शिवपुराणम्

अतीवाभिमुखं कृत्वा वचनं चेदमब्रुवन्

रोमहर्षण सर्वज्ञ भवान्नो भाग्यगौरवात् संप्राप्तोद्य महाभाग शैवराज महामते

पुराणविद्यामखिलां व्यासात्प्रत्यक्षमीयिवान् तस्मादाश्चर्यभूतानां कथानां त्वं हि भाजनम्

रत्नानामुरुसाराणां रत्नाकर इवार्णवः यच्च भूतं यच्च भव्यं यच्चान्यद्वस्तु वर्तते

न तवाविदितं किञ्चित्त्रिषु लोकेषु विद्यते त्वमदृष्टवशादस्मद्दर्शनार्थमिहागतः अकुर्वन्किमपि श्रेयो न वृथा गन्तुमर्हसि

तस्माच्छ्राव्यतरं पुण्यं सत्कथाज्ञानसंहितम् वेदांतसारसर्वस्वं पुराणं श्रावयाशु नः

एवमभ्यर्थितस्सूतो मुनिभिर्वेदवादिभिः श्लक्ष्णां च न्यायसंयुक्तां प्रत्युवाच शुभां गिरम्

पूजितो ऽनुगृहीतश्च भवद्भिरिति चोदितः कस्मात्सम्यङ्न विब्रूयां पुराणमृषिपूजितम्

अभिवंद्य महादेवं देवीं स्कंदं विनायकम् नंदिनं च तथा व्यासं साक्षात्सत्यवतीसुतम्

वक्ष्यामि परमं पुण्यं पुराणं वेदसंमितम् शिवज्ञानार्णवं साक्षाद्भक्तिमुक्तिफलप्रदम्

शब्दार्थन्यायसंयुक्तै रागमार्थैर्विभूषितम् श्वेतकल्पप्रसंगेन वायुना कथितं पुरा

विद्यास्थानानि सर्वाणि पुराणानुक्रमं तथा तत्पुराणस्य चोत्पत्तिं ब्रुवतो मे निबोधत

अंगानि वेदाश्चत्वारो मीमांसान्यायविस्तरः पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्याश्चेताश्चतुर्दश

आयुर्वेदो धनुर्वेदो गांधर्वश्चेत्यनुक्रमात् अर्थशास्त्रं परं तस्माद्विद्या ह्यष्टादश स्मृताः

अष्टादशानां विद्यानामेतासां भिन्नवर्त्मनाम् आदिकर्ता कविस्साक्षाच्छूलपाणिरिति श्रुतिः

स हि सर्वजगन्नाथः सिसृक्षुरखिलं जगत् ब्रह्माणं विदधे साक्षात्पुत्रमग्रे सनातनम्

तस्मै प्रथमपुत्राय ब्रह्मणे विश्वयोनये विद्याश्चेमा ददौ पूर्वं विश्वसृष्ट्यर्थमीश्वरः

पालनाय हरिं देवं रक्षाशक्तिं ददौ ततः मध्यमं तनयं विष्णुं पातारं ब्रह्मणो ऽपि हि

लब्धविद्येन विधिना प्रजासृष्टिं वितन्वता प्रथमं सर्वशास्त्राणां पुराणं ब्रह्मणा स्मृतम्

अनंतरं तु वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः प्रवृत्तिस्सर्वशास्त्राणां तन्मुखादभवत्ततः

यदास्य विस्तरं शक्ता नाधिगंतुं प्रजा भुवि तदा विद्यासमासार्थं विश्वेश्वरनियोगतः

द्वापरांतेषु विश्वात्मा विष्णुर्विश्वंभरः प्रभुः व्यासनाम्ना चरत्यस्मिन्नवतीर्य महीतले

एवं व्यस्ताश्च वेदाश्च द्वापरेद्वापरे द्विजाः निर्मितानि पुराणानि अन्यानि च ततः परम्

स पुनर्द्वापरे चास्मिन्कृष्णद्वैपायनाख्यया अरण्यामिव हव्याशी सत्यवत्यामजायत

संक्षिप्य स पुनर्वेदांश्चतुर्धा कृतवान्मुनिः व्यस्तवेदतया लोके वेदव्यास इति श्रुतः

पुराणानाञ्च संक्षिप्तं चतुर्लक्षप्रमाणतः अद्यापि देवलोके तच्छतकोटिप्रविस्तरम्

यो विद्याच्चतुरो वेदान् सांगोपणिषदान्द्विजः न चेत्पुराणं संविद्यान्नैव स स्याद्विचक्षणः

इतिहासपुराणाभ्यां वेदं समुपबृंहयेत् बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रतरिष्यति

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वंतराणि च वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्