శివపురాణమ్
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
శివ మహాపురాణంలో చెప్పబడిన విధంగా, ఎవరికైతే ఎంత సామర్థ్యం ఉందో అంత మేరకు, మాయ లేకుండా, లింగం లేదా విగ్రహానికి అర్పణలు సమర్పిస్తూ, నిరంతరం భక్తితో ఆరాధన చేయాలి. భక్తితో కూడిన పాండిరంగం, గోపుర ద్వారం, పవిత్ర స్థలం, మఠం, పొలం, ఉత్సవం, వస్త్రాలు, సుగంధాలు, పుష్పమాలలు, ధూపం, దీపం — ఇవన్నీ సమర్పించాలి. వివిధ భక్ష్యాలు, పిండివంటలు, ఉపహారాలు, గొడుగు, ధ్వజం, వాయించు పంక, చామరా మొదలైన రాజోపచారాలు కూడా సమర్పించాలి. లింగం మరియు విగ్రహానికి అన్ని రాజోపచారాలతో సత్కారం చేసి, శక్తి మేరకు ప్రదక్షిణ, నమస్కారం, జపం చేయాలి. ప్రతిరోజూ, ఆవాహన నుంచి విసర్జన వరకు అన్ని కర్మలను భక్తితో నిర్వర్తించాలి. ఈ విధంగా శంకరుని లింగం, విగ్రహాలలో ఆరాధన చేస్తే, శివుని కృపవల్ల, వినికిడి మొదలైన సాధనలను వదిలిపెట్టినా కూడా ముక్తిని పొందవచ్చు. పురాతన మహానుభావులు కూడా లింగం, విగ్రహారాధన ద్వారానే ముక్తిని పొందారు. ప్రపంచంలో ఇతర దేవతలు విగ్రహరూపంలో మాత్రమే ఆరాధించబడతారు. అయితే శివుడు మాత్రం లింగరూపంలోను, విగ్రహరూపంలోను ఆరాధించబడతాడు. ఈ విషయంలో మహర్షులు ప్రశ్నించారు: "ఇతర దేవతలు విగ్రహాల్లో మాత్రమే, శివుడు మాత్రం లింగంలోను, విగ్రహంలోను ఎందుకు ఆరాధించబడతాడు?" ఇది ధర్మమైన, ఆశ్చర్యమైన ప్రశ్న అని, దీనికి సమాధానం చెప్పగలిగేది పరమేశ్వరుడే అని చెప్పారు. శివుడు స్వయంగా ఉపదేశించిన విషయాన్ని గురుపరంపర ద్వారా వినిపించినట్లుగా వివరించారు: శివుడు బ్రహ్మస్వరూపుడు కనుక 'నిష్కల' (అవయవరహితుడు) అని పిలవబడతాడు. ఆయనకు రూపం ఉన్నందున 'సకల' (అవయవసంపన్నుడు) కూడా. అందువల్ల ఆయనకు అవయవాలు ఉన్నట్లూ, లేనట్లూ రెండు స్వరూపాలు ఉంటాయి. అవయవరహితత్వాన్ని సూచించేదే లింగం; అవయవసంపన్నత్వాన్ని సూచించేది విగ్రహం. ఈ రెండు స్వరూపాల కలయికను 'బ్రహ్మ' అనే పదంతో సూచిస్తారు. అందువల్ల ప్రజలు లింగాన్ని, విగ్రహాన్ని ఎప్పుడూ ఆరాధిస్తారు. ఇతర దేవతలు బ్రహ్మతత్వాన్ని పొందలేరు; అవయవరహితత్వం వారికి లేదు. అందుకే దేవేంద్రాది దేవతలు లింగాన్ని ఆరాధించరు; వారు బ్రహ్మతత్వం లేని జీవులు. శివుడు మాత్రమే బ్రహ్మ; ఇతర దేవతలు జీవులు. వేదాంతసారంతో, ప్రణవార్థంతో స్థాపించబడిన ఈ తత్త్వాన్ని నందీశ్వరుడు మండరపర్వతంపై ప్రశ్నించబడ్డాడు. సనత్కుమారుడు, బ్రహ్మ కుమారుడు, వివిధ దేవతల స్వరూపాన్ని, ముఖ్యంగా శివుని గురించి నందీశ్వరునిని అడిగాడు. విగ్రహాన్ని మాత్రమే ప్రజలు ఎక్కువగా ఆరాధిస్తారు; కానీ శివుని విషయంలో మాత్రం లింగం, విగ్రహం రెండూ ఆరాధనలో ఉంటాయి. దీని రహస్యాన్ని శివుడు స్వయంగా వివరించాడు: శివుడు బ్రహ్మస్వరూపుడై, అవయవరహితుడు. అందువల్ల లింగమే వేదాల్లో ఆరాధనకు అంగీకరించబడింది. అలాగే, అవయవసంపన్నత్వం వల్ల విగ్రహాన్ని కూడా ఆరాధిస్తారు. ఇతర దేవతలు జీవులు