शिवपुराणम्

आचार्यचक्रं मन्त्रमण्डलस्य पुरतः स्थापयित्वा, तत्रोत्तमासनं विधाय, पुष्पादिभिः सम्यगाचार्यं सम्पूजयेत्। ततः पूज्येभ्यः सम्मानं दद्यात्, क्षुधितान् भोजयेत्, पश्चात् स्वयम् इच्छया शुद्धं भोजनं भुञ्जीत। यत् देवतायै निवेदितं, यच्च तस्मात् शेषं, श्रद्धया स्वशुद्ध्यर्थं गृह्णीयात्, न लोभेन, न चापात्रेभ्यः दद्यात्। एवं चन्दनमाल्यादिषु अपि नियमः कार्यः; परन्तु बुद्धिमान् तत्र 'शिवोऽहं' इति भावना न कुर्यात्। भुक्त्वा, मुखं प्रक्षालयित्वा, हृदि शिवं ध्यात्वा, मूलमन्त्रम् उच्चारयेत्, शेषं कालं शिवशास्त्रकथनादिना यथायोग्यं यापयेत्। रात्रेः प्रथमभागे गते, रमणीयां पूजां कृत्वा, शिवपार्वत्योः सुन्दरं शयनस्थानं विधायेत्। सर्वाणि भोक्तव्यान्नानि, वसनानि, तैलानि, पुष्पमाल्यादीनि, मनसा वा क्रियया वा, यथासुखं समर्पयेत्। ततः गार्हस्थ्यः स्वपत्नीसमेतः विशुद्धः शिवपार्वत्योः पादमूले शयीत; अन्ये तु पृथगेव शय्यां कुर्युः। प्रभाते जागरितः सन्, दिनस्य प्रथममात्रां उच्चारयेत्, मनसा च उमासमेतायाम् अक्षयाय भगवति च तद्भृत्येभ्यश्च प्रणमेत्। देशकालानुसारं, शक्त्या च, शौचादिकं कृत्वा, दिव्यशङ्खादिवाद्यैः शिवपार्वत्यौ जागरयेत्। ततः सुरभिपुष्पैः यथाकालं संग्रहितैः, पूर्वोक्तविधिना शिवपार्वत्योरपि पूजां समापयेत्। अथ शिवाश्रमभक्तानां कृते, शास्त्रविहितं नैमित्तिककर्म विस्तरेण प्रवक्ष्यामि। प्रतिमासं, प्रतिपक्षं, अष्टम्यां चतुर्दश्यां च, तदनु उत्सवेषु यथाक्रमं, अयनसंक्रान्तौ विषुवे च, विशेषतः ग्रहेषु, महापूजा वा, शक्त्या महत्तरापि कार्य्या। प्रतिमासं यथायोग्यं ब्रह्मकूर्चं कृत्वा, तेन शिवं स्नापयेत्, उपोष्य शेषं पिबेत्। ब्रह्महत्यादिपातकेष्वपि, ब्रह्मकूर्चपानात् श्रेष्ठं प्रायश्चित्तं नास्ति। पौषमासे पुष्यनक्षत्रे दीपार्चनं कुर्यात्; माघे माघनक्षत्रे घृतदुग्धचर्म समर्पयेत्। फाल्गुने उत्तरान्ते महोत्सवस्य आरम्भः कार्यः; चैत्रे चित्रपूर्णिमायां डोलोत्सवं सम्यक् आचरितव्यम्। वैशाखे विशाखायां पुष्पमन्दिरं स्थापयेत्; ज्येष्ठे मूलनक्षत्रे शीतलघटं दद्यात्। आषाढे उत्तराषाढायां यज्ञोपवीतधारणं कुर्यात्; श्रावणे मण्डलविधानं विधायेत्। श्रविष्ठायां, ततो भाद्रपदस्य अमावास्यायां, पूर्वाषाढायां जलाभिषेकं क्रीडां च कुर्यात्। आश्वयुजे क्षीरान्नं नवधान्यं च समर्पयेत्; शतभिषां दिने यथाविधि होमं कुर्यात्। कार्तिके कृत्यां दीपसहस्रं दद्यात्; मार्गशीर्षे आर्द्रायां घृतेन शिवं स्नापयेत्। एतेषु कालेषु अशक्तः सन्, उत्सवं वा, आसनं वा, महापूजां वा, विशिष्टां च पूजां कुर्यात्। शुभकर्मसमाप्तौ, वा सत्क्रियायामपि, दुःस्वप्ने, कुप्रवृत्तौ, दारुणदृष्टौ, दुःखकाले, आपदि, अथवा गभीररोगे, स्नानपूजार्चनध्यानहोमदानादिकं कुर्यात्। एतानि कर्माणि विधिवत्, पूर्वशुद्धिपूर्वकं, कर्तव्यानि; शिवहोमे विघ्नं प्राप्य, पूनः सम्पादनं आवश्यकम्। एवं योऽपि शर्वधर्मे निरतः, सततम् उद्यतः, तस्मै महेश्वरः एकजन्मनि मोक्षं ददाति। यः शास्त्रोक्तं नियमितनैमित्तिकं चैतत् आचरति, स श्रीकण्ठनाथस्य दिव्यं परमं स्थानं प्राप्नोति। तत्र कोट्यब्दकोटिसंख्यायां सुखानि भुक्त्वा, काले गते, स उमायाः कौमार्याः वा लोकं गच्छति। वैष्णवब्राह्मरुद्रेषु लोकेषु चिरं स्थित्वा, तत्रोक्तानि सुखानि भुञ्जानः, ततः पंचसु प्रदेशेषु अपि अतीत्य, श्रीकण्ठज्ञानेन शिवपुरीं गच्छति। अर्धमपि साधनं कृत्वा, द्विवारं पुनराचरन्, ज्ञानं लभते, शिवसायुज्यं प्राप्नोति। चतुर्थांशमपि कृत्वा, देहान्ते ब्रह्माण्डं द्वौ लोकौ च अतीत्य, उपरि अव्यक्तं प्राप्नोति। तत्र पर्वतेश्वरस्य पौरुषरौद्रयोर्लोकौ प्राप्य, तत्र सहस्रशो युगानि नानाविधं सुखं भुङ्क्ते। पुण्ये क्षीणे, पृथिव्याम् उत्तमे कुल उत्पद्य, तत्रापि पूर्ववासनया महातेजस्वी भवति। बद्धात्ममार्गं त्यक्त्वा, शिवधर्मे रमेत; तस्य धर्मस्य श्रद्धया, ध्यायन् शिवपुरीं प्राप्नोति। नानारूपाणि सुखानि भुक्त्वा, विद्येश्वरपदं प्राप्य, तत्र विद्येश्वरैः सह अनुकूलानि सुखानि अनुक्रमेण भुङ्क्ते। ब्रह्माण्डस्य अन्तर्बाह्ये वा पुनः पुनः भ्रमन्, शिवज्ञानं पराभक्तिं च प्राप्य, शिवतुल्यतां प्राप्त्वा, पुनरावृत्तिं न लभते। यश्च अतिभक्तः शिवे, इन्द्रियेषु मनः स्थितमपि, स अपि तस्य कृपया मोक्षं लभते।