల కొద్దీ విస్తరించాయి. ఇలా, మునుల సృష్టి మరియు వారి సంతానం సంక్షిప్తంగా వివరించబడింది; ఎందుకంటే, విపులంగా వివరించటం అసాధ్యం, ద్విజులారా! అగ్నిస్వరూపుడైన రుద్రుడు, బ్రహ్మకు మనసుపుట్టిన కుమారుడు, స్వాహ అనే దేవిని భార్యగా చేసుకున్నాడు. ఆమెకు పవక, పవమాన, శుచిలాంటి ముగ్గురు మహాశక్తి కుమారులు జన్మించారు. పవమానుడిని 'మథించినవాడు', పవకుడిని 'విద్యుద్వంతుడు' అని పిలుస్తారు. శుచిః సూర్యలో ప్రకాశించే వాడిగా 'సౌరుడు' అనే పేరుగలవాడు. హవ్యవాహ, కావ్యవాహ, సహరక్ష అనే ముగ్గురు కూడా ఉన్నారు. వారికి పుట్టిన సంతానం వరుసగా దేవతలు, పితృదేవతలు, సురులు. వారి కుమారులు, మనవలు కలిపి నలభై తొమ్మిది మంది. వీరు మూడు విధాలైన క్రియల్లో స్థిరంగా ఉంటారు: కామ్య, నైమిత్తిక, నిత్య. వీరందరూ తపోనిష్ఠులు, వ్రతధారులు. వీరందరూ రుద్రస్వరూపులు, రుద్రునికి అంకితులు. అందువల్ల, ఎవరైనా అగ్నిలో సమర్పించే హోమం, రుద్రుని ధ్యానంతో సమర్పిస్తే, అది రుద్రునికే అర్పించినదే అని సందేహం లేదు. ఇలా అగ్నిదేవతల వంశాన్ని వాస్తవంగా వివరించాను. పితృదేవతల గురించి మరింత వివరంగా చెప్పను, బ్రాహ్మణులారా! ఎందుకంటే వారు ఋతువులలో నివసించేవారు, ఋతువులే వారి స్థానం. వేదబోధ ప్రకారం, పితృదేవతలే ఋతువులు; ఋతువుల నుండే స్థావరజంగమ ప్రాణులంతా జన్మిస్తారు. అందుకే, వారు ఋతుకాలపితృదేవతలు అని పిలవబడతారు. ఈ మహాత్ములు స్వచ్ఛతతో, ఆత్మనిగ్రహంతో ఇక్కడ నివసిస్తారు. పితృదేవతలు రెండు విధాలుగా గుర్తించబడ్డారు—ఆగ్నిష్వాత్తులు, బర్హిషద్‌లు. యజ్ఞాలు చేయని వారు, యజ్ఞాలు చేసిన వారు—వారు మరణించినవారి లోకం లో ఉంటారు. పితృదేవతల నుండి స్వధ అనే దేవి, రెండు ప్రసిద్ధ కుమార్తెలను ప్రసవించింది—మెనా, ధరణి. ఈ ఇద్దరూ లోకాలకు ఆధారంగా నిలిచారు. మెనా ఆగ్నిష్వాత్తుల కుమార్తె, ధరణి బర్హిషద్‌ల కుమార్తె. మెనా, హిమవంతుని భార్యగా, మైనాక, క్రౌంచ, గౌరీ, గంగా అనే సంతానాన్ని ప్రసవించింది. గంగా భవుని శరీరాన్ని తాకి పవిత్రురాలైంది. భూమి, మేరు భార్యగా, దివ్య ఔషధసంపదతో, అలంకృతమైన మెడతో ఉన్న మందర అనే కుమారుడిని ప్రసవించింది. ఆ మందరుడు తన తపస్సు శక్తితో, శ్రీకంఠుని (శివుని) స్థలంగా మారాడు. మళ్లీ, భూమి ముప్పై ప్రసిద్ధ కుమార్తెలను, అలాగే వెల, నియతి, ఆయతి అనే ముగ్గురు కుమార్తెలను ప్రసవించింది. ఆయతి, నియతి, భృగుపుత్రుల భార్యలయ్యారు; వారి వంశం స్వాయంభువ మన్వంతరంలో వివరించబడింది. సముద్రపు కుమార్తె వెల, ఒక దోషరహిత కుమార్తెను