शिवपुराणम्

एवं तस्य दिव्यतेजः दृष्ट्वा, शीघ्रं मोक्षः तवापि प्राप्तः भविष्यति; एतदर्थं तस्य तेजोऽर्थः सूचितः। अधुनैव तव भाग्यकालः समुपस्थितः—त्वं शीघ्रं दक्षिणमेरुशिखरं गच्छ, यत्र देवैः पूजितम् अस्ति। तत्र सन्निविष्टः अस्ति मम महात्मा पुत्रः सनत्कुमारः, महर्षिः, नन्दिनं प्राणिनां अधिपतिं साक्षात् आगमनं प्रतीक्षते। पुरा सनत्कुमारः अपि, परमेश्वरं दृष्ट्वा, योगिनां स्वामीति गर्वात्, अज्ञानात्, यथोचितं सम्मानं नाकरोत्। न च उत्तिष्ठन् अभिवादनं च कृतवान्, निर्भयः अहंकाररहितः च; तस्य अपराधस्य कारणात्, नन्दिः क्रुद्धः तं महाकामेलं कृतवान्। दीर्घकालं दुःखितः सन्, तस्मादर्थं, अहं भगवन्तं, देवीं च आराधयित्वा, नन्दिं प्रार्थितवान्। महान् प्रयत्नेन, तस्य कामेलरूपं किञ्चित् निवारितम्, सनत्कुमारः स्वयम् यौवनरूपे पुनः स्थापितः। ततः महादेवः स्मितं कृत्वा, गणाधिपं उक्तवान्—‘मम अवमानात्, ऋषिः गर्वितः आसीत्।’ अतः त्वं एव तस्मै मम तत्त्वं प्रकाशयितुं अर्हसि, पापरहितः; स ब्रह्मणः ज्येष्ठपुत्रः अपि, मोहितः इव माम् स्मरति। अहं तं तव शिष्यरूपे दत्तवान्, त्वया ज्ञानदीक्षा कर्तव्या; स अपि धर्माधिपतित्वाय तव अभिषेकं करिष्यति। एवं उक्तः प्राणिनां अधिपः प्रभाते नम्रशिरा आज्ञां स्वीकृतवान्। तथा सनत्कुमारः अपि मम आदेशेन मेरुशिखरे गणस्य प्रसादाय तपः आस्थाय स्थितः। त्वं तं प्रथमं दृष्ट्वा, ततः गणेशं मिलित्वा, शीघ्रं तस्य प्रसादार्थं नन्दिः तत्र आगमिष्यति। योगिनां प्रभुणा त्वरया आज्ञापितः, ऋषयः कुमारेण मेरु दक्षिणशिखरं गतवन्तः। तत्र स्कन्दसरः नाम सरः अस्ति, समुद्रसमानः, अमृतस्वादु, शीतलः, विशुद्धः, गम्भीरः च शैलः। सर्वतः स्फटिकशिलासम्पुटैः परिवृतः, तटः सर्वदिशि सर्वऋतुफूलैः समलङ्कृतः। शैवालैः, नीलपद्मैः, रक्तपद्मैः, श्वेतकुमुदैः ताराभिः सदृशैः, तरङ्गैः मेघाभैः, गगनमिव भूमौ अवतरितम् इव। सुखप्रवेशप्रस्थानस्थानैः, नीलशिलापट्टैः, रम्यैः सीढिपथैः अष्टदिशि शोभितः। तत्र स्नात्वा, अभ्युत्थाय, शुक्लयज्ञोपवीतानि, शुक्लवस्त्राणि, वल्कलानि च धारयन्तः, अवतरिताः, उद्गताः च। जटामुकुटैः, मुण्डितशिरसः, त्रिपुण्ड्रधारिणः, वैराग्यस्मितमुखाः, यौवनव्रतिनः तत्र। कमण्डलुभिः, पद्मपत्रकलशैः, शुभपात्रैः, अन्यैः च पात्रैः, सृक्कुभिः च हस्ते। स्वार्थे, परार्थे, विशेषतः देवार्थे, नित्यं जलं, नवपुष्पं च आनयन्ति। केचन निमज्जितशिलायां स्थित्वा, अधमवर्गस्पर्शं वर्जयन्तः, शुद्धाचित्, शरीरं विभूतिसमूलितम्। अन्यत्र, केचन जलमध्ये निमग्नः, उत्थितः, शिलायां उपविष्टः, तिलैः, पुष्पैः, कुशच्छेदैः अर्पणं कुर्वन्ति। देवर्षिपितृभ्यः अर्पणं कृत्वा, स्नानाय आगच्छन्तः द्विजातिभ्यः जलं ददाति। प्रत्येकस्थले, विविधान्नपुष्पार्पणैः, व्यजनैः, सूर्यजलादिभिः पूजां कुर्वन्ति। अन्यत्र, विखण्डितगजसमूहाः निमज्जन्ति, उत्थाय गच्छन्ति; अन्यत्र, मृगाः, ऋष्याः, अश्वाः तृषार्ताः आगच्छन्ति। अन्यत्र, मयूराः, गजश्रेष्ठाः पीत्वा निर्गच्छन्ति; अन्यत्र, वृषभाः तटं ताडयन्तः, परस्परं सन्मुखं शोभन्ति। केचन स्थले, हंसश्रेष्ठानां शब्दैः, अन्यत्र बकानां क्रन्दनैः, अन्यत्र कोकिलानां कूजनैः, अन्यत्र भ्रमराणां गुंजनैः। शाखासु वासिनः पक्षिणः, स्नानपानव्यग्राः, स्नेहपूर्वं नित्यं शब्दं कुर्वन्ति, इव परस्परं भाषन्ते। तटशाखासु कोकिलकूजनैः, दिवानिशं तानाम् नामानि घोषयन्तः, तापात् श्रान्ताः। तस्य सरस्य उत्तरतटे, कल्पवृक्षस्य अधः, वज्रशिलापट्टे, मृगचर्मे सुखे—सनत्कुमारः उपविष्टः, नित्यं यौवनरूपः, तस्मिन्नेव समाधेः उत्थाय, चित्तं स्थिरम्। ऋषिभिः पूजितः, योगिश्रेष्ठैः सम्मानितः, नैमिषारण्यवासी ऋषयः तं दृष्ट्वा, प्रणम्य, समीपं गतवन्तः। तेषां आगमनहेतुम् पृच्छन्ताम्, आकाशे दुन्दुभीनां महानादः श्रुतः। तस्मिन्नेव क्षणे, दिव्यः विमानः, सूर्यसमानतेजसा, सर्वतः शिवगणाधिपैः परिवृतः, प्रकटितः। तत्र अप्सरासमूहैः, रुद्रकन्याभिः, दुन्दुभिमुरजघोषैः, वंशवीणानिनादैः समन्वितः। विविधरत्नछत्रैः, मुक्ताजालैः शोभितः, ऋषिभिः, सिद्धैः, गन्धर्वैः, यक्षैः, चारणैः, किन्नरैः सेवितः। नर्तकगायकवादकसमूहैः परिवृतः, वीरवृषचिह्नितः, विद्रामदण्डधारी।