शिवपुराणम्

श्रीकृष्णाय कथयामास—शिवस्य परमात्मनः भक्तिरेव सर्वगोपनीयातिगोपनीयाः, तत्र न किञ्चिद् संशयः यः भक्तः शिवे भक्त्या युक्तः स एव मोक्षं प्राप्नोति। शिवमन्त्रस्य जपः, ध्यानम्, होमः, यज्ञः, तपः, अध्ययनम्, दानम्, सर्वविद्या—एते सर्वे अन्तर्गतभावस्य साधनायै, तत्रापि न किञ्चिद् संशयः। यः पुरुषः भक्तिहीनः सर्वं कृतवान् अपि न मुक्तिम् आप्नोति; किन्तु भक्तिसम्पन्नः किञ्चिदपि अकृतवान् अपि विमुक्तः भवति। शिवभक्तस्य कोऽपि आवश्यकता नास्ति सहस्राणां चान्द्रायणव्रतानां, शतानां प्राजापत्यक्रियायाः, अन्येषां वा मासिकव्रतानां। ये भक्तिहीनाः पुरुषाः अस्मिन् लोके पर्वतानां गुहासु तपांसि कुर्वन्ति, ते केवलं लघुं सुखं प्रार्थयन्ति; किन्तु यः भक्तिसम्पन्नः स भावनया युक्तः स एव मोक्षं प्राप्नोति। सत्त्वगुणेन कृत्यं मोक्षदं भवति; योगिनः सत्त्वगुणे स्थिताः। रजोगुणावृताः कर्मणि सिद्धिदं कुर्वन्ति। असुरा राक्षसाश्च तमोगुणसम्पन्नाः, अन्ये च, लोकार्थं प्रभुं पूजयन्ति। भक्तिप्रत्ययेन, यः तमः, रजः, सत्त्वम् वा स्वभावतः युक्तः, प्रभुं पूजयति, स शुभताम् आप्नोति। भक्तिः पापसागरात् रक्षायै नाव इव निर्मिता; तस्मात् भक्तिसम्पन्नस्य रजः तमः कस्यापि उपयोगः नास्ति। यदि कश्चित् अधमजातिः, पतितः, मूढः, पतिततमः भवेत्, स शिवं शरणं गच्छति चेत्, हे कृष्ण, स सर्वैः देवैः असुरैः च पूज्यः भवति। अतः सर्वप्रयत्नेन केवलं भक्त्या शिवं पूजयेत्; भक्तिहीनस्य कस्यापि फलम् नास्ति। अधुना ते गुह्यतमं तत्त्वं वक्ष्यामि, शृणु मे वचनानि, हे कृष्ण, यानि वेदैः, शास्त्रैः, वेदविद्भिः च निश्चितानि। यदि ब्रह्महत्याम्, सुरापानम्, स्तेयम्, गुरुपत्नीगमनम्, मातृपितृवधम्, वीरघातम्, गर्भवधम् वा कुर्यात्—शिवस्य परमकारणस्य भक्त्या, मन्त्रेण च, पूजनात्, तानि पापानि द्वादशवर्षेण क्रमशः नश्यन्ति। तस्मात् सर्वप्रयत्नेन, पतितः अपि, शिवं पूजयेत्; भक्तः सन्न अन्यः नास्ति—भिक्षया जीवन्, जितेन्द्रियः सन्। यदि महापापं कृतवान् अपि, भक्त्या पञ्चाक्षरमन्त्रेण देवेशं पूजयेत्, स पापात् विमुक्तः भवति। ये जलवायुपरायणाः, अन्यैः कठोरव्रतैः युक्ताः, तैः व्रतैः शिवलोकसमीप्यम् न प्राप्नुवन्ति। किन्तु यः भक्त्या पञ्चाक्षरमन्त्रेण शिवं एकवारं अपि पूजयति, स शिवलोकं प्राप्नोति, शिवमन्त्रस्य महात्म्येन। तस्मात् सर्वाणि तपांसि, यज्ञाः, दानानि च सर्वधनस्य, शिवरूपपूजायाः कोट्याः अंशेनापि तुल्यं न भवति। बन्धः वा मुक्तिः वा, यः पञ्चाक्षरमन्त्रेण