ప్రసవించింది—ఆమె పేరు సవర్ణా, సముద్రజ, ఆమె ప్రాచీనబర్హిషునికి భార్యయ్యింది. సావుద్రీ (సముద్రజ) ప్రాచీనబర్హిషునికి పది కుమారులను ప్రసవించింది, వీరందరూ ప్రాచేతసులు, ధనుర్విద్యలో నిపుణులు. వారిలో, స్వాయంభువ మన్వంతరంలో, త్రయంబకుడి శాపఫలితంగా, దక్షుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు, చాక్షుషమనువు కాలంలో. ఇలా, బ్రహ్మ కుమారులైన ధర్మాది మహాత్ముల వంశాలను, సరిగా, కొంతమంది వివరించాను. దేవతా సమూహాలతో, యజ్ఞక్రియలలో నిపుణులుగా, విస్తృత సంతానంతో, మహాశోభతో అలంకృతమైన దివ్య వంశాలను వివరించాను. ఈ ప్రాణుల క్రమాన్ని, జనకుల నుండి ఉద్భవించినను, కోట్ల సంవత్సరాల్లో కూడా పూర్తిగా వివరించలేం. భూమిపై రాజవంశాలు రెండు శాఖలుగా విస్తరించాయి—సూర్య వంశం, చంద్ర వంశం. వీరే మానవలోకంలో అత్యుత్తములు. ఇక్ష్వాకు, అంబరీష, యయాతి, నాహుషుడు వంటి పుణ్యశీలులు ఈ వంశాల నుండే ఉద్భవించారు. ఇంకా, ఇతర రాజర్షులు కూడా ఉన్నారు, వారు ఎన్నో గుణాలతో ప్రసిద్ధులు. అయితే, వారి ఫలితాలు గతించిపోయినవారు కనుక, వారిని వివరించటం అవసరం లేదు. భగవంతుని కథలు చెప్పబడే చోట, ఇతరుల వివరాలు చెప్పడం శ్రేయస్సు కాదు; అందుకే నేను విపులంగా చెప్పను. యాదృచ్ఛికంగా, భగవంతుని మహిమను తెలియజేయడానికి, సృష్టి మొదలైన కథలను, వాటి విస్తరింపులతో చెప్పాను. ఇప్పుడు, మీరు అడిగినట్లు, దక్ష కుమార్తె అయిన దేవి, దాక్షాయణి రూపాన్ని వదిలి, ప్రాచీనకాలంలో హిమవంతుడు, మెనాల కుమార్తెగా ఎలా జన్మించింది? అలాగే, రుద్రుడిని మహాత్ముడైన దక్షుడు ఎలా నిందించాడు? భవుడు ఎందుకు అపహాస్యం పొందాడు? దక్షుడు ఎలా జన్మించాడో, చాక్షుషమనువు మరియు మునుపటి మనువు మధ్యలో, భవుని శాపఫలితంగా ఎలా పుట్టాడో చెప్పు. ఇప్పుడు వినండి, దక్షుని కథను, అతని అహంకారపు, పాపకార్యాలను, దేవతలు, మునుల పరాభవానికి కారణమైన దుష్టచర్యలను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను. ఒకసారి, సమస్త దేవతలు, అసురులు, సిద్ధులు, ఉత్తమ మునులు, ఈశానుని దర్శించడానికి హిమాలయ శిఖరానికి వెళ్లారు. ఆ సమయంలో, శివుడు, పార్వతి దేవి దివ్యసింహాసనంపై కూర్చొని, ఆ దేవతలు, ద్విజులందరికీ దర్శనం ఇచ్చారు. అప్పుడు, దక్షుడు కూడా అమరవర్కులతో అక్కడికి వచ్చాడు, తన అల్లుడు హరుని, తన కుమార్తె సతిని దర్శించాలనే కోరికతో. అయితే, అక్కడ ఉన్న దేవతలు, ఇతరులను దృష్టిలో పెట్టుకుని, దక్షుడు వచ్చినా, శివుడు తనలోని గౌరవంతో, ప్రత్యేకంగా ఎవరినీ గుర్తించలేదు.