शिवपुराणम्

अधस्तात् लिङ्गं आच्छन्नं दृश्यते, उपरिष्टात् तु तद् आच्छादनं रहितं अस्ति; अधस्तात् लिङ्गं निर्मितं, उपरिष्टात् तु तद् अनिर्मितं। अधस्तात् शक्त्याः लोकाः, एकशतद्वादशसङ्ख्यकाः, सन्ति। तदधस्तात् बिन्दुरूपं, उपरिष्टात् नादरूपं; अधस्तात् कर्मलोकः, उपरिष्टात् ज्ञानलोकः। उपरिष्टात् प्रणामः अहंकारं नाशयति; जन्मसम्भूतं आवरणं तत्र न वर्जनीयम्। एवं ज्ञानशब्दार्थे आवरणं निवार्यते; ये स्थूलतत्त्वपूजायाम् प्रवर्तन्ते, ते अधस्तात् भ्रमन्ति। किन्तु ये अन्तरात्मन् पूजां कुर्वन्ति, ते उपरिष्टात् आरोहन्ति, महालिङ्गे अविभक्तभागपर्यन्तम्। तत्र प्रकृत्याद्यष्टबन्धः स्थापितः विज्ञेयः; एवं सर्वं लौकिकं वैदिकं च तत्त्वं ज्ञेयम्। अधर्ममहिषमारुह्य कालचक्रं प्रवर्तते; शिवपूजायाम् सत्यादिधर्मसम्पन्नाः तु ततो भिन्नाः। उपरिष्टात् धर्मः वृषरूपः, ब्रह्मचर्यधारी, शिवक्षेत्रस्य अग्रभागे स्थितः, सत्यादिपादसम्पन्नः। वृषस्य शृङ्गं क्षमा, कर्णे शमः, वेदध्वन्या भूषितः; श्रद्धा नेत्रे, प्राणः गुरुः, बुद्धिः मनः। कर्मादिवृषाः कारणेषु नित्यं विज्ञेयाः; स कर्मवृषः धर्मः कालातीतः स्थितः। एकं दिनं ब्रह्मा-विष्णु-महेशस्य आयुः उच्यते, प्रत्येकस्य स्वस्वरूपेण। पुनः, ये कारणान्तं प्राप्नुवन्ति, ते कारणब्रह्मा; गन्धादितत्त्वात् उपरिष्टात् तानि सृज्यन्ते। तत्र स्थूलगन्धरूपाणि चतुर्दश लोकाः स्थापिताः; पुनः, चतुर्दश लोकाः कारणविष्णौ स्थिताः। कारणरुद्रस्य लोकाः अष्टाविंशतिरेव उच्यन्ते; तेषां उपरिष्टात् कारणीशस्य लोकाः षट्षष्टिः। ततः शिवप्रियं ब्रह्मचर्याख्यं लोकं ज्ञानकैलासे पञ्चावरणसम्पन्नं तत्र अस्ति। तत् पञ्चचक्रसम्बद्धं, पञ्चब्रह्मशक्तिसम्पन्नं, आद्यशक्तिसंयुक्तं; तत्र आद्यलिङ्गं निहितम्। एषः शिवस्य परमात्मनः निवासः उच्यते; तत्र परमेश्वरः पराशक्तिसंयुक्तः स्थितः। सृष्टि-स्थिति-सम्भरण-गोपन-अनुग्रहाणि पञ्चकर्माणि कुशलः, तस्य स्वरूपं सत्-चित्-आनन्दः। तस्य स्वभावः ध्यानं धर्मश्च, अनुग्रहप्रदानपरः; समाधिस्थः स्वात्मनि रममाणः दीप्तिमान्। तस्य दर्शनं क्रमेण सन्ध्यादिक्रियया ध्यानादिना च लभ्यते; नित्यकर्मादिकं कृत्वा मनः शिवकर्मसु निष्ठितं भवति। शिवकर्मादिभिः ज्ञानाय यत्नः कर्तव्यः; ये तद् दर्शनं प्राप्तवन्तः, ते निःसंशयं मुक्ताः। मुक्तिः स्वात्मनि, स्वस्वरूपे रमणं; नित्यकर्म, तपः, जपः, ज्ञानं, ध्यानं च दृढनिष्ठया। शिवदर्शनं प्राप्त्वा स्वात्मनि रमते, यथा सूर्यः स्वदीप्त्या मलं निवारयति। शम्भुः करुणासम्पन्नः, अज्ञानं निवारयति; अज्ञाननाशे शिवज्ञानं प्रादुरभवति। शिवज्ञानात् स्वस्वरूपे रमणं प्राप्त्यते; स्वात्मरमणं सिद्ध्वा, सर्वसिद्धः भवति। पुनः, लक्षवर्षान्ते ब्रह्मपदं लभ्यते; पुनः लक्षवर्षान्ते विष्णुपदं। पुनः लक्षवर्षान्ते रुद्रपदं; पुनः लक्षवर्षान्ते ऐश्वर्यपदं। एवं, आवृत्त्या जपेन, पूर्णस्मृत्या, कालचक्रं शिवलोकाद्यात्मरूपं लभ्यते। कालचक्रं पञ्चधा, प्रत्येकं क्रमशः; सृष्टिचक्रं ब्रह्मणः, भोगचक्रं विष्णोः। क्रोधचक्रं रुद्रस्य, मोहचक्रं ईश्वरस्य; शिवस्य चक्रं ज्ञानमोहात्मकं पञ्चधा ज्ञेयम्। पुनः, दशकोटिजपात् कारणब्रह्मपदं लभ्यते; पुनः दशकोटिजपात् तस्य ऐश्वर्यं लभ्यते। एवं, विष्ण्वादिपदं, महाशक्तिपदं, तद् ऐश्वर्यं, महात्मपदं च क्रमशः प्राप्त्वा। शिवमन्त्रस्य शतकोटिजपेन, अविचलभक्त्या, शिवलोकं पञ्चावरणातीतं प्राप्नोति। तत्र राजमण्डपः, नन्द्याः परमपीठं; तपोरूपवृषः अपि तत्र दृश्यते। सद्योजातस्थानं पञ्चमं, परमावरणं; वामदेवस्थानं चतुर्थावरणं पुनः। अघोरस्थानं तृतीयं, परमावरणं; पुरुषस्य, शम्भोः स्थानं द्वितीयं, शुभावरणं। ईशानस्थानं परमं, प्रथमावरणं; ध्यानधर्मस्थानं पञ्चमं मण्डपं ततः। बलिनाथस्य पीठं तत्र पूर्णामृतप्रदं; चतुर्थमण्डपः चन्द्रशेखररूपसम्पन्नः। सोमस्कन्दस्थानं तृतीयं, परममण्डपः; द्वितीयं मण्डपं नृत्यमण्डपमिति विद्वद्भिः कथ्यते। एवं, शिवलोकस्य, तत्त्वस्य, धर्मस्य, ज्ञानस्य, योगस्य, अनुग्रहस्य च, एषा परमगाथा श्रूयते।