शिवपुराणस्य उक्तानुसारं, शिवधर्मनिष्ठजनः यथा विधिना भस्मग्रहणं कुर्यात्, तस्य प्रक्रिया एवं प्रवहति। विवाहाग्नौ उत्पन्नं शुद्धं सुरभिसम्पन्नं वा, पिङ्गला गोमयस्य सुगठितं, आकाशात् पतितं यथावत् गृहीत्वा, तद् न सिक्तं, न अतिदृढं, न दुर्गन्धयुक्तं, न शुष्कं भवेत्। ऊर्ध्वाधःभागौ त्यक्त्वा, यत् पतितं तद् एव ग्राह्यं। तत् गृहीत्वा, एकं पिण्डं कृत्वा, मूलमन्त्रेण शिवाग्नौ क्षिपेत्। अपक्वं वा अतिपक्वं त्यक्त्वा, श्वेतभस्मग्रहणं कुर्यात्। तत् भस्मं ग्राहित्वा, धातु, काष्ठ, मृद्, शिलायाम् अश्मपात्रे वा मिश्रयित्वा स्थापयेत्। अन्यथा, शुभं शुद्धं भस्मपात्रं निर्माय, योग्ये पुण्ये शुद्धस्थले, तद् मूल्यभस्म निधायेत्। तद् अशुद्धे स्थले न स्थापयेत्, अयोग्याय न दद्यात्, हीनाङ्गेन न स्पृशेत्, न त्यजेत्, न अतिक्रमेत्। अतः भस्मग्रहणं कृत्वा, मन्त्रैः निर्दिष्टकालेन अभिषेकं कुर्यात्; अन्यत्र न दद्यात्, न अयोग्याय दद्यात्। देवतायाः अपसारणं न कृत्वा, भस्मग्रहणं कुर्यात्; अपसारणे कृतसति, तीव्रभस्म प्रजापतेः भवति। शिवशास्त्रानुसारं वा स्वसूत्रानुसारं, होमकर्म समाप्य, ज्ञानपीठं सुविलिप्तमण्डले स्थाप्य, ज्ञाननिधिं संस्थाप्य, पुष्पादिभिः क्रमशः पूजां कुर्यात्। गुरुमण्डलं मन्त्रमण्डलस्य पुरतः स्थाप्य, उत्तमासनं विन्यस्य, गुरुम् पुष्पादिभिः पूजयेत्। ततः पूज्यजनान् सत्कुर्यात्, क्षुधितान् भोजयेत्; अनन्तरं स्वयम् शुद्धं भोजनं इच्छया भुञ्जीत्। यत् देवाय समर्पितं, शेषं तस्मात् श्रद्धया आत्मशुद्ध्यर्थं ग्राह्यं, लोभेन न, न अयोग्याय दद्यात्। चन्दनमाल्यादीनि अपि एवं ग्राह्यं; किन्तु बुद्धिमान् 'अहं शिवः' इति न चिन्तयेत्। भोजनं कृत्वा, मुखप्रक्षालनं, हृदि शिवध्यानं, मूलमन्त्रजपं च कुर्यात्। शेषकालं शिवशास्त्रकथनादिना यथायोग्यं यापयेत्। रात्रेः प्रथमभागे गतसति, रम्यां पूजां कृत्वा, शिवाय उमायै च उत्तमं शयनस्थानं विन्यस्येत्। मनसा वा कर्मणा वा, सर्वाणि सुखानि भोज्यानि, वस्त्राणि, लेपनानि, माल्यादीनि, सर्वं प्रियं कृत्वा समर्पयेत्। गृहस्थः पत्नीसमेतः, शुद्धः शिवपादयोः उमायाः च समीपे शयीत; अन्ये तु एकाकिनः शयीत। प्रभाते जागृतः, दिनस्य प्रथमभागं उच्चार्य, मनसा अक्षरं शिवं उमायुक्तं गणैः सह नमस्कुर्यात्। स्थानकालानुसारं, शुद्धिकर्मादि कृत्वा, शिवं उमां च शङ्खादिदिव्यनादैः जागारयेत्। ततः सुगन्धिपुष्पैः यथाकालं संगृहीतैः, पूर्वविधिना शिवौ उमां च पूजयेत्। अधुनाऽहं शिवाश्रमनिष्ठानां कृते, शिवशास्त्रविधिनुसारं, नैमित्तिककर्माणि व्याख्यास्यामि। प्रतिमासे, पक्षयोः अष्टम्यां च चतुर्दश्यां च, उत्सवदिने क्रमशः, अयनसंधिषु, विषुवेषु, ग्रहणे विशेषतः, यथाशक्ति महापूजा वा अतिमहापूजा च कुर्यात्। प्रतिमासे, ब्रह्मकूर्चं निर्माय, शिवं तेन स्नाप्य, उपवासं कृत्वा शेषं पिबेत्। ब्राह्मणहत्याद्यपि महापातकस्य, ब्रह्मकूर्चपानात् श्रेष्ठं प्रायश्चित्तं नास्ति। पौषे पुष्यनक्षत्रे दीपार्चनं कुर्यात्; माघे माघनक्षत्रे घृतसिक्तचादरं समर्पयेत्। फाल्गुने उत्तरान्ते महोत्सवम् आरभेत्; चैत्रे चित्रपूर्णिमायां डोलोत्सवम् विधिवत् कुर्यात्। वैशाखे विशाखादिने पुष्पमन्दिरं स्थापयेत्; ज्येष्ठे मूलनक्षत्रे शीतलजलपात्रं समर्पयेत्। आषाढे उत्तराषाढायां सूत्रारोपणं कुर्यात्; श्रावणे प्रचलितमण्डलविन्यासं कुर्यात्। श्रविष्ठानक्षत्रे, भाद्रपदामावास्यायां, पूर्वाषाढायां जलाभिषेकं जलक्रीडां च कुर्यात्। अश्वयुजे क्षीरान्नं नवधान्यं च समर्पयेत्; शतभिषकदिनं यज्ञं कुर्यात्। कर्तिके कृतिकायां सहस्रदीपान् समर्पयेत्; मार्गशीर्षे आर्द्रायां घृतस्नानं कुर्यात्। यदि तत्र न शक्यते, तदा महोत्सवम् वा पीठस्थापनम् वा महापूजा वा विशेषार्चनम् कुर्यात्। शुभकर्मणि समप्ते वा, प्रशंसनीयकर्मणि मध्ये, यदि क्लेशः, दुष्कर्म, अशुभस्वप्न, अशुभदर्शनं वा, आपदा, दुर्भाग्यं, तीव्रव्याधिः वा, तदा स्नान, पूजा, जप, ध्यान, होम, दानादिकर्माणि कुर्यात्। एतानि निर्दिष्टानि कर्माणि विधिपूर्वकं, सम्यक् सम्पादनपूर्वकं कुर्यात्; यदि शिवहोमविधिः विच्छिद्यते, पुनः स्थापयेत्। यः एवं शर्वधर्मे नित्यं यत्नशीलः जीवति, तस्मै महेश्वरः एकजन्मना मोक्षं ददाति। यः एतानि कर्माणि विधिनियमेन नित्यनैमित्तिकं च करोति, सः श्रीकण्ठनाथस्य दिव्यं परमं स्थानं प्राप्नोति। तत्र, कोटिकोटिसंख्यायां कल्पेषु महाभोगान् भुक्त्वा, यदा समयः आगच्छति, तदा ततः प्रस्थितः, उमालयं वा कौमारालयं प्राप्नोति।