शिवपुराणम्

मातर्मातर्महाभागे मम देहि तपस्विनि गव्यं क्षीरमतिस्वादु नाल्पमुष्णं पिबाम्यहम्

तच्छ्रुत्वा पुत्रवचनं तन्माता च तपस्विनी व्याघ्रपादस्य महिषी दुःखमापत्तदा च सा

उपलाल्याथ सुप्रीत्या पुत्रमालिंग्य सादरम् दुःखिता विललापाथ स्मृत्वा नैर्धन्यमात्मनः

स्मृत्वास्मृत्वा पुनः क्षीरमुपमन्युस्स बालकः देहि देहीति तामाह रुद्रन्भूयो महाद्युतिः

तद्धठं सा परिज्ञाय द्विजपत्नी तपस्विनी शान्तये तद्धठस्याथ शुभोपायमरीरचत्

उञ्छवृत्त्यार्जितान्बीजान्स्वयं दृष्ट्वा च सा तदा बीजपिष्टमथालोड्य तोयेन कलभाषिणी

एह्येहि मम पुत्रेति सामपूर्वं ततस्सुतम् आलिंग्यादाय दुःखार्ता प्रददौ कृत्रिमं पयः

पीत्वा च कृत्रिमं क्षीरं मात्रां दत्तं स बालकः नैतत्क्षीरमिति प्राह मातरं चातिविह्वलः

दुःखिता सा तदा प्राह संप्रेक्ष्याघ्राय मूर्धनि समार्ज्य नेत्र पुत्रस्य कराभ्यां कमलायते

तटिनी रत्नपूर्णास्तास्स्वर्गपातालगोचराः भाग्यहीना न पश्यन्ति भक्तिहीनाश्च ये शिवे

राज्यं स्वर्गं च मोक्षं च भोजनं क्षीरसंभवम् न लभन्ते प्रियाण्येषां न तुष्यति यदा शिवः

भवप्रसादजं सर्वं नान्यद्देवप्रसादजम् अन्यदेवेषु निरता दुःखार्ता विभ्रमन्ति च

क्षीरं तत्र कुतो ऽस्माकं वने निवसतां सदा क्व दुग्धसाधनं वत्स क्व वयं वनवासिनः

कृत्स्नाभावेन दारिद्र्यान्मया ते भाग्यहीनया मिथ्यादुग्धमिदं दत्तम्पिष्टमालोड्य वारिणा

त्वं मातुलगृहे स्वल्पं पीत्वा स्वादु पयः शृतम् ज्ञात्वा स्वादु त्वया पीतं तज्जातीयमनुस्मरन्

दत्तं न पय इत्युक्त्वा रुदन् दुःखीकरोषि माम् प्रसादेन विना शंभो पयस्तव न विद्यते

पादपंकजयोस्तस्य साम्बस्य सगणस्य च भक्त्या समर्पितं यत्तत्कारणं सर्वसम्पदाम्

अधुना वसुदोस्माभिर्महादेवो न पूजितः सकामानां यथाकामं यथोक्तफलदायकः

धनान्युद्दिश्य नास्माभिरितः प्रागर्चितः शिवः अतो दरिद्रास्संजाता वयं तस्मान्न ते पयः

पूर्वजन्मनि यद्दत्तं शिवमुद्दिश्य वै सुतः तदेव लभ्यते नान्यद्विष्णुमुद्दिश्य वा प्रभुम्

इति मातृवचः श्रुत्वा तथ्यं शोकादिसूचकम् बालो ऽप्यनुतपन्नंतः प्रगल्भमिदमब्रवीत्

शोकेनालमितो मतः सांबो यद्यस्ति शंकरः त्यज शोकं महाभागे सर्वं भद्रं भविष्यति

शृणु मातर्वचो मेद्य महादेवो ऽस्ति चेत्क्वचित् चिराद्वा ह्यचिराद्वापि क्षीरोदं साधयाम्यहम्

इति श्रुत्वा वचस्तस्य बालकस्य महामतेः प्रय्तुवाच तदा माता सुप्रसन्ना मनस्विनी

शुभं विचारितं तात त्वया मत्प्रीतिवर्धनम् विलंबं मा कथास्त्वं हि भज सांबं सदाशिवम्

सर्वस्मादधिको ऽस्त्येव शिवः परमकारणम् तत्कृतं हि जगत्सर्वं ब्रह्माद्यास्तस्य किंकराः

तत्प्रसादकृतैश्वर्या दासास्तस्य वयं प्रभोः तं विनान्यं न जानीमश्शंकरं लोकशंकरम्

अन्यान्देवान्परित्यज्य कर्मणा मनसा गिरा तमेव सांबं सगणं भज भावपुरस्सरम्

तस्य देवाधिदेवस्य शिवस्य वरदायिनः साक्षान्नमश्शिवायेति मंत्रो ऽयं वाचकः स्मृतः