शिवपुराणम्

सः जीवः वैष्णवान् ब्राह्मान् विशेषतः रुद्रलोकान् प्राप्त्वा, तत्र चिरकालं यथोक्तसुखानि भुक्त्वा वसति। ततः, तस्मात् स्थलात् उन्नीय, पञ्च क्षेत्राणि अतिक्रम्य, श्रीकण्ठात् ज्ञानं प्राप्य, सः शिवस्य नगरीं प्रति प्रस्थितः भवति। यः तु अर्धमार्गे एव प्रवृत्तः, सः द्विवारं एवमुपास्य, पश्चात् ज्ञानमवाप्य शिवसंयोगं गच्छति। यः केवलं चतुर्थांशमात्रं आचरति, सः देहान्ते ब्रह्माण्डं द्वौ लोकौ च अतिक्रम्य, परं अव्यक्तं प्राप्नोति। तत्र, सः पर्वतेश्वरस्य पौरुषं रौद्रं च क्षेत्रं प्राप्य, सहस्रयुगपर्यन्तं नानाविधसुखानि भुङ्क्ते। यदा तस्य पुण्यं क्षीयते, तदा सः पृथिव्याम् उत्तमकुले जायते; तत्र अपि, पूर्वस्मृतिबलात् महत्तेजसा युक्तः भवति। बद्धात्मनो मार्गं विहाय, शिवधर्मे रतिं कुर्वीत; तस्मिन् धर्मे श्रद्धया, ध्यानपूर्वकं शिवपुरं प्राप्नोति। नानासुखानि भुक्त्वा, विद्येश्वरस्थानं प्राप्नोति; तत्र विद्येश्वरैः सह क्रमशः सुखानि अनुभवति। ब्रह्माण्डे वा बहिः वा, पुनः पुनः संसारी भवति; ततः शिवज्ञानं पराभक्तिं च लभित्वा, शिवतुल्यत्वं प्राप्त्वा, पुनः न प्रतिनिवर्तते। यः अत्यन्तं शिवभक्तः, इन्द्रियविषये मनः स्थितम् अपि, सः मनसा शिवधर्मं आचरन् वा न आचरन् वा, मुक्तः भवति; एकवारं द्विवारं त्रिवारं वा संसृत्य, पुनरागच्छति। सः पुनः सार्वभौमः न भवेत्, शिवधर्मे अधिकारवान् अपि; अतः, यः कश्चन कारणेन शिवं शरणं गच्छेत्, सः शिवधर्मे मनः स्थापयेत्, यदि परमं श्रेयः इच्छेत्। अत्र, कस्यचित् अपि कारणेन न कापि बाधा विधीयते। अत्यधिकवादः वा, आग्रहः वा, स्वभावतः न रोचते; अन्येषां तु, पुण्यकर्मणः गौरवात्, रोचते। येषां संसारहेतुः निग्रहीतुं न शक्यते, ते स्वभावानुसारं एतत् विचारयन्तु। यः शिवं स्वयमेव इच्छति, सः शिवधर्मं आचरितुम् अर्हति। एवं, हे प्रभो, भवतः मुखात् वेदसमानं शिवेन स्वभक्तानां कृते उक्तं नित्यनैमित्तिकधर्मं श्रुतवान्। अधुना, ये शिवधर्मे अधिकारिणः, तेषां काम्यकर्माणि सन्ति वा इति श्रोतुमिच्छामि; यदि सन्ति, तानि वक्तुम् अर्हसि। कर्माणि हि किञ्चित् इह फलदायिनि, किञ्चित् परत्र फलदायिनि, पुनः किञ्चित् उभयत्र फलदायिनि, तानि च पञ्चविधानि। किञ्चित् क्रियात्मकानि, किञ्चित् तपस्वरूपाणि; किञ्चित् जपध्यानात्मकानि, किञ्चित् सर्वेषां संयोगरूपाणि। क्रियायाः अपि होमदानपूजाक्रमानुसारं भेदः अस्ति। एतानि कर्माणि केवलं सर्वशक्तिसम्पन्नानाम् एव फलदायिनि, नान्येषाम्; सा च शक्ति मम, शिवस्य, आदेशरूपा। अतः, द्विजः आदेशानुसारं काम्यानि कर्माणि कुर्यात्। अधुना, ये इह परत्र च फलदायिनि, तानि काम्यानि कर्माणि कथयामि। शैवैः महेश्वरैः च, अन्तः बहिश्च, यथाक्रमं कर्माणि कर्तव्यानि; शिवमहेश्वरयोः भेदः नास्ति। ये शिवाराधनपराः, ते शैवाः, ज्ञानयज्ञरता इति कथ्यन्ते; ये तु इह यागनिष्ठाः, ते महेश्वराः; अतः, अन्तः शैवा, बहिः महेश्वरा भवन्तु। याज्ञिकक्रियायाः विधिः तु न परिवर्तनीयः। भूमेः गन्धवर्णरसादिभिः यथानियमं परीक्षणं कृत्वा, यत्र मनः इच्छति, तत्र सम्यक्समुल्लिखिते, ऊर्ध्वाधः वस्त्रविस्तीर्णे, दर्पणतुल्यसमशिलायाम् अधिष्ठातव्यम्। पूर्वदिशं शास्त्रमार्गेण चिह्नयित्वा, ततः एकद्व्यङ्गुलपरिमितं मण्डलं संकल्प्य, रत्नसुवर्णादिपुष्पचूर्णैः, शुद्धं अष्टदलपद्मं मध्यबीजयुक्तं रचयेत्। तस्य पञ्चावरणानि, महाशोभया भूषितानि स्युः; दलासु सिद्धयः, केशरेषु शक्तयः स्थापनीयाः। पूर्वदले वामादिरुद्राष्टकं क्रमशः स्थापयेत्; बीजे विरागः, बीजेषु नवशक्तयः। स्तम्भे शिवात्मधर्मः, काण्डे शिवाधिष्ठितं ज्ञानम्, कर्णिकायाः उपरि वह्निसूर्यचन्द्रमण्डलानि स्थापनीयानि। एतेषां उपरि शिवतत्त्वज्ञानतत्त्वसद्भावाख्यानि तत्त्वत्रयं स्थापयेत्; सर्वासु पीठासु नानापुष्पैः सुशोभितानि। पञ्चावरणयुक्तं, अम्बिकया सह, शुद्धस्फटिकसदृशं, शान्तं, शीतांशुविभास्वरं शिवं पूजयेत्। विद्युल्लतावल्लोकलालितजटामण्डलमण्डितं, व्याघ्रचर्माम्बरधरं, स्मितस्पृष्टपद्मवदनं च। पादहस्ताधराणि रक्तपद्मदलसदृशानि, सर्वलक्षणसमन्वितानि, सर्वाभरणभूषितानि। दिव्यायुधधारिणं, दिव्यगन्धानुलिप्तं, पञ्चवक्त्रं दशबाहुं, चन्द्रार्धमौक्तिकमण्डितं। पूर्वमुखं सौम्यं, उदितार्कप्रभं, त्रिनेत्रयुक्तं, नवचन्द्रशेखरं। दक्षिणवदनं मेघश्यामप्रभं, भ्रुकुटीभिर्भीषयन्तं, रक्तपरिवेष्टितत्रिनेत्रं च। एवं, शास्त्रविहितानां कर्मणां, शिवधर्मस्य च, फलानि, मार्गः च, पूजाविधानं च, श्रद्धया प्रणीतानि, यथाक्रमेण प्रवृत्तानि।