शिवपुराणम्

सुगन्धद्रव्यैः पुष्पैः दीपैः चान्यैः क्रियाभिः सह पूजनं सम्यक् कर्तव्यम्। एकपलभारं सुरभ्यङ्गनं समर्पयेत्, तदनन्तरं लेपनाय एकादशपलानि अधिकानि योजयेत्। शुभानि सुरभ्याणि सुवर्णरत्ननिर्मितानि पुष्पाणि, नीलोत्पलानि चान्ये चोत्पलवर्गाः, बिल्वपत्राणि च बहूनि समर्पयेत्। शम्भवे रक्तश्वेतोत्पलानि निवेदयेत्, कृष्णागुरुचूर्णेन कर्पूरघृतगुग्गुलुयुक्तेन धूपेन पूजां समाचरेत्। कपिलघृतसिद्धैः कर्पूरवर्तिसंयुक्तैः दीपैः पञ्चब्रह्माणं षडङ्गानि तच्छादकानि च पूजयेत्। क्षीरसंपादितं मधुरं नैवेद्यं साज्यं महाहविः समर्पणीयम्। पाटलोत्पलादिसुगन्धितं जलं निवेदयेत्। पञ्चसुगन्धयुक्तं सुपाकं ताम्बूलं, सुवर्णरत्नमयाभरणानि विशिष्टानि च समर्पयेत्। विचित्राणि नवानि मनोहराणि वस्त्राणि दद्याद्, गीतवाद्यादिभिः सह पूजनं समाचरेत्। मूलमन्त्रस्य जपः लक्षसंख्या परमा, एकवारं वा त्रिवारं वाऽपि, पूजाफलानुसारं जपनीयः। तस्य दशांशेन होमः कार्यः, प्रत्येकद्रव्ये शतैकं च। विनाशोत्पाटनादिकेषु क्रियासु उग्रं शिवरूपं ध्यानं कुर्यात्। शिवार्चायां, शिवार्चितेऽग्नौ, अन्येषु च मूर्तिषु, शान्तिपुष्ट्यादिकर्मणि सौम्यं शम्भुं चिन्तयेत्। विनाशादिषु लोहेन कृतं स्रुचः स्रोणी च प्रयुज्येते, शान्तिपुष्ट्यादिषु तु सुवर्णमयं सम्पूर्णं भवेत्। दूर्वाघृतक्षीरमधुभिः, घृतयुतैः हविषा, शुद्धक्षीरैः वा होमं कुर्यात्। मृत्युविजये तिलैः, रोगशमाय घृतक्षीरयोः, वा केवलोत्पलैः, तैरेव वा होमः कार्यः। समृद्ध्यर्थी महादारिद्र्यशमाय हविः दद्यात्; वश्यकामः जातिपुष्पघृतयुतं समर्पयेत्। द्विजातिः घृतकरवीरपुष्पैः आकर्षणं कुर्यात्, तैलैः उत्पाटनं, मधुना स्तम्भनं च। स्तम्भनं सरिषपैः, अपाकर्षणं लशुनैः, ताडनं गर्दभोष्ट्रीरुधिराभ्यां वा ताभ्यां च। विनाशोत्पाटनाय रोहिण्याः बीजानि तिलैः मिश्रयेत्; वैराय तैलं प्रयुञ्जीत, कृष्यर्थं तद्वदपि। सेनाबन्धनं स्तम्भनं च रोहिण्याः बीजैः, रक्तसरिषपयुतैः हविषा सिध्यति। क्रूरकर्मणि यन्त्रोत्पन्नतैलं तिक्तपर्ण्यस्थिमिश्रं दद्यात्। क्रूरकर्मणि सरिषपतैलमिश्रं हविः, ज्वरशान्त्यै सौभाग्यदायिनि क्षीरं प्रयुज्येत। सर्वसिद्धिप्रदं होमं मधुघृतदधिक्षीरशालियुतं वा शुद्धेन हविषा कुर्यात्। शान्तिपुष्ट्यादिकर्मणि सप्तविधैः समिधादिभिः विशेषतः होमः कार्यः, वश्याकर्षणयोश्च। बिल्वपत्रैः विशेषतः आहुतीः दत्त्वा ऐश्वर्यं आकर्षणं समृद्धिं च, शत्रुविजयं च लभेत। शान्त्यर्थं पलाशखदिरादिदारुभिः समिधं प्रयुञ्जीत; क्रूरकर्मणि करवीरार्ककण्टकादिदारुभिः संग्रामे प्रयोजनम्। शान्त्यर्थं पुष्ट्यर्थं च शान्तचित्तः कर्म समाचरेत्; क्रूरकर्मणि तु निर्दयः क्रुद्धचित्तः प्रवर्तेत। यदा परमदुष्टे काले अन्योपायाभावे, तदा प्रतिकाराय क्रूरकर्मापि कर्तव्यम्। स्वभूमिपालस्य न क्रूरकर्म कुर्यात्, न विश्वासी धर्मिष्ठो वा पूज्यः कश्चन। यदि शिवभक्तः स्यात्, मनसा वाचा वा कर्मणा, तस्मिन्नपि क्रूरकर्म न कर्तव्यम्। स्वभूमिपालं वा शिवभक्तं वा क्रूरकर्मणा यः हिंसति, स त्वरितं पतति। अतः स्वभूमिपालं शिवभक्तं वा हिंसायै न प्रयुञ्जीत, आत्मसुखकामः। अन्येषु हननादिकर्मणि यः प्रवर्तते, स प्रायश्चित्तं कृत्वा शोकपीडितः स्यात्। शिलालिङ्गेऽपि दरिद्रः समृद्धो वा, स्वयम्भू, ऋषिस्थापिते, वेदविहिते वा लिङ्गे पूजां कुर्यात्। यदि सुवर्णरत्नादिकं न लभ्यते, तदा मानसिकेन वा विकल्पद्रव्येण पूजां कुर्यात्। यः किञ्चित् कर्म शक्नोति, अन्यत् तु न, स यथाशक्ति कुर्वन् अपि फलमवाप्नोति। कृत्ये फलं न दृश्येत् चेत्, द्विवारं त्रिवारं वा पुनः कुर्यात्; सर्वत्र फलप्राप्तिः। पूजायामुपयुक्तं श्रेष्ठद्रव्यं सुवर्णरत्नादिकं गुरवे दद्यात्, पृथग् दक्षिणां च। यदि गुरुर्ग्रहीतुं न इच्छेत्, तदा सर्वं शिवाय समर्पयेत्, अथवा शिवभक्ताय, न अन्यस्मै। यः स्वशक्त्या कृत्यं संपादयति, गुरोः परस्य वा आश्रयम् विना, स अपि एवं आचरन्, न पुनः तानि द्रव्याणि स्वयम् गृह्णीयात्। यः लोभात् पूजायां श्रेष्ठद्रव्याणि स्वयम् गृह्णाति, स मोहितः न काङ्क्षितं फलं प्राप्नोति—नात्र संशयः। नूतनं वा पूजितं वा लिङ्गं गृहित्वा, नियमितं पूजां कुर्वीत; स्वयम् वा अन्येन वा पूजनं कारयेत्।