शृणुत धर्मान् सनातनान्, यथोक्तं शास्त्रे पुरातने। शूद्रः स स्मृतः स एव यो ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यान् सेवते, कृषिकर्मणि प्रवृत्तः वृशल इति कथ्यते, अन्ये तु दस्यवः संज्ञायन्ते। प्रभाते पूर्वाभिमुखः सन्, देवैः निर्दिष्टानि कर्तव्यानि, जीविकायाः साधनानि, तत्र यत्प्रयत्नदुःखं, व्ययश्च—एतानि विचिन्तयेत्। जीवनस्य परिमाणं, रिपुं, मृत्युम्, पापं, भाग्यं, रोगं, भोजनम्, बलं, प्रभाते उत्तिष्ठनस्य फलानि च, मनसा पुनः पुनः विचिन्तनीयानि। रात्र्याः समाप्तौ यः कालः स प्रभातः कथ्यते; तत्र यामार्धं संधिकालः। तस्मिन् काले द्विजातिः समुत्थाय मूत्रपुरीषत्यागं कुर्यात्। गृहात् दूरं बहिः गच्छेत्, तत्रापि बाह्ये स्थले प्रविशेत्, उत्तराभिमुखः; यदि तत्र विघ्नः स्यात्, अन्यां दिशं अपि मुखं कुर्यात्। जलं, अग्निं, ब्राह्मणान्, देवांश्च न पश्येत्; वामहस्तेन गुप्तेन्द्रियं, अन्येन मुखं पिधायेत्। पुरीषत्यागात् उत्थाय, तं मलं न पश्येत्; उदकं गृहित्वा, जले बहिः शुद्धिं कुर्यात्। अथवा, देवपितृऋषितीर्थेषु न अवतीर्य, मृत्तिकया गुदं सप्तवारं, पञ्चवारं, त्रिवारं वा शुद्धयेत्। लिङ्गशुद्धेः प्रमाणं कर्कोटसमानं निर्दिष्टम्; गुदस्य तु सम्यक् शुद्धिः विधीयते। ततः समुत्थाय, हस्तौ प्रक्षालयेत्, मुखं चाष्टवारं प्रक्षालयेत्। कस्यचित्पात्रेण वा दारुणा वा, जले बहिः, तर्जनीं वर्जयित्वा, शुद्धिं कुर्यात्; दन्तधावनं अपि विधानम्। उदकं देवांश्च मन्त्रेण नमस्कृत्य, स्नानं कुर्यात्; यदि न शक्यते, कण्ठपर्यन्तं वा, नाभिपर्यन्तं वा स्नायात्। जानुपर्यन्तं जलमाविश्य, मन्त्रस्नानं कुर्यात्; तत्रैव देवादिभ्यो दिव्यं जलं सम्प्राशयेत्। धौतवस्त्रं गृहित्वा, पञ्चवस्त्रपुटैः धारयेत्; उपवस्त्रं च सर्वेषु कर्मसु धार्यं। नदीषु वा तीर्थेषु स्नानकाले, स्नानवस्त्रं न प्रक्षालयेत्; तडागे, कूपे, गृहे वा स्नानानन्तरं प्रक्षालयेत्। शिलायां, तृणे, जले, भूमौ वा, वस्त्रं प्रक्षालयेत्, पितृसन्तोषाय, हे द्विज। विभूत्या जाबालोपदिष्टेन मन्त्रेण ललाटे त्रिपुण्ड्रं धारयेत्; अन्यथा जले कृत्वा, नरकं गच्छति। “आपोहिष्ठ” इति शिरसि उच्चार्य, पापहरणार्थं, आच्छ्यावनं कुर्यात्; “यस्य” इति पादयोः, सन्ध्यावच्छ्यावनं कथ्यते। पादे, शिरसि, हृदि वा, हृदि, पादयोः, शिरसि च आच्छ्यावनं कृत्वा, मुनयः मन्त्रस्नानमाहुः। स्पर्शे, रोगे, राजभीते, राज्यभीते, चिरकालानुपस्थितौ च, मन्त्रस्नानं