శివపురాణమ్

నైమిషారణ్యంలోని ఋషులు మహావాయువు వచ్చి, ఆయనను సత్కరించి, సదా గౌరవంతో ఆసనం ఏర్పాటు చేశారు. వాయుదేవుడు వారిని ఆశీర్వదించి, వారి క్షేమాన్ని తెలుసుకోడానికి అడిగాడు: “ఓ బ్రాహ్మణులారా! మీరు సర్వం క్షేమంగా ఉన్నారా? మహాయజ్ఞం సక్రమంగా సాగిందా? దేవద్వేషులైన అసురులు యజ్ఞాన్ని భంగం చేయలేదా? దేవతలను మీరు శ్లోకాలతో, ఆయుధాలతో, పితృయజ్ఞాలతో ఆరాధించేటప్పుడు ఎలాంటి అపశృతి లేదా ప్రాయశ్చిత్తం అవసరం ఏర్పడిందా? నిబంధన ప్రకారం యజ్ఞక్రియలు సక్రమంగా జరిగాయా? ఇప్పుడు మహాయజ్ఞం పూర్తయిన తర్వాత, మీరు తదుపరి ఏం చేయాలనుకుంటున్నారు?” వాయుదేవుడు ఇలా ప్రశ్నించినప్పుడు, శివనిష్ఠతో పవిత్రమైన హృదయంతో ఉన్న ఋషులు వినయంతో సమాధానమిచ్చారు: “ఓ వాయుదేవా! ఈ రోజు మాకు అన్ని క్షేమాలే; ఈ రోజు మన తపస్సు నిజంగా ఫలించినది, ఎందుకంటే మీరు మాకు శుభాన్ని కలిగించేందుకు ఇక్కడకు వచ్చారు. ఇప్పుడు మీరు ప్రాచీన సంఘటనను వినండి: గతంలో మేము అజ్ఞానంలో ఉండగా, జ్ఞానాన్ని పొందేందుకు ప్రజాపతిని ఆరాధించాం. ఆయన, శరణాగతులకు ఆశ్రయం అయినవాడు, దయతో మాకు ఇలా చెప్పారు: ‘రుద్రుడు అన్నింటికంటే గొప్పవాడు; ఓ బ్రాహ్మణులారా, ఆయనే పరమకారణం.’ ‘ఆయన యొక్క నిజమైన స్వరూపాన్ని తర్కంతో గ్రహించలేరు; భక్తితో మాత్రమే తెలుసుకోవచ్చు. ఆయన కృప వల్లే భక్తి కలుగుతుంది, ఆయన కృప వల్లే ముక్తి లభిస్తుంది. అందుకే, ఆయన కృపను పొందేందుకు, మీరు నైమిషారణ్యంలో రుద్రుని దీర్ఘ యజ్ఞంతో ఆరాధించాలి. ఆయన కృప వల్ల, యజ్ఞాంతంలో వాయుదేవుడు ఇక్కడికి వస్తాడు; ఆయన నోటి ద్వారా జ్ఞానం లభిస్తుంది, అతి శ్రేయస్సు కలుగుతుంది.’ ఈ విధంగా పరమేశ్వరుడు మాకు ఉపదేశించగా, మేమంతా మీ రాక కోసం ఉత్సుకతతో ఇక్కడికి వచ్చాం. వేల దేవ సంవత్సరాలు కొనసాగిన దీర్ఘ యజ్ఞంలో మేము కూర్చుని, మీ రాక తప్ప మరొక ఆశ లేదు.” ఋషుల దీర్ఘ యజ్ఞం, ప్రాచీన సంఘటనను వాయుదేవుడు వినిపించగా, ఆయన హృదయం ఆనందంతో నిండింది. ఆయన, ఋషుల మధ్య కూర్చుని, వారు జ్ఞానాభివృద్ధి కోసం అడిగిన ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పడం ప్రారంభించారు — సృష్టి, శివుని ఐశ్వర్యాన్ని వివరించడానికి. నైమిషారణ్యవాసులు, వాయుదేవునికి నమస్కరించి, ప్రశ్నించారు: “మీరు ప్రభువు సంబంధిత జ్ఞానాన్ని ఎలా పొందారు? శివుని స్వరూపాన్ని, బ్రహ్మా నుండి అప్రకటితంగా ఉద్భవించిన స్వరూపాన్ని ఎలా పొందారు?” వాయుదేవుడు వివరించాడు: “పదకొండవ కల్పం శ్వేతలోహిత కల్పంగా ప్రసిద్ధి. ఆ కల్పంలో, చతుర్ముఖుడు సృష్టిని కోరుకొని తపస్సు చేశాడు. ఆయన తపస్సు వల్ల, ఆయన తండ్రి — అందంలో శ్రేష్ఠుడు — పరమానందంగా, యువ స్వరూపంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆయన శ్వేత అనే ఋషిగా మారి, దివ్యవాక్యాలను పలికాడు; మహేశ్వరుడు, దేవతాధిపతి, ఆయనకు దర్శనమిచ్చాడు. బ్రహ్మా, సృష్టి అధిపతి, తన తండ్రిని