शिवपुराणम्

शक्तिमन्तं स्रुक्स्रुवौ च दधानं दक्षिणे करे तोमरं तालवृंतं च घृतपात्रं तथेतरैः

जातं ध्यात्वैवमाकारं जातकर्म समाचरेत् नालापनयनं कृत्वा ततः संशोध्य सूतकम्

शिवाग्निरुचिनामास्य कृत्वाहुतिपुरस्सरम् पित्रोर्विसर्जनं कृत्वा चौलोपनयनादिकम्

अप्तोर्यामावसानान्तं कृत्वा संस्कारमस्य तु आज्यधारादिहोमं च कृत्वा स्विष्टकृतं ततः

रमित्यनेन बीजेन परिषिंचेत्ततः परम् ब्रह्मविष्णुशिवेशानां लोकेशानां तथैव च

तदस्त्राणां च परितः कृत्वा पूजां यथाक्रमम् धूपदीपादिसिद्ध्यर्थं वह्निमुद्धृत्य कृत्यवित्

साधयित्वाज्यपूर्वाणि द्रव्याणि पुनरेव च कल्पयित्वासनं वह्नौ तत्रावाह्य यथापुरा

संपूज्य देवं देवीं च ततः पूर्णांतमाचरेत् अथ वा स्वाश्रमोक्तं तु वह्निकर्म शिवार्पणम्

बुद्ध्वा शिवाश्रमी कुर्यान्न च तत्रापरो विधिः शिवाग्नेर्भस्मसंग्राह्यमग्निहोत्रोद्भवं तु वा

वैवाहोग्निभवं वापि पक्वं शुचि सुगंधि च कपिलायाः शकृच्छस्तं गृहीतं गगने पतत्

न क्लिन्नं नातिकठिनं न दुर्गन्धं न शोषितम् उपर्यधः परित्यज्य गृह्णीयात्पतितं यदि

पिंडीकृत्य शिवाग्न्यादौ तत्क्षिपेन्मूलमंत्रतः अपक्वमतिपाक्वं च संत्यज्य भसितं सितम्

आदाय वा समालोड्य भस्माधारे विनिक्षिपेत् तैजसं दारवं वापि मृन्मयं शैलमेव च

अन्यद्वा शोभनं शुद्धं भस्माधारं प्रकल्पयेत् समे देशे शुभे शुद्धे धनवद्भस्म निक्षिपेत्

न चायुक्तकरे दद्यान्नैवाशुचितले क्षिपेत् न संस्पृशेच्च नीचांगैर्नोपेक्षेत न लंघयेत्

तस्माद्भसितमादाय विनियुंजीत मन्त्रतः कालेषूक्तेषु नान्यत्र नायोग्येभ्यः प्रदापयेत्

भस्मसंग्रहणं कुर्याद्देवे ऽनुद्वासिते सति उद्वासने कृते यस्माच्चण्डभस्म प्रजापते

अग्निकार्ये कृते पश्चाच्छिवशास्त्रोक्तमार्गतः स्वसूत्रोक्तप्रकाराद्वा बलिकर्म समाचरेत्

अथ विद्यासनं न्यस्य सुप्रलिप्ते तु मण्दले विद्याकोशं प्रतिष्ठाप्य यजेत्पुष्पादिभिः क्रमात्

विद्यायाः पुरतः कृत्वा गुरोरपि च मण्डलम् तत्रासनवरं कृत्वा पुष्पाद्यै गुरुमर्चयेत्

ततोनुपूजयेत्पूज्यान् भोजयेच्च बुभुक्षितान् ततस्स्वयं च भुंजीत शुद्धमन्नं यथासुखम्

निवेदितं च वा देवे तच्छेषं चात्मशुद्धये श्रद्दधानो न लोभेन न चण्डाय समर्पितम्

गन्धमाल्यादि यच्चान्यत्तत्राप्येष समो विधिः न तु तत्र शिवोस्मीति बुद्धिं कुर्याद्विचक्षणः

भुक्त्वाचम्य शिवं ध्यात्वा हृदये मूलमुच्चरेत् कालशेषं नयेद्योग्यैः शिवशास्त्रकथादिभिः

रात्रौ व्यतीते पूर्वांशे कृत्वा पूजां मनोहराम् शिवयोः शयनं त्वेकं कल्पयेदतिशोभनम्

भक्ष्यभोज्यांबरालेपपुष्पमालादिकं तथा मनसा कर्मणा वापि कृत्वा सर्वं मनोहरम्

ततो देवस्य देव्याश्च पादमूले शुचिस्स्वपेत् गृहस्थो भार्यया सार्धं तदन्ये ऽपि तु केवलाः

प्रत्यूषसमयं बुद्ध्वा मात्रामाद्यामुदीरयेत् प्रणम्य मनसां देवं सांबं सगणमव्ययम्

देशकालोचितं कृत्वा शौचाद्यमपि शक्तितः शंखादिनिनदैर्दिव्यैर्देवं देवीं च बोधयेत्