कुर्यात्। प्रभाते सूर्याणुवाकेन, सायं अग्न्यनुवाकेन, आपः पीत्वा, मध्याह्ने च, आच्छ्यावनं पुनः कुर्यात्। गायत्र्यन्ते, उदकं ऊर्ध्वं पूर्वदिशं च क्षिपेत्; मन्त्रेण सह, एकं अर्घ्यं सूर्याय समर्पयेत्, हे द्विज। ततः सायं, पश्चिमाभिमुखः, भूमौ अर्घ्यं समुत्क्षिप्य समर्पयेत्; प्रभाते च मध्याह्ने च, अङ्गुलिभिः एव समर्पणं कुर्यात्। अङ्गुलिसन्धिपुटात् सूर्यं विलम्बमानं पश्येत्; आत्मनं प्रदक्षिणीकृत्य, शुद्धं आचमनं कुर्यात्। यदि सायं सन्ध्या कालातीतं क्रियते, फलहीना भवति; अयुक्तकाले कृतं, दिनातीतानन्तरं “कालयुक्तं” इति स्मृतम्। दिनातीतानन्तरं, प्रतिदिनं शतमेकं गायत्रीं जपेत्; प्रतिदर्पणकालातीतानन्तरं, लक्षं जपेत्। मासातीतानन्तरं, नित्यं उपनयनं पुनः कुर्यात्; ईश, गौरी, गुह, विष्णु, ब्रह्मा, इन्द्र, यम—एतान् पूजयेन्। एवं, एतेषां देवतानां रूपाणि साध्यसिद्धये तर्पयेत्; ब्रह्मणे समर्प्य, शुद्धं आचमनं कुर्यात्। तीर्थस्य दक्षिणे, मठे वा मन्त्रशाले, मुनयः समाचरेयुः; देवालये, गृहे वा, नित्यस्थले। सर्वान् देवान् प्रणम्य, स्थिरचित्तः, स्थिरासनः, प्रथमं प्रणवं जपेत्, ततो गायत्रीं पठेत्। जीवात्मब्रह्मणोः ऐक्यविषयं ज्ञात्वा, प्रणवं जपेत्, यः त्रिलोककर्ता, धारकः, अक्षरः च। संहारकर्ता, रुद्रः, स्वयंज्योतिः, तं वयं उपास्महे; ज्ञानेन्द्रियकर्मेन्द्रियाणां, मनोबुद्धिवृत्तीनां च। धर्मे, ज्ञाने, भोगे, मोक्षे च सदा प्रेरयेत्; एवं अर्थं मनसा चिन्तयन्, नूनं ब्रह्म प्राप्नोति। अथवा, ब्राह्मण्यसिद्ध्यर्थं प्रतिदिनं जपं कुर्यात्; श्रेष्ठब्राह्मणः प्रभाते सहस्रं जपेत्। अन्ये तु शक्तितः, मध्याह्ने शतमेकं जपेत्; सायं द्वादशवारं, अष्टशिख्ययुक्तं जपं विदुः। मूलाधारादारभ्य, द्वादशान्तपर्यन्तं, ब्रह्मविष्णुशिवजीवपरमेश्वरान् ज्ञानपतिं चिन्तयेत्। बुद्ध्या ब्रह्मणि संयुक्तः, “सोऽहम्” इति चिन्तयन् जपेत्; ब्रह्मरन्ध्रात् बहिः च तान् ध्यानयेत्। महत्तत्त्वादारभ्य, शरीरं सहस्रधा; प्रतियेकं जपं कुर्यात्, क्रमशः, एकस्मात् अपरं प्रति। जीवात्मानं परमात्मना एकीकुर्यात्; एष जपस्य सारः। शरीरं शतदशकमुक्तम्, अष्टशिख्यभूषितम्। एवं जपस्य क्रमः ज्ञेयः; सहस्रं ब्रह्मजपः, शतं इन्द्रजपः। आत्मनः परतत्त्वेभ्यः रक्षार्थं, ब्रह्मयोनेः गर्भे जातः; सूर्याभिमुखः सदा एवमाचरेत्। एवं शास्त्रे निर्दिष्टानि नित्यकर्माणि, शुद्धिपूर्वकं श्रद्धया कर्तव्यानि, येन मानवः धर्मं, ज्ञानं, मोक्षं च लभते।