शिवपुराणम्

शिवपुराणस्य माहात्म्यं श्रूयताम्। यः कश्चन अपि अन्यस्मात् सामान्यस्थले अस्य शिवपुराणस्य श्रवणं करोति, स मया सर्वपापेभ्यः विमुक्तः भवति। योऽपि दूरात् अपि अस्मै शिवपुराणाय नमस्करोति, स सर्वदेवतार्चनफलम् अवाप्नोति, न संशयः। यः स्वयम् अस्य शिवपुराणस्य पुस्तकरूपे लेखनं कृत्वा शिवभक्तेभ्यः ददाति, तस्य पुण्यस्य माहात्म्यं शृणुत। यः ग्रन्थान् वेदान् च अध्ययनं व्याख्यानं च करोति, स दुर्लभं फलं यथा प्राप्नोति, तथैव एषः लभते। चतुर्दश्याम् उपोष्य शिवभक्तसमाजे एषः शिवपुराणस्य व्याख्यानं यः करोति, स सर्वश्रेष्ठः इति। अस्य शिवपुराणस्य एकैकस्य अक्षरस्य गायत्रीपुरश्चरणस्य फलम् लभ्यते; अत्र सर्वान् कामान् भोक्त्वा, अन्ते मोक्षलाभः अपि सुनिश्चितः। चतुर्दश्याम् उपोष्य निशि जागरणं कृत्वा यः अस्य पुराणस्य पाठं श्रवणं वा करोति, तस्य पुण्यं मया कीर्त्यते। सर्वतीर्थेषु कुरुक्षेत्रादिषु, सूर्यग्रहणे च, स्वशरीरसमं दानं यः सर्वदिशः ददाति, तेन ब्राह्मणेभ्यः, विशेषतः व्यासादिभ्यः दत्ते फलं, तदेव निःसंशयं स प्राप्नोति। यः निशायां दिवा वा अस्य शिवपुराणस्य गानं करोति, तस्य आज्ञां प्रतीक्ष्य देवाः इन्द्रमुख्याः स्थिताः। यः प्रतिदिनं अस्य शिवपुराणस्य पाठं श्रवणं वा करोति, तेन कृतं यत् पुण्यं, तत् कोटिगुणितं भवति। श्रीरुद्रसंहितां यः एकाग्रचित्तः पठति, स ब्रह्महत्या दोषात् अपि त्र्यह एव शुद्धिं लभते। मौनं समास्थाय, प्रतिदिनं त्रिवारं भैरवप्रतिमाम् अग्रे रुद्रसंहितां पठन्, सर्वान् कामान् आप्नोति। वटवृक्षं वा बिल्ववृक्षं प्रदक्षिणीकुर्वन् यः अस्य रुद्रसंहितायाः पाठं करोति, स ब्रह्महत्यापापात् विमुक्तः भवति। अत्र कैलाससंहिता अतीव श्रेष्ठा, सा ब्रह्मस्वरूपा, ओंकारार्थस्य प्रत्यक्षप्रदर्शिनी च। तस्याः माहात्म्यं संपूर्णं शङ्कर एव जानाति, व्यासः तस्य अर्धं, अहं द्विजाः, तस्य अर्धमेव जानामि। किंचित् अहं वक्ष्यामि; सर्वं वक्तुं न शक्यते। एतदपि ज्ञात्वा मनुष्यः त्वरितं मनःशुद्धिं प्राप्नोति। अहं लोके सर्वत्र अन्विष्य, न किञ्चित् पापं पश्यामि, यत् एषा तीव्रा संहिता न नाशयेत्। एषा संहिता शिवेन उपनिषत्समुद्रात् हृष्टेन उत्पादिता, कुमाराय समर्पिता, यः ताम् अमृतरसं पिबति, स अमरः भवति। ब्रह्महत्यादिपापशुद्ध्यर्थं यः मासमात्रम् अस्याः संहितायाः पाठं करोति, स पापात् विमुक्तः भवति। प्रतिग्रहे अशुद्धभोजनभक्षणे पापवचने चोत्पन्नं पापं अपि, एकेन पाठेन एव नश्यति। यः शिवमन्दिरे बिल्ववने वा अस्याः संहितायाः पाठं करोति, तस्य फलं वाच्यं नास्ति। भक्त्या यः अस्याः संहितायाः पाठं कृत्वा श्राद्धे ब्राह्मणान् भोजयति, तस्य पितरः सर्वे शम्भोः परमं पदं प्राप्नुवन्ति। चतुर्दश्याम् उपोष्य बिल्वमूले पाठं कुर्वतः, शिवः समस्तैः देवैः सहितः साक्षात् पूजां करोति। अन्याश्च संहिताः सन्ति, सर्वकामफलप्रदाः; ते अपि ज्ञानक्रीडया युक्ताः, श्रेष्ठाः ज्ञेयाः। एवं वेदसमं शिवपुराणम् उक्तम्, यत् आदौ शिवेन स्वयम् ब्रह्मणि सन्दत्तम्। तत्र विद्येश, ताररौद्र, विनायक, औमिक, मातृ, रुद्र एकादशभागयुक्त, कैलास, शतरुद्र इति प्रसिद्धाः। कोटिरुद्रः, सहस्रकोटिरुद्राद्याः, वायवीयः धर्माख्यः, एते विशेषतः पुराणानि। द्वादश संहिताः परमान्याः; तासां संख्या प्रवक्ष्यामि, शृणुत द्विजाः। विद्येशे दशसहस्रश्लोकाः; रुद्र, विनायक, औमिक, मातृपुराणेषु प्रत्येकम् अष्टसहस्रश्लोकाः। एकादशरुद्रसंग्रहे त्रयोदशसहस्रश्लोकाः; कैलासे षट्सहस्रश्लोकाः; शतरुद्रे तस्य अर्धम्। कोटिरुद्रे त्रयः एकादशसहस्रश्लोकाः; सहस्रकोटिरुद्रे दशकोटिरुद्रसंख्यया सह सहस्रश्लोकाः। वायवीयः शतगुणः सागरस्य; धर्मः सहस्रगुणः सूर्यस्य; एवं शैवसंख्यया लक्षश्लोकपर्यन्तम् उक्तम्। व्यासेन तु चतुर्विंशतिसहस्रश्लोकपर्यन्तं संक्षिप्तम्; तत्र शैवपुराणं चतुर्थम्, सप्तसंहितायुक्तम्। आदौ शिवेन कल्पितम्, मूलतः दशकोटिगुणश्लोकयुक्तम्, सृष्ट्यादौ बहुलं विस्मृतम्। द्वापरादिषु पुराणानि अष्टादश विभागेन चतुर्लक्षश्लोकपरिमाणानि द्वैपायनादिभिः कृतानि। शिवपुराणं चतुर्विंशतिसहस्रश्लोकयुक्तम्, सप्तसंहितासमन्वितम्, वेदसमानं च प्रतिष्ठितम्। तत्र आद्यं विद्येश्वराख्यं, द्वितीयं रौद्री, तृतीयं शतरुद्र, चतुर्थं कोटिरुद्रः। पञ्चमं उमाख्यम्, षष्ठं कैलाससंहिताख्यम्, सप्तमं वायवीयाख्यं; एवं सप्त संहिताः प्रसिद्धाः। एतत् दिव्यं शिवाख्यं पुराणं सप्तसंहितायुक्तम्, परमं श्रेष्ठम्, ब्रह्मसमं, सर्वोत्कृष्टं च फलप्रदं इति।