శివపురాణమ్
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
సమావేశమైన మహర్షుల మాటలు విని, సూతుడు హర్షంతో పరిపూర్ణుడైన శంకరుని స్మరించి, ఆ మహర్షులలో శ్రేష్ఠులైనవారికి ఇలా ప్రసంగించసాగాడు: “మహర్షులారా! నిష్కళంకుడైన శివుని స్మరించుకుంటూ, మీ అందరూ శైవపురాణాన్ని శ్రద్ధగా వినండి. ఇది పురాణపరంపరకు అంకితమై, వేదసారాన్ని ప్రతిపాదించే మహత్తరమైన గ్రంథం. ఇందులో మూడు విధాలైన గానం — భక్తి, జ్ఞానం, వైరాగ్యాలను కలిగించే గానం — ప్రేమతో పాడబడుతుంది. వేదాంతమార్గంలో తెలిసే పరమార్థస్వరూపం ఇందులో స్పష్టంగా వివరించబడింది. వేదసారాన్ని, అనేక యుగాల్లో, అనేక కాలాల్లో పునఃపునః ప్రకటించబడిన పురాణాన్ని మీరు శ్రద్ధగా వినండి. ఈ ప్రస్తుత కల్పంలో సృష్టి ప్రారంభమైనప్పుడు, ఆరు వంశాల ఋషులు పరస్పరం సంభాషించుకున్నారు. వారందరిలో పెద్ద వివాదం ఏర్పడింది—‘ఇదే పరమం, ఇది కాదు’ అని. వారు అనంతుడైన బ్రహ్మను, జగత్కర్తను ఆశ్రయించి ప్రశ్నించడానికి వెళ్లారు. వారు వినయంతో చేతులు జోడించి ఇలా అన్నారు: ‘ప్రభూ! మీరు అన్ని లోకాల సృష్టికర్త, ప్రతి కారణానికి కారణమవారు. సమస్త తత్త్వాలకు అతీతుడైన, పురాతనుడైన, వాకూ మనస్సూ చేరలేని పరమపురుషుడు ఎవరు? బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్ర, ఇంద్ర మరియు సమస్త ఇంద్రియాలు మొదటగా ఎవరి నుండి ఉద్భవించాయి? ఆ దేవుడు, మహాదేవుడు, జగత్పతియైన ఆయన, పరమభక్తితో మాత్రమే దర్శించబడతారు; వేరే విధంగా ఎక్కడా కాదని తెలుసుకోండి. రుద్రుడు, హరి, హరుడు మరియు ఇతర దేవతాధిపతులు ఎల్లప్పుడూ ఆయన దర్శనాన్ని పరమభక్తితో కోరుతారు. ఇంకా ఏమి చెప్పాలి? శివునిపై భక్తితో ముక్తి లభిస్తుంది; దేవతలపై భక్తి కృపవల్ల కలుగుతుంది; కృప భక్తి వల్ల పుట్టుతుంది—విత్తనం నుండి మొలక, మొలక నుండి విత్తనం పుట్టినట్లు. కావున ప్రభువు కృప కోసం, ద్విజులారా, మీరు భూమిపై వెళ్ళి, వెయ్యేళ్ళపాటు దీర్ఘమైన యాగాన్ని చేయాలి. ఆ యాగంలో శివుని కృప వల్లే వేదజ్ఞానసారం, చేయవలసినది, సాధనమూ తెలిసిపోతాయి. ఇప్పుడు, పరమలక్ష్యం ఏమిటి? దానికి అత్యుత్తమ సాధనం ఏమిటి? ఎలాంటి సాధకుడు కావాలి? ఈ సత్యాన్ని మాకు చెప్పండి. లక్ష్యం—శివపదవిని సాధించడం; సాధనం—ఆయన సేవ; సాధకుడు—ఆయన కృపవల్ల నాశ్వర ఫలాలపై ఆసక్తి లేని వాడు. వేదాల్లో చెప్పిన కర్మలను చేసి, వాటి మహాఫలాన్ని సమర్పించి, శివుని పరమస్థానాన్ని, ఆయన లోకాన్ని పొందుతూ, క్రమంగా ఆ స్థాయికి చేరతారు. ప్రతి ఒక్కరి భక్తిని బట్టి పరమఫలం లభిస్తుంది; అనేక విధాలైన సాధనాలు, స్వయంగా ప్రభువు బోధించినవే. మొత్తం చెప్పాలంటే, వినడం—చేతితో వినడం, వాక్కుతో పారాయణం చేయడం—ఇవి సారాంశమూ, మార్గమూ. మనస్సుతో ధ్యానం చేయడమే గొప్ప సాధనంగా చెప్పబడింది; మహేశ్వరుని గురించి వినడం, పారాయణం చేయడం, మనస్సులో ఆలోచించడం చేయాలి. ఈ విధంగా శాస్త్రప్రామాణ్యం మనకు మార్గదర్శకం; దీనివల్ల పరమలక్ష్యాన్ని సాధించాలి, అన్ని ప్రయోజనాల సాధనలో నిబద్ధతతో ఉండాలి. మనుషులు కనువెదురుగా కనిపించే వాటిని అనుసరిస్తారు; కాని, అనుభవంలోకి రాని విషయాల్లో