शिवपुराणम्

एवं शैवपुराणस्य माहात्म्यं श्रूयते। यः कश्चन तस्य संहितायाः एकवारं पाठं करोति, तेन दुष्टदानग्रहणात्, अपवित्रभोजनात्, पापवाक्यप्रयोगात् उत्पन्नं पापं विनश्यति। यदि तं संहितां शिवमन्दिरे वा बिल्ववाटिकायां वा पाठयति, तस्य फलं वाचाम् अगम्यं भवति। श्रद्धया संहितापाठं कृत्वा श्राद्धकर्मणि ब्राह्मणान् भोजयति, तस्य पितरः शम्भोः परमं स्थानं यान्ति। चतुर्दश्यां उपवासी बिल्वमूलं संहितापाठं कुर्यात्, तं शिवः देवैः सह प्रत्यक्षं पूजयति। अन्याः अपि संहिताः सन्ति, सर्वकामफलप्रदा, ज्ञानलीलया युक्ताः, उत्तमाः ज्ञेयाः। एवं वेदसमोऽयं शैवपुराणः शिवेन स्वयम् ब्रह्मानुसारं प्रथमं रचितः। विद्योऽशः, ताररौद्रः, विनायकः, ओमिकः, मातृ, एकादशरुद्रः, कैलासः, शतरुद्रः—एते पुराणविशेषाः। कोटिरुद्रः, सहस्रकोटिरुद्राद्याः, वायवीयः धर्माख्यः—एते च पुराणानि प्रसिद्धानि। द्वादश संहिताः परमपुण्यवतीः; तासां संख्या श्रूयतां, द्विजाः, ध्यानपूर्वकं। विद्योऽशे दशसहस्राणि श्लोकाः; रुद्र, विनायक, ओमिक, मातृ—एतेषां प्रत्येकं अष्टसहस्राणि। एकादशरुद्रसंग्रहः त्रयोडशसहस्राणि; कैलासः षट्सहस्राणि; शतरुद्रः तस्यार्धम्। कोटिरुद्रः त्रिः एकादशसहस्राणि; सहस्रकोटिरुद्रः श्लोकसंख्यया सहस्रं दशलक्षरुद्राणाम्। वायवीयः शतम् समुद्रस्य; घर्मः सहस्रं सूर्यस्य; शैवसङ्ख्यायाः भेदेन शतसहस्राणि। परं व्यासः तं चतुर्विंशतिसहस्रश्लोकान् कृतवान्; तेषु शैवपुराणः चतुर्थः, सप्तसंहितायुक्तः। पूर्वं शिवेन पुराणं कल्पितम्; श्लोकसंख्यया आदौ शतं दशलक्षाणि, सृष्ट्यादौ बहुलं विस्मृतम्। द्वापरादिषु पुराणेषु अष्टादश भागेषु विभक्तम्; द्वैपायनादिभिः चतुर्लक्षश्लोकान् संक्षिप्तम्। शैवपुराणः चतुर्विंशतिसहस्रश्लोकसमेतः, सप्तसंहितायुक्तः, वेदसमः। तासु प्रथमं विद्योऽशवरः, द्वितीयं रौद्री, तृतीयं शतरुद्रः, चतुर्थं कोटिरुद्रः। पञ्चमं उमा, षष्ठं कैलासः, सप्तमं वायवीयः; सप्त संहिताः प्रसिद्धाः। एषः दिव्यः शिवपुराणः सप्तसंहितायुक्तः, ब्रह्मसमः, सर्वोत्कृष्टः, परमं फलप्रदः। यः श्रद्धया सप्तसंहितायुक्तं शिवपुराणं सम्पूर्णं पाठयति, स जीवन्मुक्तः इति कथ्यते। शतशः श्रुति, स्मृति, पुराण, इतिहास, आगमाः—एषां शिवपुराणस्य अंशोऽपि नास्ति। एषः विशुद्धः शैवपुराणः शिवेन स्तुतः, व्यासेन न संक्षिप्तः, सर्वजीवहिताय, त्रिविधदुःखनाशकः, साधूनां शुभदः। अत्र धर्मः कपटविहीनः, वेदान्तज्ञानप्रधानः; विविक्तज्ञैः ज्ञेयः, यत्र त्रिवर्गः सम्यक् प्रतिष्ठितः। शैवपुराणः पुराणरत्नमणिः, वेदान्तज्ञानदीप्तः, परमसत्त्वगानः; यः श्रद्धया पठति वा शृणोति, स शम्भोः प्रियः, परमं स्थानं प्राप्नोति। एवं श्रुत्वा, परमर्षयः सूतं ऊचुः—"आश्चर्यपुराणं, वेदान्तसारं, सम्पूर्णं, अस्माकं पाठय।" ऋषिवचनं श्रुत्वा, सूतः हृष्टः, शङ्करं स्मृत्वा, ऋषिषु उत्तमेषु वाचं प्रवर्तयत्। "सर्वे ऋषयः शिवं निर्दोषं स्मृत्वा शैवपुराणं शृण्वन्तु, पुराणपरम्परायुक्तं वेदसारयुक्तं। यत्र त्रिगीतिः स्नेहेन गायते, भक्तिज्ञानवैराग्यप्रदायिनी। वेदान्तेन ज्ञेयः सत्त्वं स्पष्टं निरूपितम्। सर्वे ऋषयः वेदसारं पुराणं शृण्वन्तु, यद् पुरातनं, बहुयुगेषु पुनः पुनः कीर्तितम्। अस्मिन्युगे, सृष्ट्यादौ, षड्वंशाः ऋषयः संवादं कुर्वन्ति। तेषु महान् विवादः अभवत्—"एषः परः, एषः न," इति; ते अक्षरं ब्रह्माणं सृष्टिकर्तारं पप्रच्छुः। विनययुक्तवचनैः, सर्वे अञ्जलिं कृत्वा, "त्वं सर्वलोकसृष्टा, सर्वकारणकारणम्," इति ऊचुः। "कः परः पुरुषः, सर्वतत्त्वातीतः, पुरातनः, यत्र वाक्-मनः प्रत्यवर्तन्ते?" "यतः सर्वं उत्पद्यते—ब्रह्मा, विष्णु, रुद्रः, इन्द्रः, सर्वे इन्द्रियाणि—प्रथमं प्रादुर्भवन्ति?" "स देवः, महादेवः, सर्वज्ञः, विश्वेश्वरः; स केवलं परमभक्त्या दृश्यते, अन्यथा न कदापि।" रुद्रः, हरिः, हरः, अन्ये देवाधिपतयः सदा तस्य दर्शनाय परमभक्त्या यतन्ते। किं वदामः? शिवभक्त्या मोक्षः; अनुग्रहात् देवभक्तिः, भक्त्या अनुग्रहः, बीजादङ्कुरवत्, अङ्कुराद् बीजवत्। तस्मात् भगवतोऽनुग्रहाय, द्विजाः, भूमौ गच्छेयुः, सहस्रवर्षीयं दीर्घयज्ञं कुर्युः।