शिवपुराणम्

न्यासस्तु त्रिविधः प्रोक्तः स्थित्युत्पत्तिलयक्रमात् स्थितिर्न्यासो गृहस्थानामुत्पत्तिर्ब्रह्मचारिणाम्

यतीनां संहृतिन्यासो वनस्थानां तथैव च स एव भर्तृहीनायाः कुटुंबिन्याः स्थितिर्भवेत्

कन्यायाः पुनरुत्पत्तिं वक्ष्ये न्यासस्य लक्षणम् अंगुष्ठादिकनिष्ठांतं स्थितिन्यास उदाहृतः

दक्षिणांगुष्ठमारभ्य वामांगुष्ठान्तमेव च उत्पत्तिन्यास आख्यातो विपरीतस्तु संहृतिः

सबिंदुकान्नकारादीन्वर्णान्न्यस्येदनुक्रमात् अंगुलीषु शिवं न्यस्येत्तलयोरप्यनामयोः

अस्त्रन्यासं ततः कृत्वा दशदिक्ष्वस्त्रमंत्रतः निवृत्त्यादिकलाः पञ्च पञ्चभूतस्वरूपिणीः

पञ्चभूताधिपैस्सार्धं ततच्चिह्नसमन्विताः हृत्कण्टतालुभ्रूमध्यब्रह्मरन्ध्रसमाश्रयाः

तद्तद्बीजेन संग्रंथीस्तद्तद्बीजेषु भावयेत् तासां विशोधनार्थाय विद्यां पञ्चाक्षरीं जपेत्

निरुद्ध्वा प्राणवायुं च गुणसंख्यानुसारतः भूतग्रंथिं ततश्छिद्यादस्त्रेणैवास्त्रमुद्रया

नाड्या सुषुम्नयात्मानं प्रेरितं प्राणवायुना निर्गतं ब्रह्मरन्ध्रेण योजयेच्छिवतेजसा

विशोष्य वायुना पश्चाद्देहं कालाग्निना दहेत् ततश्चोपरिभावेन कलास्संहृत्य वायुना

देहं संहृत्य वै दग्धं कलास्स्पृष्ट्वा सहाब्धिना प्लावयित्वामृतैर्देहं यथास्थानं निवेशयेत्

अथ संहृत्य वै दग्धः कलासर्गं विनैव तु अमृतप्लावनं कुर्याद्भस्मीभूतस्य वै ततः

ततो विद्यामये तस्मिन्देहे दीपशिखाकृतिम् शिवान्निर्गतमात्मानं ब्रह्मरंध्रेण योजयेत्

देहस्यान्तः प्रविष्टं तं ध्यात्वा हृदयपंकजे पुनश्चामृतवर्षेण सिंचेद्विद्यामयं वपुः

ततः कुर्यात्करन्यासं करशोधनपूर्वकम् देहन्यासं ततः पश्चान्महत्या मुद्रया चरेत्

अंगन्यासं ततः कृत्वा शिवोक्तेन तु वर्त्मना वर्णन्यासं ततः कुर्याद्धस्तपादादिसंधिषु

षडंगानि ततो न्यस्य जातिषट्कयुतानि च दिग्बंधमाचरेत्पश्चादाग्नेयादि यथाक्रमम्

यद्वा मूर्धादिपञ्चांगं न्यासमेव समाचरेत् तथा षडंगन्यासं च भूतशुद्ध्यादिकं विना

एवं समासरूपेण कृत्वा देहात्मशोधनम् शिवभावमुपागम्य पूजयेत्परमेश्वरम्

अथ यस्यास्त्यवसरो नास्ति वा मतिविभ्रमः स विस्तीर्णेन कल्पेन न्यासकर्म समाचरेत्

तत्राद्यो मातृकान्यासो ब्रह्मन्यासस्ततः परः तृतीयः प्रणवन्यासो हंसन्यासस्तदुत्तरः

पञ्चमः कथ्यते सद्भिर्न्यासः पञ्चाक्षरात्मकः एतेष्वेकमनेकं वा कुर्यात्पूजादि कर्मसु

अकारं मूर्ध्नि विन्यस्य आकारं च ललाटके इं ईं च नेत्रयोस्तद्वत् उं ऊं श्रवणयोस्तथा

ऋं ःं कपोलयोश्चैव ऌं ॡं नासापुटद्वये एमेमोष्ठद्वयोरोमौं दंतपंक्तिद्वयोः क्रमात्

अं जिह्वायामथो तालुन्यः प्रयोज्यो यथाक्रमम् कवर्गं दक्षिणे हस्ते न्यसेत्पञ्चसु संधिषु

चवर्गं च तथा वामहस्तसंधिषु विन्यसेत् टवर्गं च तवर्गं च पादयोरुभयोरपि

पफौ तु पार्श्वयोः पृष्ठे नाभौ चापि बभौ ततः न्यसेन्मकारं हृदये त्वगादिषु यथाक्रमम्

यकरादिसकारांतान्न्यसेत्सप्तसु धातुषु हंकारं हृदयस्यांतः क्षकारं भ्रूयुगांतरे