శివపురాణమ్
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
మనసుతో ధ్యానం చేయడం గొప్ప సాధనంగా చెప్పబడింది. మహేశ్వరుని గురించి వినడం, చదవడం, ఆలోచించడం—ఇవి ముఖ్యమైన మార్గాలు. ఈ విధంగా, మనకు శాస్త్రాధారం ఈ మార్గమే; దీని ద్వారా పరమ లక్ష్యాన్ని సాధించేందుకు, అన్ని కార్యాలను నిబద్ధతతో కొనసాగించాలి. ప్రజలు తమ కళ్లతో ప్రత్యక్షంగా కనిపించే విషయాలను అనుసరిస్తారు; కానీ, ఎక్కడైనా ప్రత్యక్షంగా కనిపించని విషయాలను తెలుసుకోవటానికి వినడమే ఆధారంగా ఉంటుంది. అందుకే, వినడం ప్రథమంగా ఉంది; గురువు నోట వినిన తర్వాత, జ్ఞానులు మిగతా—పఠనం, ధ్యానం—పనులను నెరవేర్చుతారు. ఈ సాధనాన్ని సక్రమంగా, దశలవారీగా ధ్యానం వరకు పూర్తిగా సాధించినప్పుడు, శివయోగం కలుగుతుంది; అలాగే, సలోక్యాది ఫలాలు క్రమంగా లభిస్తాయి. ఆ తర్వాత, శరీర సంబంధమైన అన్ని వ్యాధులు, అన్ని ఆనందాలు కరిగిపోతాయి; సాధన ద్వారా ఈ కష్టాన్ని భరిస్తారు, తర్వాత ప్రారంభం నుండి అంతం వరకు మంగళం కలుగుతుంది. బ్రహ్మన్, ఏ విధమైన ధ్యానం? ఏ విధమైన వినడం? పఠనం ఎలా చేయాలి? నిజంగా చెప్పు. మనసు శుద్ధి, తర్కానికి మక్కువ, శివుని గుణాలు, రూపాలు, లీలలను వివరించే నామాలను ఉపాసన, పఠనం మొదలైన వాటిలో శుద్ధతతో ఆలోచించడం—ఇది నిరంతర ధ్యానం, భగవంతుని దర్శనంతో సాధ్యమయ్యేది, అన్ని ఉత్తమ సాధనాల్లో ఇది ప్రధానమైనది. పాట, శాస్త్రవాక్యాలు, లేదా మాట ద్వారా శంభుని మహిమ, గుణాలు, రూపాలు, లీలలను వివరించే నామాలను రుచికరంగా, స్పష్టంగా ప్రశంసించడం—ఇది పఠనం, ఇది మధ్యస్థ సాధనంగా పరిగణించబడుతుంది. ఏ సాధనంతో, ఎక్కడైనా, శివుని గురించి అనేక మాటలను వినికిడి ద్వారా, మహిళ కౌగిలింత ఎంత బలంగా ఉంటుందో అంత బలంగా వినడం—ఇది వినడం, ప్రపంచంలో ప్రసిద్ధమైనది. సద్గుణుల సాంగత్యంతో వినడం మొదట వస్తుంది; ఆ తర్వాత సృష్టికర్తను పఠించడం, అది బలమైనప్పుడు ధ్యానం అత్యుత్తమంగా ఉంటుంది. చివరికి శంకరుని దృష్టితో అన్నీ జరుగుతాయి. ఈ సాధన మహిమ గురించి పురాతన మునులు ఒక సంఘటనను చెప్పారు; మీ కోసం నేను చెప్పబోతున్నాను—శ్రద్ధతో వినండి. పూర్వం, నా గురువు వ్యాసుడు, పరాశర మహర్షి కుమారుడు, శుభ్రమైన సరస్వతి నది తీరంలో కలతతో తపస్సు చేసాడు. ఆ ప్రాంతానికి అనుకోకుండా వెళ్తున్నప్పుడు, దివ్య విమానంలో, సూర్యుడు లాంటి ప్రకాశంతో, పుణ్యాత్ముడు సనత్కుమారుడు నా గురువును దర్శించాడు. ధ్యానంలో లీనమై, మేల్కొన్న వ్యాసుడు, అజన్ముడు సనత్కుమారుని చూశాడు; నమస్కరించి, మహర్షి ఆసక్తిగా మాట్లాడాడు. అతని చేతులు, కాళ్లు కడగటానికి నీళ్లు సమర్పించి, దైవానికి తగిన ఆసనం ఇచ్చాడు; సంతోషించిన ప్రభువు, నమస్కరించిన వ్యాసునికి గంభీరమైన స్వరంతో మాట్లాడాడు. ‘‘ఓ మునీ, ప్రత్యక్షంగా గ్రహించదగిన నిజాన్ని ధ్యానించు; ఇక్కడ శివునితో సహవాసంలో, ఏ ప్రయోజనంతో తపస్సు చేస్తున్నావు?’’ అని అడిగాడు. కుమారుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, ముని తన ఉద్దేశాన్ని చెప్పాడు: ‘‘ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్ష—వేద మార్గంలో భక్తితో అనుసరించాను. మీ కృప వల్ల, ప్రపంచంలో అనేక విషయాలను స్థాపించాను; అయినా, అన్ని విధాలుగా గురువుగా ఉన్నా, ఇదే జరిగింది. మోక్షానికి దారితీసే జ్ఞానం కలుగలేదు—ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యం. మోక్షం కోసం తపస్సు చేస్తున్నాను, కానీ దీనికి కారణం నాకు తెలియదు.’’ ఇలా, వ్యాసుడు కుమారుని ప్రార్థించగా, శక్తివంతమైన కుమారుడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన వ్యాసునికి మోక్షానికి నిర్ధారిత కారణాన్ని వివరించాడు. ‘‘శంభుని వినడం, ప్రశంసించడం, ధ్యానం—ఈ మూడు గొప్ప మార్గాలు, వేదాలలో నిష్టగా చెప్పబడిన సాధనాలు.’’ అని వివరించాడు. ‘‘మునుపు, ఇతర మార్గాల సాధనలో నేను కలత చెందాను; స్థిరమైన మందర పర్వతంపై తపస్సు చేశాను. అప్పుడు, శివుని ఆజ్ఞతో, కరుణామయుడు, గణాధిపతి నందికేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అతను ప్రేమతో మోక్షానికి పరమ మార్గాన్ని చెప్పాడు: శంభుని వినడం, ప్రశంసించడం, ధ్యానం—వేదాలు సమ్మతించినవి. ఈ మోక్షానికి మూడు మార్గాలను శివుడు స్వయంగా నాకు చెప్పాడు: ‘‘ఓ బ్రాహ్మణా, వినడం మొదలైన సాధనాలను పునఃపునః ఆచరించు.’’ అలా చెప్పిన ఆనందమయుడు, తన అనుచరులతో, తనదైన దివ్య విమానంలో, అత్యుత్తమ స్థానానికి వెళ్లిపోయాడు. ఇలా, సారాంశంగా, శ్రేష్ఠమైన పురాతన కథను చెప్పాను; ఓ సూతా, వినడం మొదలైన మూడు మార్గాలు మోక్షానికి మార్గంగా నీ ద్వారా ప్రకటించబడ్డాయి. వినడం మొదలైన మూడు సాధనాలను చేయలేని వారు, ఏం చేయాలి? శ్రమ లేకుండా మోక్షం సాధించడానికి ఏ కార్యం చేయాలి? వినడం మొదలైన మూడు సాధనాలు చేయలేని వారు, శంకరుని లింగం లేదా ప్రతిమను స్థాపించి, ప్రతిరోజూ పూజ చేస్తే, సంసార సముద్రాన్ని దాటి వెళ్తారు. తమ శక్తి మేరకు, మాయ లేకుండా, లింగం లేదా ప్రతిమ కోసం పూజా పదార్థాలను సమర్పించి, నిరంతరం పూజ చేయాలి. భక్తితో, మండపం, ద్వారం, పవిత్ర స్థలం, మఠం, క్షేత్రం, ఉత్సవం, వస్త్రం, సుగంధం, పుష్పమాల, ధూపం, దీపం—ఇవి సమర్పించాలి. వివిధ భోజనాలను, పిండివంటలు, పక్క పదార్థాలు, గొడుగు, ధ్వజం, పంకా, చామరా, వాటి ఉపకరణాలు సమర్పించాలి. లింగం, ప్రతిమకు రాజోపచారాలు అందించాలి; ప్రదక్షిణ, నమస్కారం, పఠనాన్ని శక్తి మేరకు చేయాలి. భక్తితో, ప్రతిరోజూ ఆవాహన నుండి సమాప్తి వరకు పూజా విధులను నిర్వహించాలి; ఇలా లింగం, శంకరుని ప్రతిమను పూజించాలి. శివుని అనుగ్రహంతో, వినడం మొదలైన సాధనాలు వదిలిపెట్టినా, విజయాన్ని సాధిస్తారు; పురాతన మహానుభావులు కేవలం లింగం, ప్రతిమను పూజించడమే ద్వారా ముక్తి పొందారు. అన్ని దేవతలు ప్రతిమ రూపంలో పూజించబడతారు; కానీ, శివుని లింగం, ప్రతిమ రూపంలో ఎక్కడైనా ఎలా పూజించబడుతుంది? ఓ మహామునీ, ఈ ప్రశ్న ధార్మికంగా, అద్భుతంగా ఉంది; ఇందులో మహాదేవుడు మాత్రమే ఉపదేశకుడు, మరొకరు ఎక్కడా లేరు. శివుడు ఉపదేశించినది, గురువు నోట వినినదాన్ని నేను ప్రకటించబోతున్నాను: శివుడు బ్రహ్మ స్వరూపుడైనందున ‘‘నిర్విశేషుడు’’ అని పిలవబడతాడు. ఆయనకు రూపం ఉన్నందున, ‘‘సవిశేషుడు’’ కూడా; అందుకే, ఆయన నిర్విశేషుడు మరియు సవిశేషుడు రెండూ. నిర్విశేషత్వం వల్ల, ఆయన లింగం నిరాకారంగా, ఆయనతో ఏకత్వంగా ఉంటుంది.