शिवपुराणम्

यक्षाः पिशाचा गंधर्वास्तथैवाप्सरसां गणाः नरकिन्नररक्षांसि वयःपशुमृगोरगाः

अव्ययं चैव यदिदं स्थाणुस्थावरजंगमम् तेषां वै यानि कर्माणि प्राक्सृष्टानि प्रपेदिरे

तान्येव ते प्रपद्यंते सृज्यमानाः पुनः पुनः हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मावृतानृते

तद्भाविताः प्रपद्यंते तस्मात्तत्तस्य रोचते महाभूतेषु नानात्वमिंद्रियार्थेषु मुक्तिषु

विनियोगं च भूतानां धातैव व्यदधत्स्वयम् नाम रूपं च भूतानां प्राकृतानां प्रपञ्चनम्

वेदशब्देभ्य एवादौ निर्ममे ऽसौ पितामहः आर्षाणि चैव नामानि याश्च वेदेषु वृत्तयः

शर्वर्यंते प्रसूतानां तान्येवैभ्यो ददावजः यथर्तावृतुलिंगानि नानारूपाणि पर्यये

दृश्यंते तानि तान्येव तथा भावा युगादिषु इत्येष करणोद्भूतो लोकसर्गस्स्वयंभुवः

महदाद्योविशेषांतो विकारः प्रकृतेः स्वयम् चंद्रसूर्यप्रभाजुष्टो ग्रहनक्षत्रमंडितः

नदीभिश्च समुद्रैश्च पर्वतैश्च स मंडितः परैश्च विविधैरम्यैस्स्फीतैर्जनपदैस्तथा

तस्मिन् ब्रह्मवने ऽव्यक्तो ब्रह्मा चरति सर्ववित् अव्यक्तबीजप्रभव ईश्वरानुग्रहे स्थितः

बुद्धिस्कंधमहाशाख इन्द्रियांतरकोटरः महाभूतप्रमाणश्च विशेषामलपल्लवः

धर्माधर्मसुपुष्पाढ्यः सुखदुःखफलोदयः आजीव्यः सर्वभूतानां ब्रह्मवृक्षः सनातनः

द्यां मूर्धानं तस्य विप्रा वदंति खं वै नाभिं चंद्रसूर्यौ च नेत्रे दिशः श्रोत्रे चरणौ च क्षितिं च सो ऽचिन्त्यात्मा सर्वभूतप्रणेता

वक्त्रात्तस्य ब्रह्मणास्संप्रसूतास्तद्वक्षसः क्षत्रियाः पूर्वभागात् वैश्या उरुभ्यां तस्य पद्भ्यां च शूद्राः सर्वे वर्णा गात्रतः संप्रसूताः

भवता कथिता सृष्टिर्भवस्य परमात्मनः चतुर्मुखमुखात्तस्य संशयो नः प्रजायते

देवश्रेष्ठो विरूपाक्षो दीप्तश्शूलधरो हरः कालात्मा भगवान् रुद्रः कपर्दी नीललोहितः

सब्रह्मकमिमं लोकं सविष्णुमपि पावकम् यः संहरति संक्रुद्धो युगांते समुपस्थिते

यस्य ब्रह्मा च विष्णुश्च प्रणामं कुरुतो भयात् लोकसंकोचकस्यास्य यस्य तौ वशवर्तिनौ

यो ऽयं देवः स्वकादंगाद्ब्रह्मविष्णू पुरासृजत् स एव हि तयोर्नित्यं योगक्षेमकरः प्रभुः

स कथं भगवान् रुद्र आदिदेवः पुरातनः पुत्रत्वमगमच्छंभुर्ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

प्रजापतिश्च विष्णुश्च रुद्रस्यैतौ परस्परम् सृष्टौ परस्परस्यांगादिति प्रागपि शुश्रुम

कथं पुनरशेषाणां भूतानां हेतुभूतयोः गुणप्रधानभावेन प्रादुर्भावः परस्परात्

नापृष्टं भवता किंचिन्नाश्रुतं च कथंचन भगवच्छिष्यभूतेन भवता सकलं स्मृतम्

तत्त्वं वद यथा ब्रह्मा मुनीनामवदद्विभुः वयं श्रद्धालवस्तात श्रोतुमीश्वरसद्यशः

स्थाने पृष्टमिदं विप्रा भवद्भिः प्रश्नकोविदैः इदमेव पुरा पृष्टो मम प्राह पितामहः

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि यथा रुद्रसमुद्भवः यथा च पुनरुत्पत्तिर्ब्रह्मविष्ण्वोः परस्परम्

त्रयस्ते कारणात्मानो जतास्साक्षान्महेश्वरात् चराचरस्य विश्वस्य सर्गस्थित्यंतहेतवः

परमैश्वर्यसंयुक्ताः परमेश्वरभाविताः तच्छक्त्याधिष्ठिता नित्यं तत्कार्यकरणक्षमाः