शिवपुराणम्

सत्त्वं रजश्च ब्रह्मा च कालत्वे च तमो रजः विष्णुत्वे केवलं सत्त्वं गुणवृद्धिस्त्रिधा विभौ

ब्रह्मत्वे सृजते लोकान् कालत्वे संक्षिपत्यपि पुरुषत्वे ऽत्युदासीनः कर्म च त्रिविधं विभोः

एवं त्रिधा विभिन्नत्वाद्ब्रह्मा त्रिगुण उच्यते चतुर्धा प्रविभक्तत्वाच्चातुर्व्यूहः प्रकीर्तितः

आदित्वादादिदेवो ऽसावजातत्वादजः स्मृतः पाति यस्मात्प्रजाः सर्वाः प्रजापतिरिति स्मृतः

हिरण्मयस्तु यो मेरुस्तस्योल्बं सुमहात्मनः गर्भोदकं समुद्राश्च जरायुश्चा ऽपि पर्वताः

तस्मिन्नंडे त्विमे लोका अंतर्विश्वमिदं जगत् चंद्रादित्यौ सनक्षत्रौ सग्रहौ सह वायुना

अद्भिर्दशगुणाभिस्तु बाह्यतोण्डं समावृतम् आपो दशगुणेनैव तेजसा बहिरावृताः

तेजो दशगुणेनैव वायुना बहिरावृतम् आकाशेनावृतो वायुः खं च भूतादिनावृतम्

भूतादिर्महता तद्वदव्यक्तेनावृतो महान् एतैरावरणैरण्डं सप्तभिर्बहिरावृतम्

एतदावृत्त्य चान्योन्यमष्टौ प्रकृतयः स्थिताः सृष्टिपालनविध्वंसकर्मकर्त्र्यो द्विजोत्तमाः

एवं परस्परोत्पन्ना धारयंति परस्परम् आधाराधेयभावेन विकारास्तु विकारिषु

कूर्मोंगानि यथा पूर्वं प्रसार्य विनियच्छति विकारांश्च तथा ऽव्यक्तं सृष्ट्वा भूयो नियच्छति

अव्यक्तप्रभवं सर्वमानुलोम्येन जायते प्राप्ते प्रलयकाले तु प्रतिलोम्येनुलीयते

गुणाः कालवशादेव भवंति विषमाः समाः गुणसाम्ये लयो ज्ञेयो वैषम्ये सृष्टिरुच्यते

तदिदं ब्रह्मणो योनिरेतदंडं घनं महत् ब्रह्मणः क्षेत्रमुद्दिष्टं ब्रह्मा क्षेत्रज्ञ उच्यते

इतीदृशानामण्डानां कोट्यो ज्ञेयाः सहस्रशः सर्वगत्वात्प्रधानस्य तिर्यगूर्ध्वमधः स्थिताः

तत्र तत्र चतुर्वक्त्रा ब्रह्माणो हरयो भवाः सृष्टा प्रधानेन तथा लब्ध्वा शंभोस्तु सन्निधिम्

महेश्वरः परोव्यक्तादंडमव्यक्तसंभवम् अण्डाज्जज्ञे विभुर्ब्रह्मा लोकास्तेन कृतास्त्विमे

अबुद्धिपूर्वः कथितो मयैष प्रधानसर्गः प्रथमः प्रवृतः आत्यंतिकश्च प्रलयोन्तकाले लीलाकृतः केवलमीश्वरस्य

यत्तत्स्मृतं कारणमप्रमेयं ब्रह्मा प्रधानं प्रकृतेः प्रसूतिः अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यं शुक्लं सुरक्तं पुरुषेण युक्तम्

उत्पादकत्वाद्रजसोतिरेकाल्लोकस्य संतानविवृद्धिहेतून् अष्टौ विकारानपि चादिकाले सृष्ट्वा समश्नाति तथांतकाले

प्रकृत्यवस्थापितकारणानां या च स्थितिर्या च पुनः प्रवृत्तिः तत्सर्वमप्राकृतवैभवस्य संकल्पमात्रेण महेश्वरस्य

मन्वंतराणि सर्वाणि कल्पभेदांश्च सर्वशः तेष्वेवांतरसर्गं च प्रतिसर्गं च नो वद

कालसंख्याविवृत्तस्य परार्धो ब्रह्मणस्स्मृतः तावांश्चैवास्य कालोन्यस्तस्यांते प्रतिसृज्यते

दिवसे दिवसे तस्य ब्रह्मणः पूर्वजन्मनः चतुर्दशमहाभागा मनूनां परिवृत्तयः

अनादित्वादनंतत्वादज्ञेयत्वाच्च कृत्स्नशः मन्वंतराणि कल्पाश्च न शक्या वचनात्पृथक्

उक्तेष्वपि च सर्वेषु शृण्वतां वो वचो मम किमिहास्ति फलं तस्मान्न पृथक् वक्तुमुत्सहे

य एव खलु कल्पेषु कल्पः संप्रति वर्तते तत्र संक्षिप्य वर्तंते सृष्टयः प्रतिसृष्टयः

यस्त्वयं वर्तते कल्पो वाराहो नाम नामतः अस्मिन्नपि द्विजश्रेष्ठा मनवस्तु चतुर्दश