शिवपुराणम्

सर्वेṣu karmasu, शिवोपासने यथाक्रमं विधाय, प्रथमं सुन्दराणि पात्राणि थालिकाः च सर्वतः समुपकल्प्याः। ततः महेशस्य—परमात्मनः शिवस्य—निवासः राजप्रासादवत् स्थापत्यशास्त्रविहितैः लक्षणैः निर्मितः स्यात्। तस्य च ऊर्ध्वगर्भद्वारयुक्तः, पर्वताभसद्वारः, नानारत्नमणिसंवृतः, सुवर्णपट्टिकाद्वारः च भवेत्। refined jambūsuvarṇमयं, शतशः मणिस्तम्भैः परिवृतं, मुक्तामालाविस्तीर्णच्छत्रैः भूषितं, प्रवालद्वारतोरणयुक्तं च भवनं कल्प्यते। दिव्यसुवर्णमुकुटैः, घटचिह्नैः अलंकृतैः, राजवेश्मभिः, राजमार्गादिभिः शोभितं, सर्वत्र उच्चप्रासादैः विराजितं, सर्वदिशासु उत्तमासनस्थानैः, मध्यदिशासु च, अन्तःपुरसदृशैः, सम्यक् अलंकृतैः, सुसंस्कृतं च स्थाप्यते। तत्र सहस्रशः उत्तमस्त्रियः, नृत्यगीतविशारदाः, बहवः पुरुषाः, वंशीवीणावाद्यकुशलाः च समुपस्थिताः। वीरैः रक्षकैः, गजाश्वरत्नरथैः सहितैः, पुष्पोद्यानैः, बहुलतालैः च रक्षितं भवेत्। सर्वदिशासु दीर्घसरोवरैः शोभितं, वेदवेदान्तशास्त्रविद्भिः, शिवतत्त्वनिष्ठैः, शिवोपदेशपरायणैः, तत्र विराजते। शिवाश्रमेषु भक्ताः, शिवशास्त्रविहितलक्षणैः, शान्ताः, स्मितमुखाः, समृद्धाः, सदाचारनिष्ठाः, तत्र संनद्धाः। शैवा महेश्वराः, द्विजश्रेष्ठाः च, अन्तः बहिः च, यथाशक्ति निर्माणं कुर्वन्ति। शिलायाः, काष्ठस्य, ईंटायाः, वा मृत्तिकायाः, पुण्यवने, वा पर्वते, नदीमध्ये, देवालये, अन्यत्र, प्रदेशे, वा शुभगृहे—धनाढ्यः वा दरिद्रः, स्वशक्तिं न विस्मरन्, धर्मार्जितवित्तेन, शिवं भक्त्या पूजयेत्। यदि अधर्मार्जितवित्तेन अपि भक्त्या शिवपूजा क्रियते, दोषः नास्ति; भगवतः भक्तिच्छया बध्न्यते। यदि धर्मार्जितवित्तेन अपि, भक्तिहीनः पूजयेत्, फलम् न लभते; केवलं भक्तिः कारणम्। यत् किमपि भक्त्या, यथाशक्ति, शिवार्थं क्रियते—स्वल्पं वा महत् वा—धनिनः दरिद्रस्य च फलम् समम्। अल्पवित्तवान् अपि भक्तिप्रेरितः कर्तव्यम्; धनाढ्यः, यदि भक्तिहीनः, कर्तुम् न अर्हति। भक्तिहीनः, सर्वं शिवाय दद्यात् अपि, फलं न भुङ्क्ते; भक्तिः एव कारणम्। न तपसा, न महायज्ञैः, शिवस्य दिव्यपुरीं प्राप्तुम् शक्यते, शिवस्वरूपभक्त्या विना। हे कृष्ण, शिवपरमेश्वरभक्तिः गुह्यतमात् गुह्यतरम्; निःसंदेहं, तया भक्तः मुक्तिम् प्राप्नोति। शिवमन्त्रजपः, ध्यानम्, होमः, यज्ञः, तपः, पाठः, दानम्, सर्वविद्या—एतत् सर्वम् अन्तःसत्त्वार्थम्; निःसंदेहं। भक्तिहीनः कर्ता मुक्तिम् न प्राप्नोति, सर्वं कृत्वा अपि; भक्तिसंपन्नः, अकृतं अपि, मुक्तः भवति। शिवभक्तस्य किम् सहस्रशः चन्द्रायणव्रतैः, शतशः प्राजापत्यैः, वा मासव्रतैः? भक्तिहीनाः, तपांसि कृत्वा, पर्वतगुहासु, लघुसुखार्थम् यतन्ति; भक्तिसंपन्नः, सत्त्वेन, मुक्तिम् प्राप्नोति। सत्त्वगुणकृत्यं मोक्षदं, योगिनः सत्त्वे स्थिताः; रजोगुणावृताः, सिद्धिदं कर्म कुर्वन्ति। तमोगुणयुक्ताः—दैत्या राक्षसाः च—भगवन्तं लोकार्थम् उपासते। भक्तिनिष्ठः, तमः, रजः, सत्त्वं वा, भगवन्तं पूजयन्, शुभतां प्राप्नोति। भक्तिः पापसागरात् उद्धाराय नौका इव; तस्मात् भक्तिसंपन्नस्य, रजः तमः किम्? यदि अधमजातिः, पतितः, मूढः, वा दीनः, शिवं शरणं यायात्, हे कृष्ण, सर्वदेवदानवैरपि पूज्यः भवति। अतः, सर्वयत्नेन, केवलं भक्त्या, शिवं पूजयेत्; भक्तिहीनस्य, सर्वत्र, फलं नास्ति। अथ, गुह्यतमं उपदेशं वक्ष्यामि; मे वाक्यं शृणु, हे कृष्ण, यत् वेदशास्त्रवेदविद्भिः निश्चितम्। यदि ब्रह्महत्यां, सुरापानं, स्तेयं, गुरुपत्न्यभिगमनं, मातृपितृवधं, वीरघातं, गर्भनाशं वा कृतवान्, शिवं परमकारणं भक्त्या, मन्त्रयुक्त्या पूजयन्, तैः पापैः क्रमशः द्वादशवर्षेण मुक्तः भवति। अतः, पतितः अपि, सर्वयत्नेन, शिवं पूजयेत्; भक्तः सन्, अन्यः नास्ति—भिक्षान्नजीवः, निग्रहितेन्द्रियः। महान् पापं कृतवान् अपि, यदि भक्त्या, पंचाक्षरमन्त्रेण, देवेशं पूजयेत्, तस्मात् पापात् विमुक्तः भवति। केवलं जलवायुभोजनं वा, अन्यं तपः, तेन शिवसायुज्यं न लभ्यते। यः शिवं एकवारं अपि, भक्त्या, पंचाक्षरमन्त्रेण पूजयेत्, स शिवलोकं प्राप्नोति, मन्त्रस्य महत्त्वात्। अतः, सर्वतपांसि, यज्ञाः, सर्ववित्तदानानि, शिवरूपपूजायाः अंशमात्रेण अपि तुल्यं न स्युः। बद्धः वा मुक्तः वा, यः पंचाक्षरमन्त्रेण पूजयेत्, भक्तः, स मुक्तः भवति; अत्र नास्ति संशयः। एवं, शिवोपासने, सर्वं भक्तिसंपन्नं, शिवस्य कृपया, मोक्षं, पुण्यं, फलम् च लभते।