श्रुत्वा शिवपुराणस्य विधिपूर्वकं यज्ञकर्म, यः साधकः हविर्दानं सम्यगनुष्ठाय, यथाविधि पूजार्हमवशिष्टं कर्म समापयेत्। ततः सम्यक् कृत्यं सम्पाद्य, उपदेशेन मन्त्रं पठेत्। प्रतिदिनं उत्सवमपि शिवाज्ञया यथानियमं समाचरेत्, विशालं दीप्तमानं पात्रं रक्तपद्मैः शोभितं प्रयुञ्जीत। तत्रैव दिव्यं पाशुपतास्त्रं आवाह्य सम्यगर्चयेत्, शिवस्य पात्रं भूषिते विप्रे स्थापयेत्। तस्य ब्राह्मणस्याङ्के अस्त्ररूपं निधाय, स्फुरद्दण्डं धारयित्वा, देवालयस्य बहिः शुभैः शब्दैः सहितः तिष्ठेत्। नृत्यगीतादिभिः सह, दीपध्वजादिभिरलङ्कृतः, नातिद्रुतं नातिशनैः, त्रिः प्रदक्षिणं कुर्यात्। एवं महावेदिकां त्रिवारं परिक्रम्य, यजमानः द्वारस्थः सञ्जाताञ्जलिः पुनः प्रविश्य, अस्त्रं गृहीत्वा अन्तः प्राप्य, तदनु विसर्जयेत्। पूर्वोक्तविधिना प्रदक्षिणादिकं कृत्वा, अष्टपुष्पाणि गृहीत्वा पूजां सम्पूर्णयेत्। अथ वह्निकर्मणः विधानं प्रवक्ष्यामि—कूपे, भूमौ, वेदिकायां, वा शुभे नवीनमृद्भाण्डे वा, यत्र कुत्रापि। सम्यग्विधिना वह्निं स्थाप्य, सम्यक् सम्पाद्य, तत्र महादेवं पूजयित्वा हविर्दानं कुर्यात्। वह्निकुण्डं द्विहस्तपरिमाणं वा, एकहस्तं वा, वर्तुलं चतुर्भुजं वा, मण्डलवेदिकां च निर्मायेत्। वह्निकुण्डं विस्तीर्णं गम्भीरं च, मध्ये अष्टदलपद्मयुक्तं, चतुर्भिः अङ्गुलिभिः उच्चं, द्वाभ्यां वा अङ्गुलिभिः। तस्योन्नतिः द्विहस्तपरिमाणस्य द्विगुणा, नाभिं नातिवर्तते; मध्ये मध्याङ्गुल्या परिमाणं, मध्ये चोर्ध्वाङ्गुल्या। हस्तः चतुर्विंशत्यङ्गुलिपरिमितः, तत्र त्रयः द्वौ एको वा मेखला भवेत्। तन्मृदया सुशोभनं स्निग्धं दृढं च, उदुम्बरपत्रवद् वा गजाधारवद् वा कुर्यात्। मध्ये मेखलां पश्चिमदक्षिणदिशि वा, शोभनां, वह्नेः किंचित् नीचां, मृदुलविवरां च स्थापयेत्। साम्नः पुरतः वह्निकुण्डस्यान्तिके मेखलां किंचित् विवृणुयात्; वेदिकायाः उन्नत्याः निश्चितं नियमं नास्ति, मृदुला वा शर्करायुक्ता वा। गोमयेन जलैश्च मण्डलं कुर्यात्; पात्रस्य परिमाणं न निश्चितम्। वह्निकुण्डं मृन्मयं, वेदिका च गोमयजलैः लेपनीया। स्नात्वा, पात्रं तापयित्वा अन्येन जलप्रक्षेपेण शुद्धीकुर्यात्। स्वशाखानुशासनानुसारं वह्निकुण्डादिषु लक्षणानि लिखेत्। क्षिप्त्वा, कुशपुष्पैः वह्न्यासनं विन्यस्य, पूजार्हद्रव्याणि, होमद्रव्याणि च सम्यक् रचयेत्। स्नात्वा, यानि शुद्धीकरणीयानि, तानि प्रक्षिप्तजलैः शुद्धीकुर्यात्; मणिमयानि वा दारुमयानि