पूजयति, भक्तः स विमुक्तः भवति—इदं न किञ्चिद् संशयः। कोपहीनः वा कोपयुक्तः वा, यः शिवं स्तोत्रेण पूजयति, पतितः वा मोहितः वा, स पुरुषः विमुक्तः भवति। अथवा, षडक्षरमन्त्रेण वा स्तोत्रमन्त्रेण वा, कोपजितः शिवभक्तः, प्राप्तः वा अप्राप्तः वा, स सिद्धः भवति। अत्र अप्राप्तः अपि प्राप्तः इव गण्यते—अत्र न किञ्चिद् संशयः; ब्रह्मभागेन वा हंसेन वा, स मुक्तः भवति। तस्मात् नित्यं स्तोत्रमन्त्रेण भक्त्या शिवं पूजयेत्, एकवारं, द्विवारं, त्रिवारं, सर्वदा वा। ये महादेवं पूजयन्ति, तान् स्वामिनः एव ज्ञेयाः; शिवः, भगवाँ न केवलं ज्ञानतः पूज्यः, आत्मनः सहाय्येन अपि न। स दीर्घकालं अस्मिन् संसारसागरे दुःखवर्षे भ्रमति; दुर्लभं मानवजन्म प्राप्त्वा, मोहितः शिवं न पूजयति। तस्य जन्म निष्फलम्, मोक्षस्य कारणं न भवति; किन्तु ये दुर्लभं मानवजन्म प्राप्त्वा पिनाकधारिणं पूजयन्ति—तेषां जन्म फलदं भवति; ते पुरुषश्रेष्ठाः, ये भवभक्ताः, भवमनः नमन्ति। ये भवस्मरणे प्रवृत्ताः, ते दुःखं न भुञ्जते; रम्यगृहाणि, रजःसंबद्धाभरणानि, स्त्रियः—धनं च, यद् अन्ते तृष्णायाः कारणं भवति—एतत् शिवपूजनस्य फलम्, ये महाभोगम्, देवालये ऐश्वर्यम् इच्छन्ति। ते सदैव हरस्य पद्मपादौ इच्छन्ति; सौभाग्यं, शोभा, दीप्तरूपम्, गुणाः, विरक्त्या मृदुलं मनः—धैर्यं, यशः च लोके शिवपूजनात् प्राप्तिः। तस्मात् सर्वं त्यजित्वा, शिवे एकचित्तः सन्, शिवपूजनं कुर्यात्, यदि शिवं स्वार्थाय इच्छेत्; जीवनं शीघ्रं गच्छति, यौवनं शीघ्रं गच्छति—रोगः शीघ्रं आगच्छति; तस्मात् पिनाकधारिणं पूजयेत्, यावत् मृत्युर्न आगतः, यावत् वार्धक्यं न प्राप्तम्—यावत् इन्द्रियाणि न क्षीणानि, तावत् शङ्करं पूजयेत्; त्रिषु लोकेषु शिवपूजनस्य तुल्यं धर्मं नास्ति। एतद् ज्ञात्वा, साधनाय सदा सदाशिवं पूजयेत्, द्वारपूजनं, य curtain, attendants को अर्पणं च कुर्यात्। सदा उत्सवम् आयोजयेत्, यदि शक्यं भवेत्, अनुग्रहकाले पूजां कुर्यात्, होमं कृत्वा, स्वयम् वा, परिचारकः वा। अनुग्रहपार्षदाय सम्यक् अर्पणं दद्यात्, ततः वाद्ययन्त्रैः सह बहिः गत्वा तस्मिन् दिशि स्थित्वा। तत्र पुष्पं, धूपं, दीपं, अन्नं, जलं च सम्यक् अर्पयेत्; ततः महावेद्यां पूर्वदिशि स्थित्वा, अर्पणं दद्यात्। पश्चात्, यत् अन्नं, अन्यानि च, यानि पूर्वं देवाय अर्पितानि, सर्वं तद्, अवशिष्टं वा, अनवशिष्टं वा, चण्डाय समर्पयेत्। एवं शिवभक्त्या, शिवपूजनस्य महात्म्यं, तस्य फलानि च, श्रीकृष्णाय श्रद्धया निवेदितानि।