కాబట్టి, విగ్రహాన్ని మాత్రమే ఆరాధించబడతారు. దేవతలు ప్రత్యక్షమయ్యే సమయంలో అవయవాలతో కూడిన రూపమే దర్శనమిస్తుంది. శివుని విషయంలో మాత్రం లింగం, విగ్రహం రెండూ దర్శించబడతాయి. శివుని లింగ, విగ్రహప్రచారాన్ని ప్రశంసిస్తూ, పరమార్థంలో శివునికి ఇతరులకు తేడా ఉంది; ఆ తత్త్వమే పరమ, లింగం, విగ్రహం మొదలైన వాటి ద్వారా వెలిసింది. "హే యోగేశ్వరా! లింగావతరణ లక్షణాల్ని వినాలని నాకు ఉంది," అని అడిగినవారికి, శివుడు అత్యున్నత సత్యాన్ని ప్రేమతో వివరించాడు. ప్రాచీన కాలంలో, ఒక మహాకల్పాంతంలో, జగత్తు ప్రసిద్ధిగాంచినప్పుడు, బ్రహ్మ, విష్ణువులు పరస్పరం గొడవపడ్డారు. వారి అహంకారాన్ని తొలగించేందుకు, పరమేశ్వరుడు అంతులేని అగ్నిస్థంభంలా మధ్యలో స్వరూపాన్ని ప్రదర్శించాడు. ఆ అగ్నిస్థంభంలో తన నిజమైన లింగాన్ని చూపించాడు; అది అన్ని ప్రాణుల శ్రేయస్సుకోసం. అప్పటి నుంచి జగత్తులో లింగాన్ని నిరాకారంగా, విగ్రహాన్ని సాకారంగా శివునికి ప్రతిష్టించారు. ఇతర దేవతలకు విగ్రహమే స్థాపించబడింది; ఆ దేవతల విగ్రహాలు ఆయా అనుగ్రహాలను ఇస్తాయి. కానీ శివుని లింగ-విగ్రహం భోగాన్ని, మోక్షాన్ని రెండింటినీ ప్రసాదిస్తుంది. ఒకసారి, యోగేశ్వరుడా! విష్ణువు పాము మీద విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, పరమ ఐశ్వర్యంతో, సేవకులతో కూడి నిద్రించేవాడు. ఆ సమయంలో బ్రహ్మ, బ్రహ్మజ్ఞానంలో ప్రథముడు, అక్కడికి వచ్చి, పద్మనాభుడైన విష్ణువును ప్రశ్నించాడు: "ఇక్కడ మానవుడిలా పడుకుని ఉన్న నువ్వెవరు? నన్ను గర్వంతో చూస్తున్నావు? లేచి, నన్ను, నీ గురువును, ప్రభువును దర్శించు." "తన గురువు, ప్రభువు వచ్చినప్పుడు గర్వంతో ప్రవర్తించేవాడు ద్రోహి, మూర్ఖుడు; అతనికి ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి," అని బ్రహ్మ అన్నారు. ఈ మాటలు విని, విష్ణువు లోపల కోపంతో ఉన్నా, బయట ప్రశాంతంగా, "శాంతి కలుగుగాక, స్వాగతం బాలకా, కూర్చో, ఈ ఆసనం తీసుకో," అన్నాడు. అప్పుడూ బ్రహ్మ విష్ణువును చూచి, "నీ ముఖం ఎందుకు క్రూరంగా ఉంది? నీ చూపు ఎందుకు అసమంగా ఉంది? టైగర్ వలె ఉంది. నీకు గర్వం పెరిగింది, కాల ప్రభావంతో," అన్నారు. "ప్రపంచానికి బ్రహ్మదేవుడే ప్రభువు, నువ్వు రక్షకుడవు. ఈ లోకం నాలోనే ఉంది, అయినా నువ్వు మానవుల్లో దొంగవాడిలా ప్రవర్తిస్తున్నావు." "నా నాభిలోని పద్మం నుంచి జన్మించిన నువ్వు నా కుమారుడవు; అయినా వ్యర్థంగా మాట్లాడుతున్నావు." ఇలా ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు పరస్పరం ఘర్షణ పడుతూ— "నేనే పరముడు, నువ్వు కాదవు; నేనే ప్రభువు, నువ్వు కాదవు" అని వాదిస్తూ, ఒకరిని ఒకరు సంహరించదలచుకుని యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు. అమరులైన ఆ ఇద్దరు, బ్రహ్మ తన హంసపై, విష్ణువు గరుడుడిపై, పరస్పరం యుద్ధం చేశారు. బ్రహ్మ, విష్ణువుల అనుచరులు కూడా పరస్పరం పోరాడారు.