वा, विद्वद्गृहसम्भूतानि वा। अथवा, अन्यं योग्यं वह्निं आदाय, यथाविधि त्रिवारं वह्निकुण्डमण्डलस्य प्रदक्षिणं कृत्वा आदरात् स्थापयेत्। अग्निबीजमन्त्रं जपित्वा, वह्निं आसने स्थापयेत्, योनिमार्गेण वा स्वमुखेन वा। कुशलः साधकः सर्वं वह्निकुण्डविधानं कृत्वा, वह्निं स्वनाभौ स्थापयित्वा, तस्माद् विवरात् स्फुलिङ्गवत् वह्निं निष्क्रमयेत्। निष्क्रान्तं वह्निं बहिर्दृष्ट्याऽवधार्य, चक्राकाररूपं चिन्तयेत्, घृतशुद्धिपूर्वकं कर्म समाप्य। स्वशाखानुशासनक्रमेण, मन्त्रज्ञः मूलमन्त्रेण विधिं सम्पाद्य, शिवरूपं पूजयित्वा दक्षिणतः प्रवर्तेत्। मन्त्रं घृते निवेश्य, 'गौः' इति मुद्रा दर्शयित्वा, सुवर्णमयौ समिधौ गृह्णीयात्; ताम्र-लोह-शिलामयौ न गृह्णीयात्। अथवा, यज्ञद्रुमसम्भूतौ, वा परम्परया शिल्पयुक्तौ, वा पूज्यवृक्षपत्रसम्भूतौ, अखण्डे मध्ये समुत्थिते। कुशैः संयोज्य, वह्नौ तापयित्वा, पुनः प्रक्षिप्य, स्वशाखानुशासनक्रमेण, शिवादिपूर्वकं सम्पादयेत्। अष्टभिः बीजमन्त्रैः वह्निशुद्ध्यर्थं होमं कुर्यात्—'भ्रुं', 'स्तुं', 'बृशृं', 'पुंड्रं', 'द्रं' इत्यादि। सप्त वह्निजिह्वाबीजानि अनुक्रमेण जपेत्; मध्ये 'त्रिशिखा' नाम, बहुरूपा च ज्ञायते। जिह्वाः—रक्ता, आग्नेयी, नैर्ऋती, कृष्णा, सुप्रभा, मरुत्जिह्वा—एते स्वनामानुरूपं दीप्तिमन्तः। प्रतिबीजमन्त्रानन्तरं 'स्वाहा' जपेत्; ताभिः जिह्वाभिः घृतं हुत्वा, अनुक्रमेण समर्पयेत्। मध्ये त्रिः 'रं', 'वह्नये', 'स्वाहा' इति हुत्वा, घृतैः समिध्भिः वा प्रक्षिपणं कुर्यात्। एवं कृत्वा, शिवाग्निः प्रतिष्ठाप्यते; तत्र शिवासनं चिन्तयेत्। तत्रैव देवतामाह्वानं कृत्वा, अर्धनारीश्वरशिवं पूजयेत्, दीपपर्यन्तं प्रक्षिप्य, सुप्रदीप्तं होमं कुर्यात्। पलाशद्रुमसमिधः वा अन्याः योग्याः, द्वादशाङ्गुलपरिमिताः, ऋजवः, अनुष्णाः, अखण्डच्छदाः, निर्य defects, सममात्राः प्रयोज्याः। अथवा, दशाङ्गुलपरिमिताः, कनिष्ठाङ्गुल्या परिमिताः, वा पाणिपरिमाणाः, सर्वाः वह्नौ समर्पयेत्। ततः, दूर्वादलं यथा, चतुरङ्गुलपरिमितं घृतभागं समर्पयेत्, तदनन्तरं एकतण्डुलसममन्नं च। तथैव, लाजाः, सरषपाः, यवाः, तिलाः, भक्ष्यं, लेह्यं, चोष्यं च, सर्वं घृतयुक्तं, यदुपलब्धं, तत्र समर्पयेत्। तत्र दश होमानि, वा पञ्च, वा त्रयः, शक्त्यानुसारं; एकमपि होमं समर्पयेत्। घृतं चमसैः समर्पयेत्; यदि चमसः नास्ति, हस्तेन वा, दिव्यपात्रेण, नियम्य वा, ऋषिप्रक्षिप्तेन जलप्रयुक्तेन वा।