శివపురాణమ్

ప్రఖ్యాతి చెందిన ఋషులు ఖ్యాతి మొదలైన కుమార్తెలను వివాహం చేసుకున్నారు. అదే సమయంలో కామ మొదలుకొని యశ వరకు పదమూడు కుమారులు జన్మించారు. ధర్ముడికి శ్రద్ధ మొదలైన, అత్యంత మంగళకరమైన కుమార్తెలు పుట్టారు. అధర్ముడి వంశంలో హింస మొదలుకొని దుఃఖంతో ముగిసే వారంతా జన్మించారు. నికృతి మొదలైనవారి నుండి అధర్మ లక్షణాలు గల కుమారులు పుట్టారు; వారి భార్యలు, కుమారులు—వీరి వంశాలు స్థిరమైన క్రమంలో లేవు. ఈ విధంగా, తామసిక సృష్టి ధర్మ నియమంలో ఏర్పడింది. దక్షుని కుమార్తె, రుద్రునికి ప్రియమైన సతీ, తన భర్త చేసిన అపహాస్యం వల్ల దక్షుని శరీరంలో జన్మించిన తన శరీరాన్ని విడిచిపెట్టింది; దక్షుని, అతని భార్యను, బంధువులను గద్దించింది. ఆ తరువాత, ఆమె మేనా మరియు హిమవంత్ పర్వతుడికి కుమార్తెగా పునర్జన్మ పొందింది. సతీ, తన తేజస్సులో రుద్రునితో సమానంగా ఉండగా, రుద్రుడు ఆమెను తన భార్యగా చేసుకున్నాడు. ఇంకా, భృగు మరియు ఖ్యాతి నుండి లక్ష్మి జన్మించింది; ఆమె నారాయణునికి ప్రియమైనది. ధాత, విధాత అనే ఇద్దరు దేవతలు మనువుల చక్రాన్ని నడిపించారు. వారిలో నుండి వందలాది, వేలాది కుమారులు, మనవళ్లు జన్మించారు. భృగువంశీయులు స్వాయంభువమనువు కాలంలో ఉన్నవారిగా భావించబడతారు. మరీచి నుండి సంభూతి పుట్టింది; ఆమె పౌర్ణమాస అనే కుమారుడిని ప్రసవించింది. మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన నలుగురు కుమార్తెలు జన్మించారు; వారి వంశంలో అనేక కుమారులు కలిగిన కశ్యపుడు పుట్టాడు. అంగిరసుని భార్య స్మృతి, అగ్నిధ్ర, శరభ అనే ఇద్దరు కుమారులను, అలాగే నలుగురు కుమార్తెలను ప్రసవించింది. వీరి వంశంలో ఉన్న కుమారులు, మనవళ్లు, అనేకులు కాలగర్భంలో కలిసిపోయారు. పులస్త్యునికి భార్య ప్రీతి ద్వారా దంతోగ్ని అనే కుమారుడు పుట్టాడు; అతడు గత జన్మలో 'యోగ' అని పిలువబడేవాడు, స్వాయంభువమనువు కాలంలో. ఆ వంశంలో అనేక మంది పాలస్త్యులు ప్రసిద్ధి చెందారు. క్షమా, పులహునికి కుమారులను ప్రసవించింది. కార్దమ, సూరి, సహిష్ణు—ఈ ముగ్గురు, త్రయీ అగ్నిలా తేజస్సుతో తమ తమ వంశాలను స్థాపించారు. క్రతువు భార్య సన్నతి, క్రతువుతో సమానమైన కుమారులను ప్రసవించింది; వారి భార్యలు, కుమారులు బ్రహ్మచారులు. వీరు అరవై వేల మంది వలఖిల్యులు అని ప్రసిద్ధి. వీరు సూర్యుని చుట్టూ తిరుగుతూ, అనురోరా ముందుగా సాగుతారు. అత్రి భార్య అనసూయ ఐదు అత్రేయులను ప్రసవించింది; అలాగే శృతి అనే కుమార్తెను ప్రసవించింది, ఆమె శంఖపాదుని తల్లి. సత్యనేత్ర, హవ్య, అపోమూర్తి, శనైశ్చర, సోమ—ఈ ఐదుగురిని అత్రేయులు అంటారు. ఈ అత్రి వంశీయుల కుమారులు, మనవళ్లు స్వాయంభువమనువు యుగంలో వందలాది, వేలాది మంది కాలగర్భంలో కలిసిపోయారు. Ūర్జా ద్వారా వసిష్ఠునికి