श्रीशिवपुराणे कथितं यत्—यः दशसहस्राणि जनानां भोजनदानं करोति, स विष्णुलोकं प्राप्नोति; यः तु लक्षं जनानां भोजनं ददाति, स रुद्रलोकं याति। ज्ञानकामैः ब्रह्मभावनया बालानां भोजनं दातव्यम्, पुत्रार्थिभिः विष्णुभावनया युवानां भोजनं दातव्यम्। वृद्धानां भोजनं दातव्यम् प्राज्ञकामैः रुद्रभावनया, बुद्ध्यर्थिभिः सरस्वतीभावनया बालकानां स्त्रीणां च। रम्यार्थिभिः लक्ष्मीभावनया युवतीनां भोजनं दातव्यम्, आत्मज्ञानकामैः पार्वतीभावनया वृद्धानां स्त्रीणां च। यत् धनं तपसा, भिक्षया, उपाध्यायदक्षिणया वा निष्पन्नं, तत् शुद्धं स्मृतम्; तेन सर्वफलसंपत्तिः सिध्यति। शुद्धदानं मध्यमं, कृष्याद्युपार्जितं हीनं स्मृतम्। क्षत्रियवैश्ययोः शौर्यवाणिज्योपार्जितं धनं श्रेष्ठं, शूद्रस्य सेवया लब्धं धनं श्रेष्ठतमम्। धर्मनिष्ठायाः स्त्रियः पितृपतिसंपादितं धनं, द्वादश्यां वसन्ते च गोदानादिकं यथाक्रमं फलदं भवति। शुभकाले वा, इच्छानुसारेण, गवां भूमेः सुवर्णस्य घृतस्य वाससः धान्यगुडयोः च दानं कार्यम्। रूप्यं लवणं कूष्माण्डं द्वादश कन्याः, गवां च दानं—तस्याः क्षीरगोमययोः अपि दानं कार्यम्। धनधान्यदुःखितानां दुःखक्षयः, जलतैलाभावपीडितानां दुःखक्षयः क्षीरजलदानात्। शरीररक्षणाय क्षीरदधिघृतदानं कार्यम्; तेषां पोषणं बुद्धिमद्भिः विज्ञेयं। भूमिदानं स्थैर्यार्थं, तिलदानं बलार्थं, मृत्युञ्जयं च; सुवर्णदानं जठराग्निवृद्ध्यर्थं, घृतं पोषणाय, वस्त्रं दीर्घायुषे। धान्यं भोजनं श्रीसमृद्धये, गुडः मधुरपोषणाय, रूप्यं वीर्यवृद्धये, लवणं षड्रसार्थम्। एते सर्वे सर्वसमृद्धये, कूष्माण्डः पोषणाय, भोगदः इहामुत्र च। कन्यादानं जीवनपर्यन्तं सुखदं, तथा कटफलाम्रकपित्थादीनां फलानां च। कदलीफलानि, ओषधिफलानि, माषमुद्गादीनां फलानि, शाकादीनि च। ऋतूनुसारं शाकानि, मरीच्यादिकं, लवणादिकं, तदानीन्तनानि फलानि च दातव्यानि। ज्ञानी इन्द्रियाणां तृप्तिं श्रोतादीनां विषयसुखाय, दिशां देवतानां च तृप्तिं सदा दद्यात्। वेदशास्त्राणि गुरुमुखात् श्रुत्वा, कर्मफलनिश्चयः श्रद्धा इति कथ्यते। बन्धुर्भयात् राजभयाच्च या श्रद्धा, सा हीना; किं तु किञ्चन नास्ति चेत्, दारिद्र्यपीडितोऽपि वाचा कर्मणा वा पूजां कुर्यात्। वाङ्मयी पूजा मन्त्रस्तोत्रजपः, कायिकी यात्रा व्रतानि च। यथाशक्ति यदल्पं यद्वा बहु, यद् यद् देवतार्पणबुद्ध्या दत्तं, तत् भोक्तुम् अर्हति। तपो दानं च सदा कार्यम्, स्वधर्मगुणयुक्तं शरणं दातव्यम्। देवतृप्त्यर्थं सर्वभोगदानं श्रेष्ठफलदं, अर्हणबुद्ध्या दत्तं मोक्षफलप्रदं। यः शृणोति वा पठति वा एष अध्यायः, तस्य सम्यग्ज्ञानं ज्ञानसिद्धिश्च जायते। एवमुक्ते, महामुने, मूर्तेः पार्थिवस्य पूजारूपं विधिं पृच्छति स्म। स चोवाच—शुभं पृष्टं त्वया, सर्वार्थप्रदं, दुःखनाशनं तत् शृणु। अकालमृत्युनाशनं, कालमृत्युनाशनं, पत्नीपुत्रधनधान्यदं तत्। सर्वं भोज्यं वस्त्रादिकं च तस्मात्, पार्थिवमूर्तिपूजा सर्वकामदायिनी। नराणां स्त्रीणां च समं अधिकारः, नदीकूपतालादतः मृदं संगृह्य, गन्धचूर्णेन शुद्धीकृत्य, शुद्धमण्डपे सम्यक् मथित्वा, हस्तेन क्षीरयुक्तां मूर्तिं निर्माय, सर्वाङ्गसंपन्नां, आयुधैः सुसज्जितां, पद्मासनस्थां स्थापयित्वा श्रद्धया पूजयेत्। सदा गणेशसूर्यविष्णुशिवशक्तीनां मूर्तिपूजा कार्या, शिवलिङ्गस्य च। षोडशोपचारैः पूजां कृत्वा, पुष्पैः सिञ्चनं, मन्त्रैः स्नानं च। नैवेद्यं कुडवमितं शाल्यन्नं, गृहे कुडवमात्रं, मानवेषु प्रस्थमात्रं, देवेषु त्रिप्रस्थं, स्वयम्भुवे पञ्चप्रस्थं, अधिकं द्वित्रिप्रस्थं चोत्तमफलदं। सहस्रपूजया द्विजः सत्यलोकं प्राप्नोति; मापि द्वादशाङ्गुलं, द्विगुणं वा ततोऽधिकं फलदं। एकाङ्गुलाधिकं त्रिपञ्चकं मापि, लौहदारुमयं पात्रं शिव इति बुधैः स्मृतम्। एवं शिवपुराणे भोजनदानस्य, दानधर्मस्य, श्रद्धायाः, पार्थिवमूर्तिपूजारूपस्य च माहात्म्यं विस्तरेण कथितम्।