చూసి, గాయత్రితో కలసి పరమజ్ఞానాన్ని పొందాడు. ఆ తర్వాత, విశ్వకర్మ, చతుర్ముఖుడు, జ్ఞానం పొందిన తర్వాత, చరాచర సృష్టిని కలిగించాడు. బ్రహ్మా పరమేశ్వరుని నుండి జ్ఞానామృతాన్ని పొందినట్లు, నేను కూడా నా తపస్సు వల్ల ఆయన నోటి నుండి జ్ఞానాన్ని పొందాను.” ఋషులు అడిగారు: “మీరు పొందిన, శ్రేష్ఠమైన, శుభమైన ఆ జ్ఞానం ఏమిటి? దాని ద్వారా పరమగతిని తెలుసుకొని, మనిషి సుఖాన్ని పొందుతాడా?” వాయుదేవుడు సమాధానమిచ్చాడు: “ఆత్మ, దాని బంధనాలు, మరియు ప్రభువు గురించి నేను పురాతన కాలంలో పొందిన జ్ఞానం — ఆ పరమాధారంపై, సుఖాన్ని కోరే వ్యక్తి స్థిరంగా ఉండాలి. అజ్ఞానంతో కలిగే దుఃఖం జ్ఞానంతోనే తొలగుతుంది; జ్ఞానం అంటే వాస్తవాన్ని గ్రహించడం, వాస్తవం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది. చైతన్యము, అచైతన్యము, వాటిని నియంత్రించేవాడు — ఈ మూడు: ఆత్మ, బంధనము, ప్రభువు అని పిలుస్తారు. అవినాశి, వినాశి, వాటికి మించి ఉన్నది — ఈ మూడు పూర్తిగా వాస్తవాన్ని తెలిసినవారు వివరించారు. అవినాశి అంటే ఆత్మ, వినాశి అంటే బంధనము, రెండింటికి మించి ఉన్నది ప్రభువు. ఋషులు అడిగారు: “ఈ అవినాశి ఏమిటి? వినాశి ఏమిటి? వీటికి మించి ఉన్నది ఏమిటి? చెప్పండి, వాయుదేవా.” వాయుదేవుడు వివరించాడు: “ప్రకృతి వినాశి; ఆత్మ అవినాశి. మరోటి — పరమేశ్వరుడు — వీటిని ప్రేరేపించేవాడు, అతనే పరమమైనది.” ఋషులు మళ్ళీ అడిగారు: “ఈ ప్రకృతి ఏమిటి? ఆత్మ ఎవరు? వీటి సంబంధం ఏమిటి? ప్రేరేపించేవాడు ఎవరు?” వాయుదేవుడు చెప్పాడు: “మాయనే ప్రకృతి. ఆత్మ మాయ ద్వారా ఆవరించబడింది. వీటి సంబంధం ప్రాథమిక క్రియ ద్వారా. శివుడే ప్రేరేపించేవాడు.” ఋషులు మరింత అడిగారు: “ఈ మాయ ఏమిటి? దాని స్వరూపం ఏమిటి? మాయ ఎలా ఆవరించుతుంది? దాని మూలం ఏమిటి? శివత్వం అంటే ఏమిటి? శివుడు ఎక్కడ నుండి?” వాయుదేవుడు వివరించాడు: “మాయ మహేశ్వరుని శక్తి; మాయ ద్వారా ఆవరించబడినవాడు చైతన్య స్వరూపుడు. మల అనే సహజ అపవిత్రత చైతన్యాన్ని మూలిస్తుంది; స్వచ్ఛతే సహజ శివత్వం.” ఋషులు అడిగారు: “మాయ ఎలా సమస్త వ్యాప్తిని ఆవరిస్తుంది? ఎందుకు? మానవునిలో ఈ ఆవరణం ఎందుకు జరుగుతుంది? ఇది ఎలా తొలగించబడుతుంది?” వాయుదేవుడు సమాధానమిచ్చాడు: “అది సమస్త వ్యాప్తి అయినప్పటికీ, ఆవరణం ఉంది; ఎందుకంటే సమస్త వ్యాప్తి అయినదానికి కూడా, కలా మొదలైనవి ద్వారా కలిగే కర్మమే అనుభవానికి కారణం, అపవిత్రత తొలగించినప్పుడు అది ఆగిపోతుంది.” ఋషులు అడిగారు: “కలా మొదలైనవి ఏమిటి? కర్మ ఏమిటి? దాని ఆరంభం, ముగింపు, ఫలం, ఆధారం ఏమిటి?” వాయుదేవుడు వివరించాడు: “కలా, జ్ఞానం, ఆసక్తి, కాలం, క్రమం — ఇవే కలా మొదలైనవి; అనుభవించేవాడు మనిషి.” ఇలా వాయుదేవుడు, ఋషుల ప్రశ్నలకు ఓదార్పుగా, శివుని పరమసత్యాన్ని, ఆత్మ-బంధ-ప్రభువు సంబంధాన్ని, మాయ, మల, శివత్వం, కర్మ, కలా మొదలైనవి గురించి పరమ జ్ఞానాన్ని వివరించాడు.