शिवपुराणम्

अग्नेरमृतनिष्पत्तिरमृतेनाग्निरेधते अत एव हि विक्रान्तमग्नीषोमं जगद्धितम्

हविषे सस्यसम्पत्तिर्वृष्टिः सस्याभिवृद्धये वृष्टेरेव हविस्तस्मादग्नीषोमधृतं जगत्

अग्निरूर्ध्वं ज्वलत्येष यावत्सौम्यं परामृतम् यावदग्न्यास्पदं सौम्यममृतं च स्रवत्यधः

अत एव हि कालाग्निरधस्ताच्छक्तिरूर्ध्वतः यावदादहनं चोर्ध्वमधश्चाप्लावनं भवेत्

आधारशक्त्यैव धृतः कालाग्निरयमूर्ध्वगः तथैव निम्नगः सोमश्शिवशक्तिपदास्पदः

शिवश्चोर्ध्वमधश्शक्तिरूर्ध्वं शक्तिरधः शिवः तदित्थं शिवशक्तिभ्यान्नाव्याप्तमिह किञ्चन

असकृच्चाग्निना दग्धं जगद्यद्भस्मसात्कृतम् अग्नेर्वीर्यमिदं चाहुस्तद्वीर्यं भस्म यत्ततः

यश्चेत्थं भस्मसद्भावं ज्ञात्वा स्नाति च भस्मना अग्निरित्यादिभिर्मन्त्रैर्बद्धः पाशात्प्रमुच्यते

अग्नेर्वीर्यं तु यद्भस्म सोमेनाप्लावितम्पुनः अयोगयुक्त्या प्रकृतेरधिकाराय कल्पते

योगयुक्त्या तु तद्भस्म प्लाव्यमानं समन्ततः शाक्तेनामृतवर्षेण चाधिकारान्निवर्तयेत्

अतो मृत्युंजयायेत्थममृतप्लावनं सदा शिवशक्त्यमृतस्पर्शे लब्धं येन कुतो मृतिः

यो वेद दहनं गुह्यं प्लावनं च यथोदितम् अग्नीषोमपदं हित्वा न स भूयो ऽभिजायते

शिवाग्निना तनुं दग्ध्वा शक्तिसौम्या मृतेन यः प्लावयेद्योगमार्गेण सो ऽमृतत्वाय कल्पते

हृदि कृत्वेममर्थं वै देवेन समुदाहृतम् अग्नीषोमात्मकं विश्वं जगदित्यनुरूपतः

निवेदयामि जगतो वागर्थात्म्यं कृतं यथा षडध्ववेदनं सम्यक् समासान्न तु विस्तरात्

नास्ति कश्चिदशब्दार्थो नापि शब्दो निरर्थकः ततो हि समये शब्दस्सर्वस्सर्वार्थबोधकः

प्रकृतेः परिणामो ऽयं द्विधा शब्दार्थभावना तामाहुः प्राकृतीं मूर्तिं शिवयोः परमात्मनोः

शब्दात्मिका विभूतिर्या सा त्रिधा कथ्यते बुधैः स्थूला सूक्ष्मा परा चेति स्थूला या श्रुतिगोचरा

सूक्ष्मा चिन्तामयी प्रोक्ता चिंतया रहिता परा या शक्तिः सा परा शक्तिश्शिवतत्त्वसमाश्रया

ज्ञानशक्तिसमायोगादिच्छोपोद्बलिका तथा सर्वशक्तिसमष्ट्यात्मा शक्तितत्त्वसमाख्यया

समस्तकार्यजातस्य मूलप्रकृतितां गता सैव कुण्डलिनी माया शुद्धाध्वपरमा सती

सा विभागस्वरूपैव षडध्वात्मा विजृंभते तत्र शब्दास्त्रयो ऽध्वानस्त्रयश्चार्थाः समीरिताः

सर्वेषामपि वै पुंसां नैजशुद्ध्यनुरूपतः लयभोगाधिकारास्स्युस्सर्वतत्त्वविभागतः

कलाभिस्तानि तत्त्वानि व्याप्तान्येव यथातथम् परस्याः प्रकृतेरादौ पञ्चधा परिणामतः

कलाश्च ता निवृत्त्याद्याः पर्याप्ता इति निश्चयः मंत्राध्वा च पदाध्वा च वर्णाध्वा चेति शब्दतः

भुवनाध्वा च तत्त्वाध्वा कलाध्वा चार्थतः क्रमात् अत्रान्योन्यं च सर्वेषां व्याप्यव्यापकतोच्यते

मंत्राः सर्वैः पदैर्व्याप्ता वाक्यभावात्पदानि च वर्णैर्वर्णसमूहं हि पदमाहुर्विपश्चितः

वर्णास्तु भुवनैर्व्याप्तास्तेषां तेषूपलंभनात् भुवनान्यपि तत्त्वौघैरुत्पत्त्यांतर्बहिष्क्रमात्

व्याप्तानि कारणैस्तत्त्वैरारब्धत्वादनेकशः अंतरादुत्थितानीह भुवनानि तु कानिचित्