शिवपुराणम्

मार्गशीर्षे, विशेषतः आर्द्रा-तिथौ, षोडशोपचारैः तं विशिष्टं शिवरूपं पूजेत्; तस्य भगवतः पादयोः दर्शनं लभ्यते। शिवस्य पूजनं लोकानां भोगमोक्षप्रदं ज्ञेयम्। देवतानां तिथिक्रमेण, विशेषतः कार्तिके, पूजनं परमं प्रशस्तम्। कार्तिकमासे आगते, बुद्धिमन्तः सर्वान् देवतान् दानैः, तपसा, हविः, जपैः, नियमैः च पूजयन्ति। षोडश-सेवाभिः, प्रतिमाभिः, वेदमन्त्रैः, ब्राह्मणभोजनैः च, कामदुःखहरः भवति। कार्तिके देवपूजनं सर्वभोगान् ददाति, रोगनाशं करोति, भूतकृतदुःखं नाशयति। कार्तिकस्य रविवासरे सूर्यस्य पूजनं तैलवस्त्रदानैः किल कुष्ठादिरोगनाशः स्यात्। हरितकी, कृष्णमरीचि, वस्त्र, दुग्धादिदानैः ब्रह्मप्रतिमास्थापनं च, क्षयरोगनाशः भवति। दीपकसर्षपदानैः अपस्माररोगः नश्यति; कृतिका-सोमवारे शिवपूजनं विधीयते। एतत् महादारिद्र्यं नाशयति, सर्वसमृद्धिं ददाति; गृहक्षेत्रगृह्यवस्तुदानैः। कृतिका-मंगलवारे स्कन्दस्य पूजनं दीपघण्टादिदानैः वाक्सिद्धिः शीघ्रं लभ्यते। कृतिका-बुधवारे विष्णोः पूजनं दध्यान्नदानैः उत्तमसन्तानप्राप्तिः स्यात्। कृतिका-गुरुवारे ब्रह्मणः पूजनं मधु-स्वर्ण-घृतदानैः लोकानां भोगवृद्धिः भवति। सुगन्धिपुष्पान्नदानैः भोगवृद्धिः स्यात्। अपुत्रा स्त्री सुवर्णरजतादिदानैः उत्तमं पुत्रं लभते। कृतिका-शनिवारे दिशापालानां पूजनं विधीयते। दिशागजाः, नागाः, सेतु, त्र्यम्बकः, रुद्रः, विष्णुः, पापकृत् च पूज्यन्ते। ब्रह्मा ज्ञानदः, धन्वन्तरिः, अश्विनौ च पूज्ये, रोगमृत्युप्रशमनं स्यात्। लवण-लोह-तैल-माषदानैः, त्रिकटु-सुगन्ध-जलादिदानैः च। द्रवस्थूलदानैः प्रमाणतः स्वर्गलाभः स्यात्; मार्गशीर्षे प्रातःकाले पूजनं विधीयते। शिवादीनां क्रमशः पूजनं सर्वसिद्धिप्रदं; तत्र शालिहविर्भोजनं श्रेष्ठं। मार्गशीर्षे विविधान्नदानं विशेषतः प्रशस्तम्; तत्र अन्नदानात् सर्वकामफलप्राप्तिः। पापक्षयः, कर्मसिद्धिः, आरोग्यम्, धर्मः, वेदज्ञानं, वेदाचारः च। इह परत्र च महाभोगः, नित्यसंयोगः, वेदान्ते ज्ञानप्राप्तिः, मार्गशीर्षे शालिदानात् लभ्यते। मार्गशीर्षे प्रातः, त्रिदिनं वा अधिकं, भोगेच्छया देवपूजनं कुर्यात्; मासार्चनं न कुर्यात्। यावत् संयोगकालः तावत् धनुर्मासः विधीयते; तत्र मासव्रतम्, जितेन्द्रियः स्यात्। ब्राह्मणः मध्याह्ने गायत्रीमाता वेदस्य जपेत्; ततः पञ्चाक्षरादि सप्ताक्षरान्तं मन्त्रजपं कुर्यात्। ज्ञानप्राप्त्या शरीरान्ते ब्राह्मणः मोक्षं लभते; अन्ये पुरुषाः स्त्रियः त्रिस्नान-जपैः। पञ्चाक्षरमन्त्रस्य नित्यजपात् शुद्धज्ञानं लभ्यते; काम्यमन्त्रजपात् महापापक्षयः स्यात्। धनुर्मासे विशेषतः महाहविः शालिप्रमाणेन, कृष्णमरीचिप्रस्थेन च कर्तव्यः। गणनया सर्वस्य द्वादश, मधुघृतकुडवेन, मुद्गद्रोणेन, द्वादशशाकैः च। घृतपक्वान्नैः, मधुरैः, शाल्यादिभिः द्वादश, दधिदुग्धद्वादशप्रस्थैः। नारिकेलादिभिः द्वादश, सुपारीद्वादश, पत्राणि षट्त्रिंशत्। कर्पूर-एला-गन्धपञ्चकसहितं, ताम्बूलपत्रेण सह, महाहविलक्षणं। एषः महाहविः, देवाय समर्प्य, भक्तानां वर्णानुक्रमेण दातव्यः। पक्कान्नदानात् भूमिपालत्वं लभ्यते; महाहविं दत्वा स्वर्गलाभः स्यात्। सहस्रमहाहविं दत्वा, द्विजश्रेष्ठाः सत्यलोकस्थायित्वं लभन्ते। त्रिंशत्सहस्रमहाहविं दत्वा, उत्तमं लोकं गच्छति, पुनर्जन्म न भवति। षट्त्रिंशत्सहस्रस्य जन्महविः कथ्यते; तावत् दत्वा महापूर्णता। पूर्णमहाहविः जन्महविः इति स्मृतः; तस्य दाने पुनर्जन्म न भवति। उर्जामासे पुण्यतिथौ जन्महविः कार्यः, विशेषतः अयन-संक्रान्ति-संपात-जन्मनक्षत्र-पूर्णिमादौ। वार्षिकजन्मदिने परमं जन्महविं कुर्यात्; अन्येषु मासेषु जन्मनक्षत्रपूर्णिमासंयोगे अपि।