शिवपुराणम्

कर्मणि प्रवृत्तानां संक्षिप्तं रूपं प्रयुज्यते, निवृत्तानां तु दीर्घरूपं विधीयते। व्याहृतिभिः सह मन्त्रे च ‘उ’कारः शब्दमात्रेण संयुज्यते। वेदेषु पूजायां च सन्ध्ययोश्च ‘उ’कारस्य प्रयोगः विधीयते; नवति-कोटिजपेन मनुष्यः संशयविना शुद्धिम् आप्नोति। पुनः नव-कोटिजपात् पृथिव्याः जयः लभ्यते; ततो जलस्य, ततो वह्नेः, ततो वायोः, ततो व्योम्नः—एवं नव-नव-कोटिजपैः क्रमशः तेषां तेषां तत्त्वानां विजयः सिध्यति। एवं गन्धादीनि तत्त्वानि, अहंकारं च, प्रतितत्त्वं नव-कोटिजपेन जयति। सहस्रवारं मन्त्रस्य जपेन सदा शुद्धः स्यात्; ततः परं, द्विजश्रेष्ठ, स्वसिद्ध्यर्थं पुनरपि जपः कार्यः। एवं, एकशतानां अष्टकोटिजपेन, प्राणवेन जागरितः, शुद्धयोगं प्राप्नोति। शुद्धयोगयुक्तः स जीवन्नेव मुक्तो भवति, संशयः नास्ति; सदा शिवस्य प्राणवरूपिणः जपनध्यानपरः भवति। समाधिस्थः महायोगी साक्षात् शिव एव, नात्र संशयः; पुनः शरीरस्थे मन्त्रे, ऋषिमात्रादिभिः सह, जपः कार्यः। प्राणवः वर्णैः सहितः शरीरस्थे मन्त्रे जप्यमानः, ऋषिमात्रः तस्य ऋषिः भवति; दशमातृभिः षड्वर्त्मभिः च, न्यासस्य सर्वफलानि आप्नोति। कर्मनिष्ठानां मिश्राभ्यासिनां च स्थूलः प्राणवः निर्दिष्टः; क्रियातपोजपसंयुक्ताः शिवयोगिनः त्रिविधाः स्यु:। धनसम्पदादियुक्तः, हस्तपादादिसम्पन्नः, नामादिसंयुतः, यः क्रियायोगे रतः स क्रियायोगी इति कथ्यते। यः पूजारतः, जितेन्द्रियः, अहिंसादिदोषरहितः, स तपोयोगी इति स्मृतः। यः सदा शान्तः, सर्वकामक्रोधरहितः, नित्यं जपपरायणः, स जपयोगी इति ज्ञेयः। षोडशोपचारपूजया, शिवयोगिनां मध्ये, क्रमशः शिवसायुज्यादिमुक्तिं लभते। अधुना जपयोगं वक्ष्यामि—शृणुष्व द्विजोत्तम। तपस्विनां जपः निर्दिष्टः, यतः यज्ञस्य शुद्धिकरः सः। ‘नमः’ सप्तम्यन्तेन शिवनाम, पञ्चभूतात्मकं, शिवस्य पञ्चाक्षरस्य स्थूलरूपं द्विजोत्तम। पञ्चाक्षरमन्त्रस्य जपेन सर्वसिद्धिः लभ्यते; प्राणवपूर्वकं पञ्चाक्षरं नित्यं जपेत्। गुरोः उपदेशं प्राप्य, शुभे भूमौ सुखेन वसन्, प्राचीं दिशं आरभ्य कृष्णपक्षपर्यन्तं, द्विजोत्तम, जपः कार्यः। माघभाद्रयोः मासयोः सर्वेषां श्रेष्ठतमः कालः; एकवारं भोजनं, यथाशक्ति वाक्संयमः, इन्द्रियनिग्रहः च। स्वपितरं स्वराजानं च सततं सेवयन्, सहस्रजपेन शुद्धो भवति; अन्यथा ऋणवान् भवति। पञ्चाक्षरमन्त्रं पञ्चलक्षजपेन जपेत्, शिवं पद्मासनस्थं चिन्तयन्, शशिशेखरं जटाधरं च। देवीं वामाङ्कस्थितां, महागणैः परिवृतं, मृगपाशधारिणं, वराभयकराभयुतं, शिवं तेजस्विनं सदा चिन्तयेत्। सदाशिवं, करुणाकरं, सदा स्मरन्, प्रथमं हृदि, सूर्यमण्डले, भक्त्या पूजयेत्। प्रातःकाले, चतुर्दश्यां, शुद्धकर्म कृत्वा, पूर्वाभिमुखः, नित्यकृत्यानन्तरं, पञ्चाक्षरमन्त्रं जपेत्। रम्ये शुचौ स्थले, शुद्धचित्तः, एकचित्तः, पञ्चाक्षरमन्त्रं सहस्रद्वादशवारं जपेत्। विवाहितान् ब्राह्मणान् वा, श्रेष्ठब्राह्मणान् वा, शम्भुरूपस्थितं एकं गुरुम्, पञ्च श्रेष्ठशिवभक्तब्राह्मणांश्च, ईशानतत्पुरुषाघोरवामदेवसद्योजातारूपान्, चयनं कुर्यात्। पूजोपकरणानि संगृह्य, शिवस्य पूजां आरभेत्; पूजां सम्यक् कृत्वा, ततो हवनं आरभेत्। स्वयमुपवीतेन हवनं प्रारभेत्—एकादश, एकशतमेकं, अथवा सहस्रं, यथाशक्ति हुतानि कुर्यात्। कपिलाज्येन स्वयम्, अथवा शिवभक्तैः, शताष्टकं हुत्वा, बुद्धिमान् कुर्यात्। हवनान्ते, गुरवे गोद्वयं दद्यात्, ईशादिरूपेण गुरुम् अवधारयेत्। तैः छिन्नोदकं शिरसि क्षिपेत्, तत्क्षणात् षट्त्रिंशत्कोटितीर्थस्नानफलम् आप्नोति। तान् भक्त्या दशविधानं भोजनं दद्यात्, गुरुपत्नीं च, ईशानाद्यनुक्रमेण। यथाशक्ति, रुद्राक्षवस्त्रपूर्वकं, पिष्टान्नमधुरैः सहितं, श्रेष्ठं भोजनं दद्यात्। भोजनदानानन्तरं महाभोजनं विधाय, प्रभुं प्रार्थ्य, जपं सम्पूर्णं कुर्यात्। एवं विधिवत् कृत्य, स पुरुषः साधकत्वं प्राप्नोति; पुनः पञ्चलक्षजपेन सर्वपापक्षयः स्यात्। आतलादारभ्य सत्यलोकपर्यन्तं, पञ्चलक्षजपेन, तत्तत्स्थानस्य अधिपत्यं लभते। मध्यजपकाले मृतः, भोगान्ते, पुनः पृथिव्यां मन्त्रजपी जायते; पुनः पञ्चलक्षजपेन ब्रह्मसामीप्यं प्राप्नोति। पुनः पञ्चलक्षजपेन सादृश्यं, अधिपत्यं च, तथा कोटिजपेन साक्षाद्ब्रह्मतुल्यः भवति। एवं, मन्त्रजपस्य विधानं, फलप्राप्तिश्च, शिवभक्तस्य योगमार्गः, गुरुसेवाया महत्त्वं च, श्रेयोमार्गेण प्रतिपाद्यते।