शिवपुराणम्

पूर्वोक्तवद् अस्य कर्मणः अनुष्ठानं विचलनरहितं कर्तव्यमित्येव निश्चितम्। यदि तु फलस्य स्थैर्ये सन्देहः नास्ति, तर्हि पुनः प्रेरणायाः किमर्थं आवश्यकता इति चिन्त्यते। तथापि, अहं संक्षेपेण अस्य कर्मणः परमं सिद्धिफलम् अवदास्यामि—यद्यपि रिपुभिः परिवृतः स्यात्, बहुभिः व्याधिभिः पीडितो वा। मृत्योरपि समीपे स्थितः सन्, अनपायेन विमुक्तिम् आप्नोति; दरिद्रोऽपि पूज्यः भवति, निरधनः कुबेरतुल्यः जायते। विकलः अपि रमणीयः भवति, वृद्धः नवयुवकः इव दृश्यते; शत्रुः क्षणेन मित्रं भवति, विरोधी सेवकत्वं प्राप्नोति। मर्त्यं अमरत्वं प्राप्नोति, विषं अमृतत्वं याति; समुद्रः स्थलत्वं याति, स्थलम् अपि समुद्रत्वं गच्छति। विवरं पर्वतत्वं प्राप्नोति, पर्वतः विवरत्वं गच्छति; पद्मसरोऽग्निर् भूत्वा, अग्निः वैश्वानरह्रदत्वं प्राप्नोति। अरण्यं उद्यानत्वं गच्छति, उद्यानं च पुनररण्यत्वं; दुर्बलः मृगः सिंहत्वं याति, सिंहः मृगक्रीडनकत्वं प्राप्नोति। स्त्रियः कामिनीभवन्ति, लक्ष्मीः सदाचाररूपा; वाणी सेविका, कीर्तिः गणिका इव जायते। बुद्धिः स्वेच्छाचारिणी, मनः वज्रसारम्; बलं महावातत्वं याति, ओजः मदोन्मत्तद्विपसमम्। दृढसंकल्पेन, शत्रुपक्षसम्बद्धानि कर्माणि स्थग्यन्ते; सर्वे द्विषन्तः मित्रत्वं प्राप्नुवन्ति। शत्रवः अपि सजीवाः स्वजनसमेता अपि मृतवत् भवन्ति; क्लेशेऽपि सन्, आपदं परित्यज्य, स्वयम् अमरत्वं प्राप्नोति। नित्यं अमङ्गलं यदपि भुक्तं, तत् पुष्टिदं भवति; सततम् उपभुक्तेऽपि, सुखं नूतनत्वेन अनुभूयते। अतीतानागतवर्तमानानि सर्वाणि हस्तामलकवत् स्पष्टरूपेण दृश्यन्ते; अणिमादिसिद्धयः अपि सहजतया सम्प्राप्यन्ते। किमधिकं वक्तव्यम्? सर्वेषां कामानां प्रयोजनानां च सिद्धौ, अस्य कर्मणः पूर्णे, किञ्चिद् अपि अप्राप्यं नास्ति। अधुना अहं शुद्धं पारलौकिकं विधिं वर्णयिष्यामि, यस्य तुल्यं कर्म त्रिषु लोकेषु न विद्यते। स एषः परमपुण्ययुक्तः, येन सर्वे देवाः—ब्रह्मा, विष्णुः, विशेषतः रुद्रः—अनुष्ठितवन्तः। इन्द्रादिभिः लोकपालैः, नवग्रहैः सूर्यादिभिः, विश्वामित्रवसिष्ठादिभिः ब्रह्मविद्भिः, श्वेताश्वतर, अगस्त्य, दधीच्यादिभिः, अस्माभिः शिवभक्तैः, गणपतिभिः नन्दीश्वरमहाकालभृङ्ग्यादिभिः च। पातालतलनिवासिभिः दैत्यैः, शेषमुख्यैः महाभोगिभिः, सिद्धयक्षगन्धर्वैः, राक्षसभूतपिशाचैः च। स्वं स्वं स्थानं सर्वे प्राप्तवन्तः; सर्वेऽपि एषं विधिं कृतवन्तः। एतेनैव सर्वे देवाः दिव्यत्वं प्राप्तवन्तः। ब्रह्मा ब्रह्मत्वं, विष्णुः विष्णुत्वं, रुद्रः रुद्रत्वं, इन्द्रः इन्द्रत्वं प्राप्तवान्। गणेशः अपि एतेनैव विधिना गणेशत्वं प्राप्तवान्—शिवलिङ्गस्य शीतलचन्दनवारिणा अभिषेकं कृत्वा, शुक्लैः पुष्पैः सुमनसः सम्पूज्य, नमस्कृत्य च। तत्र शोभनं पद्मासनं कल्पयेत्, शुभलक्षणैः भूषितम्; शक्त्यनुसारं सुवर्णरत्नादिभिः, वा यथाशक्ति। तस्य पद्मकेशरमध्ये अङ्गुष्ठमात्रं सुगन्धिद्रव्यनिर्मितं लघुलिङ्गं स्थापयेत्, शोभनं शुभं च। दक्षिणे स्थाप्य, बिल्वपत्रैः पूजयेत्; दक्षिणपार्श्वे अगुरु स्थापयेत्, पश्चिमे मनःशिलाम्। उत्तरदिकि चन्दनं, पूर्वे पीतहरितालं च समर्पयेत्। सुगन्धिभिः रम्यैः नानापुष्पैः पूजां कुर्यात्। सर्वत्र कृष्णागुरुधूपं गुग्गुलुना सह समर्पयेत्। अतीव सुक्ष्मं दीप्तं वस्त्रं समर्पयेत्। क्षीरपाकं सर्पिसा युतं, सर्पिर्दीपांश्च निवेदयेत्। मन्त्रेण सर्वं समर्प्य, ततः प्रदक्षिणां कुर्यात्। भक्त्या देवदेवाय प्रणम्य, स्तुतिं च कृत्वा, पश्चात् क्षमाप्रार्थनां विधाय, सर्वोपचारैः लिङ्गाय समर्पयेत्। शिवमन्त्रेण, दक्षिणामूर्तिभावेन, यः पञ्चगन्धलिङ्गं नित्यं एवं पूजयति, स सर्वपापैः विमुक्तः, शिवलोकसम्मानितः भवति। एषः परमः गुह्यश्च व्रतः, महाव्रतः शिवलिङ्गस्य, भक्ताय एव उक्तः; न सर्वसाधारणाय। शिवभक्ताय एव दातव्यः, यथापूर्वं शिवेनोक्तम्। अत्र सर्वेषां नित्यनैमित्तिककाम्यकर्मणां सिद्धिः उक्ता; लिङ्गप्रतिष्ठया सर्वं तत्क्षणादेव लभ्यते। लिङ्गेनैव सर्वं व्याप्यते, लिङ्गे सर्वं प्रतिष्ठितम्; तस्मात् लिङ्गप्रतिष्ठायां सर्वस्य प्रतिष्ठा। ब्रह्मविष्णुरुद्रादिभिः, लिङ्गप्रतिष्ठां परित्यज्य, स्वं स्वं स्थानं प्राप्नुवन्ति। लिङ्गप्रतिष्ठायाः विषये किम् अधिकं वक्तव्यम्? कारणं तु—लिङ्गः जगन्नाथः स्वयमेव शिवेन प्रतिष्ठितः। अतः सर्वशक्त्या, सुखार्थाय, अत्र वा परत्र वा, लिङ्गं वा परमेश्वरमूर्तिं वा प्रतिष्ठापयेत्। किं तद् लिङ्गं यद् उच्यते? कथं च महेश्वरः लिङ्गधारी? कथं लिङ्गस्वरूपं तस्य? किमर्थं च शिवः अस्मिन्नेव रूपे पूज्यते? लिङ्गं तु अव्यक्तम् उच्यते, त्रिगुणोत्थम्, अनाद्यन्तम्, जगतः उपादानकारणम्। तत् एव मूलप्रकृतिः, मायारूपं, व्योमस्वरूपा; तस्मात् एव चराचरं विश्वं समुत्पन्नम्।