శ్రద్ధాభక్తులతో వినండి! పరమేశ్వరుని తేజోమయమైన పరాశక్తి, కాలమనే రూపంలో వెలుగుతుంది. ఆ కాలరూపుడు, మహేశ్వరుని పరాకాష్ఠ శక్తి, కష్ట, నిమిష మొదలైన కాల విభాగాల ద్వారా కొలవబడే స్వరూపాన్ని ధరించి యుగయుగాలుగా ప్రపంచాన్ని నడిపిస్తూ ఉంటుంది. అతని ఆగని ఆజ్ఞా శక్తి, చలించేవాటినీ, అచలమయమైనవాటినీ, సమస్త జగత్తుని నియంత్రించే మహాశక్తిగా నిలుస్తుంది. ఈ విధంగా, పరమాత్మ అయిన కాలమూర్తి నుండి, అగ్ని నుండి జ్వాలలు ఎగసిపడినట్లు, ముక్తి కూడా భాగాలుగా సృష్టికి ప్రబలంగా ఉద్భవిస్తుంది. అందుకే ఈ సర్వప్రపంచం కాలశక్తికి లోబడి ఉంటుంది; కాలానికి మాత్రం లోకం ఆధీనంగా ఉండదు. కాలం శివునికి మాత్రమే వశమై ఉంటుంది; శివుడు మాత్రం కాలానికి ఎప్పుడూ లోబడి ఉండడు. శివుని నిర్బంధమైన శక్తి కాలంలో స్థిరంగా నిక్షిప్తమై ఉంది కనుక, కాలమనే అడ్డంకిని దాటి వెళ్ళడం ఎంతటి మహాశక్తులకు అయినా కష్టమే. ఎవరు ఎంతటి జ్ఞానాన్ని సంపాదించినా, కాలాన్ని మించిపోవడం సాధ్యపడదు; కాలం నిర్వహించే కార్యాలను ఎవరూ అధిగమించలేరు. పూర్తిగా భూమిని ఏకఛత్రాధిపత్యంగా పాలించిన మహారాజులు కూడా కాల పరిమితిని దాటి పోరారు; సముద్రాలు తమ తీరాలను దాటి పోనట్టే, వారు కూడా కాలాన్ని మించలేరు. ఇంద్రియాలను జయించి, ప్రపంచాన్ని వశపరచుకున్నవారు కూడా కాలాన్ని జయించలేరు; కాలమే వారిని జయిస్తుంది. ఆయుర్వేదాన్ని పూర్తిగా తెలిసి, జీవనోపాయ చికిత్సలు చేసిన వైద్యులు కూడా మరణాన్ని అధిగమించలేరు; ఎందుకంటే కాలాన్ని దాటి పోవడం అసాధ్యం. ఎవరికైనా ఐశ్వర్యం, సౌందర్యం, సద్గుణం, శక్తి, వంశగౌరవం ఉన్నా, కాలం తన స్వశక్తితో వేరే ఫలితాన్ని కలిగిస్తుంది. ప్రభువు, సుఖదుఃఖాల ద్వారా, ఆశించినదీ, ఆశించనిదీ సంఘటనల ద్వారా, ప్రాణులను కలిపి విడదీస్తాడు. ఒకరికి దుఃఖం కలిగిన క్షణంలో మరొకరికి ఆనందం కలుగుతుంది—ఇది కాల మహిమ ఎంత అద్భుతమో చూడు! యవ్వనంలో ఉన్నవారు ముసలివారవుతారు; బలవంతులు బలహీనులవుతారు; ధనికులు పేదలవుతారు—ద్విజులారా, కాలం విచిత్రంగా ప్రవహిస్తుంది. ఉత్తమ జన్మ, సద్గుణం, శక్తి, నైపుణ్యం—ఇవి సాధనకు చాలవు; ఎందుకంటే కాలాన్ని ఎవరూ ఆపలేరు. సంగీతమూ, నృత్యమూ మధ్యలో ఆనందంగా జీవించే వారు, వేరొకరి అన్నపానంపై ఆధారపడే పేదలు—ఈ ఇద్దరిపైనా కాల ప్రభావం సమానమే. ఔషధాలు, అమృతాలు సరిగ్గా వాడినా, కాలం తగినప్పుడు కాకపోతే ఫలితమివ్వవు; సరైన కాలంలో అందుకుంటే మాత్రం వెంటనే ఫలితం, సుఖం కలుగుతుంది. ఎవరూ తమ కాలానికి ముందే మరణించరు, జన్మించరు, సంపూర్ణ బలం పొందరు, సుఖదుఃఖాలు అనుభవించరు—ఏదీ కాలానికి ముందే జరగదు. కాలం వల్లే చల్లని గాలి వీస్తుంది; కాలం వల్లే మేఘాల నుంచి వర్షం కురుస్తుంది; కాలం వల్లే వేడి తగ్గిపోతుంది; కాలం వల్లే ప్రతిదీ పరిపక్వతను పొందుతుంది. కాలమే సృష్టికి కారణం; కాలం వల్లే పంటలు పెరుగుతాయి, కాలం వల్లే అవి నశిస్తాయి; కాలం వల్లే జీవజగత్తు తిరిగి పుట్టుకొస్తుంది. ఈ విధంగా, యథార్థంగా ఆత్మను కాలంగా తెలుసుకున్నవాడు, కాలాతీత స్వరూపాన్ని దర్శిస్తాడు. కాలానికీ, బంధనానికీ, మోక్షానికీ అతీతుడైన, పురుషుడుకాని, ప్రకృతికాని, జగత్తుకాని, అనేకవిధమైన అద్భుత రూపాలుగల పరమేశ్వరునికి నమస్కారం! ఇప్పుడు వినండి: ఈ కాలంలో మనుషుల ఆయుష్కాలాన్ని ఎలా కొలుస్తారు? కాల పరిమితి ఏమిటి? దాని కొలతలు ఎలా ఉంటాయి? ఇక్కడ మొదటి కాల విభాగాన్ని 'నిమిషం' అంటారు—కళ్ల మూసే క్షణమే నిమిషం. కాల పరిమితి శాంతిని మించేవరకు సాగుతుంది. ఒక నిమిషం అంటే కళ్ళు మూసే చర్య; పదిహేను నిమిషాలు కలిసితే ఒక కష్ట అవుతుంది. ముప్పై కష్టలతో ఒక కలా; ముప్పై కలాలతో ఒక ముహూర్తం; ముప్పై ముహూర్తాలతో ఒక పగలు, ఒక రాత్రి కలిసిన ఒక రోజు ఏర్పడుతుంది. ఇరవై ఎనిమిది లేదా ముప్పై రోజుల పగలు-రాత్రులతో ఒక నెల అవుతుంది. రెండు పక్షాలు కలిపి ఒక నెలగా పరిగణించాలి. పితృదేవతలకు పక్షవేళలు కలిసిన ఒక నెలే వారి పగలు-రాత్రి. ఆరు నెలలు కలిసినప్పుడు ఉత్తరాయణ, దక్షిణాయణం ఏర్పడతాయి; రెండు అయనాలు కలిపి ఒక సంవత్సరం అవుతుంది—ఇదే మానవ సంవత్సర పరిమాణం. శాస్త్ర ప్రకారం, దక్షిణాయణం దేవతలకు రాత్రి, ఉత్తరాయణం పగలు. ముప్పై పగలు-రాత్రులతో ఒక దేవతల నెల; పన్నెండు నెలలతో ఒక దేవ సంవత్సరంగా పరిగణించాలి. ఒక దేవ సంవత్సరానికి మానవ సంవత్సరాల్లో మూడు వందల అరవై సంవత్సరాలు సమానం. ఈ విధంగా, దేవకాలాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని యుగాలను లెక్కిస్తారు. భారతదేశంలో నలుగు యుగాలు ఉన్నాయి—మొదట కృతయుగం, తరువాత త్రేతాయుగం, తరువాత ద్వాపరయుగం, చివరగా కలియుగం. కృతయుగం నాలుగు వేల దేవ సంవత్సరాలు ఉంటుంది; దాని ప్రారంభ, ముగింపు సంధ్యలకు వందల సంవత్సరాలు ఉంటాయి. మిగతా మూడు యుగాలు, సంధ్యలు కలిపి, ముందున్న యుగం కంటే క్వార్టర్ తక్కువగా ఉంటాయి. అలా నాలుగు యుగాలు కలిపితే పన్నెండు వేల దేవ సంవత్సరాలు అవుతాయి; అలాంటి వెయ్యి చతుర్యుగాలు కలిపినదే ఒక కల్పం. డెబ్బై ఒక్క చతుర్యుగాల సమాహారం ఒక మన్వంతరం; ఒక కల్పంలో పద్నాలుగు మన్వంతరాలు ఉంటాయి. ఈ క్రమంలో వందలు, వేలాది కల్పాలు, మన్వంతరాలు, వాటి సృష్టి-లయలు గతించాయి. అవన్నీ అపరిమితమైనవి, అవ్యాఖ్యేయమైనవి—కాబట్టి వాటిని పూర్తిగా వివరించడం సాధ్యం కాదు. కల్పం అంటే బ్రహ్మదేవుని ఒక రోజు; అలాంటి వెయ్యి కల్పాలు కలిపినదే బ్రహ్మదేవుని ఒక సంవత్సరం. ఇలా పరమేశ్వరుని కాలశక్తి ద్వారా సృష్టి, స్థితి, లయ—all కాల నియమానుసారం జరుగుతాయి. ఈ మహత్తర కాల తత్త్వాన్ని, పరమాత్మను, మనం మనసారా ఆరాధించాలి.