మాత్రం, వినడం ద్వారా జ్ఞానం సంపాదించి, అనుసరిస్తారు. అందుచేత వినడమే ప్రధానం; గురువు వాక్కు ద్వారా వినినవాడు, మిగిలిన పారాయణం, ధ్యానం మొదలైనవి చేయగలడు. ఈ విధంగా వినడం నుండి పారాయణం, పారాయణం నుండి ధ్యానం వరకు క్రమంగా సాధన చేయడం వల్ల శివయోగం కలుగుతుంది; తరువాత క్రమంగా శాలొక్యాది స్థితులు కలుగుతాయి. అనంతరం, శరీర సంబంధమైన వ్యధలు, ఆనందాలు అంతా లయమవుతాయి; సాధనతో తాపత్రయం భరించాలి, తర్వాత మొదటి నుండి చివరివరకు మంగళమే ఫలిస్తుంది. ఈ ధ్యానం ఎలా చేయాలి? వినడమెలా? పారాయణం ఎలా? సత్యంగా వివరించండి అని వారు అడిగారు. అప్పుడు సూతుడు ఇలా వివరించాడు: మనస్సును శుద్ధిపరిచి, తర్కానికి మక్కువతో, శంభువు గుణాలు, రూపాలు, లీలలను వివరించే నామాలను పూజ, పారాయణాది రూపంలో నిరంతరం ఆలోచించడమే ధ్యానం. ఇది ప్రత్యక్షంగా ప్రభువు దర్శనానికి దోహదపడే అత్యుత్తమ సాధనంగా చెప్పబడింది. శాస్త్రవాక్యాల ద్వారా, గానంతో, లేదా మధురమైన మాటలతో శంభువు యొక్క మహిమ, గుణ, రూప, లీలలను వర్ణించే నామాలను స్ఫుటంగా, రుచికరంగా ప్రార్థించడమే పారాయణం; ఇది మధ్యమమైన సాధనంగా భావించబడింది. ఏ సాధనంతోనైనా, ఎక్కడైనా శివుని గురించి మాటలను శ్రద్ధతో వినడమే—దీనిని వినడం అంటారు; ఇది లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందినది. సద్గుణుల సాంగత్యంతో వినడమే మొదటి మెట్టు; ఆ తరువాత పశుపతిపారాయణం, అది బలపడిన తర్వాత ధ్యానం—ఇవి క్రమంగా జరుగుతాయి. చివరికి శంకరుని కటాక్షంతో అన్నీ సిద్ధిస్తాయి. ఈ సాధన మహిమను పురాతన ఋషులు ఒక ఉదాహరణ ద్వారా వివరించారు; మీకోసం దానిని చెబుతాను, శ్రద్ధగా వినండి. పురాకాలంలో, నా గురువు వ్యాసుడు, పరాశర ఋషి కుమారుడు, సరస్వతీ తీరాన తపస్సు చేస్తూ, అంతర్లోలతతో ఉన్నాడు. ఆ సమయంలో, యాదృచ్ఛికంగా అక్కడికి వెళ్తున్నపుడు, దైవిక వాహనంపై, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, పుణ్యశ్లోకుడు అయిన సనత్కుమారుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ధ్యానంలో లీనుడై, మేలుకొని, వ్యాసుడు ఆ అజన్ముడైన దేవుని చూశాడు; అతను ఆశ్చర్యంతో నమస్కరించి, ఆసక్తిగా మాట్లాడాడు. అతిథిగా వచ్చిన సనత్కుమారునికి పాద్యార్ఘ్యాదులతో సత్కరించి, దేవతలకు యోగ్యమైన ఆసనం సమర్పించాడు. సంతుష్టుడైన సనత్కుమారుడు, నమస్కరించిన వ్యాసునితో గంభీరమైన స్వరంతో ఇలా అన్నాడు: ‘ఋషి! ప్రత్యక్షానుభవానికి అందుబాటులో ఉన్న పరమార్థాన్ని ధ్యానించు; ఇక్కడ శివుడు నీకు సహచారిగా ఉన్నాడు. నీ తపస్సుకి ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?’ అప్పుడు వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: ‘కుమార! ధర్మార్థకామమోక్షాలను, వేదమార్గంలో భక్తితో అనుసరించడానికే నా తపస్సు. నీ కృపవల్ల ప్రపంచంలో అనేక విషయాలను స్థాపించాను; అయినా నేను అన్ని విధాలుగా గురువుగా ఉన్నప్పటికీ, విముక్తికి దారి చూపే జ్ఞానం నాకు కలుగడం లేదు—ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యం. విముక్తికోసం తపస్సు చేస్తున్నాను, కాని కారణం నాకు తెలియడం లేదు.