ఏడుగురు కుమారులు పుట్టారు; వారి పెద్ద అక్క పుండరీకా, సౌందర్యవతిగా ప్రసిద్ధి. రాజస్, గాత్ర, Ūర్ధ్వబాహు, సవన, అనయ, సుతప, శుక్ర—ఈ ఏడుగురు మహర్షులు, 'సప్త ఋషులు'గా గుర్తించబడ్డారు. వసిష్ఠుల వంశాలు, వారి పేర్లతో, స్వాయంభువమనువు కాలంలో కోట్ల కొద్దీ వ్యాపించాయి. ఈ విధంగా మహర్షుల సృష్టి, వారి వంశాల సమగ్రంగా వివరించబడింది; ఎందుకంటే పూర్తిగా వివరించడం సాధ్యం కాదు, ద్విజులారా! రుద్రస్వరూపుడైన అగ్నిబ్రహ్మ మనసుపుట్టిన కుమారుడికి ప్రియమైనది స్వాహా. ఆమె ద్వారా మూడు మహాతేజోవంతులైన కుమారులు పుట్టారు—పావక, పవమాన, శుచీ. పవమానుడు 'మథితుడు', పావకుడు 'విద్యుత్'గా ప్రసిద్ధి. శుచీ సూర్యునిలో ప్రకాశిస్తాడు, అతనిని 'సౌర' అంటారు. హవ్యవాహ, కావ్యవాహ, సహరక్ష—ఇవి కూడా ఈ ముగ్గురే. వారి కుమారులు వరుసగా దేవతలు, పితృదేవతలు, సురులు. వారి కుమారులు, మనవళ్లు కలిపి నలభై తొమ్మిది మంది. వీరు 'కామ', 'నిమిత్త', 'నిత్య' అనే మూడు విధాల క్రియల్లో స్థితులై, తపస్సు చేసే వారు, నియమాలను పాటించే వారు. వీరందరూ రుద్రుని స్వరూపమే, రుద్రునికి అర్పితులే. అందువల్ల, ఎవరైనా అగ్నిలో చేసే హోమం, రుద్రుని ధ్యానంతో సమర్పిస్తే అది రుద్రునికే అర్పణ అవుతుంది—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అగ్నిదేవతల వంశం ఇదే. పితృదేవతల వివరాలను ఇకపై చెప్పను, బ్రాహ్మణులారా, ఎందుకంటే వారు ఆరు ఋతువులలో స్థానం కలిగి ఉన్నారు. వేదం ప్రకారం, పితృదేవతలు ఋతువులే. ఋతువుల నుంచే స్థావరజంగమ సృష్టి జన్మిస్తుంది. అందువల్ల, వీరిని ఋతుకాలికులు అంటారు; కాలాన్ని అనుసరించే వారు. ఆత్మవశులు, మహాత్ములు, నిర్మలులు ఇక్కడే ఉంటారు. పితృదేవతలు రెండు రకాలవారు—ఆగ్నిష్వాత్తులు, బర్హిషదులు. యజ్ఞాలు చేయనివారు, యజ్ఞాలు చేసినవారు—ఈ క్రమంలో మృతుల్లో నివసించే వారు. పితృదేవతల ద్వారా స్వధ అనే దేవత రెండు ప్రసిద్ధ కుమార్తెలను ప్రసవించింది—మెనా, ధరణి. వీరిద్దరి ద్వారా ఈ లోకమంతా నిలబడింది. మెనా ఆగ్నిష్వాత్తుల కుమార్తె, ధరణి బర్హిషదుల కుమార్తె. మెనా, హిమవంతునికి భార్యగా, మైనాక, క్రౌంచ, గౌరీ, గంగా (భవుని శరీరాన్ని తాకి పవిత్రమైనది) అనే సంతానాన్ని ప్రసవించింది. భూమి, మేరు భార్యగా, దివ్య ఔషధాలతో Mandara అనే కుమారుని ప్రసవించింది; అతని మెడ అలంకృతమై ఉంది. ఆ మహాత్ముడైన మండరుడు, తన తపస్సుతో, శ్రీకంఠుడైన శివుని నివాసస్థానంగా మారాడు. మళ్ళీ భూమి, ముప్పై ప్రసిద్ధ కుమార్తెలను, అలాగే వేలా, నియతి, అయతి అనే ముగ్గురిని ప్రసవించింది. ఈ విధంగా మహర్షుల సృష్టి, వారి వంశవృద్ధి, దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋతువులు, పర్వతాలు, నదులు, భూమి కుమార్తెలు ఇలా విశేషంగా విస్తరించింది.